Έντυπη Έκδοση

Μουσουργός-θαύμα από τα 5 της χρόνια

Αυτό ήταν η πιανίστα και συνθέτις Ρένα Κυριακού (1918-1994), που κάποιοι συγκρίνουν τη διεθνή αποδοχή της με εκείνη του Δημήτρη Μητρόπουλου. Η Δόμνα Ευνουχίδου, που θα ερμηνεύσει με την ΚΟΑ το «Κοντσέρτο της για πιάνο και ορχήστρα», θυμάται το ίνδαλμά της

Ρένα Κυριακού (1918-1994) Ρένα Κυριακού (1918-1994) Η πιανίστα Ρένα Κυριακού (1918-1994) είναι ο θηλυκός Δημήτρης Μητρόπουλος ως προς τη διεθνή αναγνώριση. Τη χρωστάει αποκλειστικά και μόνο στο εξαιρετικό ταλέντο της. Είχαν και κάτι άλλο κοινό: και οι δύο εμφανίστηκαν σε νεαρή ηλικία ως συνθέτες, προτού τους απορροφήσει τη μία το πιάνο και τον άλλο το πόντιουμ του αρχιμουσικού.

Ηταν μία ομορφάσχημη μελαχρινή γυναίκα ιδιαίτερα γοητευτική, με εντυπωσιακά μάτια και συγκλίνοντα «αυστηρά» φρύδια. Το μοναδικό ταλέντο της το έδειξε ήδη από την ηλικία των τριών ετών. Η είδηση του παιδιού-θαύματος, που είχε γεννηθεί στις 25 Φεβρουαρίου του 1918 στο Ηράκλειο Κρήτης, έκανε τον γύρο της Ελλάδας. Η αντίδραση που προκάλεσε το γεγονός συνοδευόταν από θαυμασμό και αμηχανία. Εν τούτοις, οι Παύλος Νιρβάνας, Γεώργιος Σκλάβος και Διονύσιος Λαυράγκας δεν δίστασαν να πλέξουν στον Τύπο της εποχής το εγκώμιό της.

Το ίδιο ταλέντο η μεγάλη πιανίστα το έδειξε και στη σύνθεση: το πρώτο έργο της το έγραψε σε ηλικία μόλις πέντε ετών! Διπλό «χτύπημα», λοιπόν, που άφησε άναυδους τους κριτικούς. Εγραφε ο Θεόδωρος Συνοδινός στο περιοδικό «Μουσική Επιθεώρησις», τον Μάιο του 1922: «Αποκαλυφθείτε κύριοι, σας παρουσιάζω ένα μουσικόν θαύμα! Τη Ρένα Κυριακού! Αλλά τι είναι τέλος πάντων αυτό το κοριτσάκι που επρόφθασεν εις ηλικίαν πέντε ετών να δημιουργήσει παρελθόν και να προοινωνίζεται ένδοξον μέλλον; Λοιπόν, η Ρένα είναι μουσουργός...».

Η οικογένειά της τη στέλνει στα δύο μεγάλα μουσικά κέντρα όλων των εποχών: στη Βιέννη και στο Παρίσι. Οι καθηγητές υποκλίνονται διττά: στη συνθέτρια και στη σολίστα του πιάνου. Οι συνθέτες Ντ' Ιντί και Ρουσέλ υποχωρούν για να περάσει η Ελληνίδα με τη μοναδική συνθετική ιδιοφυΐα.

Η αφορμή να θυμηθούμε τη Ρένα Κυριακού στάθηκε η, έπειτα από σχεδόν εξήντα χρόνια, νέα ερμηνεία του μοναδικού «Κοντσέρτου για πιάνο και ορχήστρα», που έγραψε. Θα το ερμηνεύσει η Δόμνα Ευνουχίδου, η οποία γνώρισε από κοντά το είδωλό της.

Η αφορμή να την αναζητήσει και τελικά να τη γνωρίσει από κοντά στάθηκε αρχικά ο Γάλλος συνθέτης Ανρί Ντιτιγιέ. Οταν έδωσε εξετάσεις στο Κονσερβατουάρ του Παρισιού, ο πρωτοποριακός δημιουργός, ο οποίος ήταν μέλος της κριτικής επιτροπής, τη συνάντησε στο διάδρομο. Η Δόμνα Ευνουχίδου φοβήθηκε ότι την έχει κόψει στις εξετάσεις. Η έκπληξή της ήταν μεγάλη, όταν συνειδητοποίησε ότι ο Ντιτιγιέ ουδόλως ενδιαφερόταν για τη νεαρή Ευνουχίδου, αλλά για τη Ρένα Κυριακού: «Εχω χάσει τα ίχνη της, μου είπε», θυμάται σήμερα η πιανίστα. Και αμέσως μετά εγκωμίασε τη χαμένη φίλη του από τα παλιά: «Η Ρένα Κυριακού ήταν εκπληκτική ως συνθέτις και ως πιανίστα».

Την ίδια χρονιά, το 1969, ο δάσκαλος στο πιάνο της Δόμνας Ευνουχίδου, ο Αλντο Τσικολίνι της επεσήμανε: «Η ηχογράφηση της Κυριακού που άκουσα στην "Iberia" του Αλμπένιθ με άφησε άναυδο. Παίζει καλύτερα και από την Ισπανίδα Αλίθια ντε Λαρόχα». Και την προέτρεψε να πάει να τη συναντήσει: «Δεν την έχεις γνωρίσει ποτέ; Ακόμη κάθεσαι;».

Δεν ήθελε και πολύ η τότε 21χρονη πιανίστα. Πήγε στο σπίτι της. Η Ρένα Κυριακού έμενε σε μία μονοκατοικία που θύμιζε πύργο, με μεγάλο κήπο, στο Μοσχάτο. «Ηταν ένας άνθρωπος παρά πολύ θερμός και φιλόξενος. Ηταν άλλο πράγμα να την ακούς. Ελεγε ιστορίες από τη δεκεατία του '20 για το Παρίσι και τη Βιέννη και από τους συνθέτες με τους οποίους συνδέθηκε, τον Πιερνέ και τον Φορέ», θυμάται ακόμη. Αναφορικά με τη φιλολογία του πιάνου που υπηρέτησε, η Ρένα Κυριακού «ήταν αυστηρή με την καλή έννοια, ήταν δηλαδή απαιτητική, τόσο με τον εαυτό της όσο και με τους άλλους».

Το «Κοντσέρτο για πιάνο» πρωτοπαρουσιάστηκε το 1943 με την Κρατική Ορχήστρα Αθηνών, υπό τον Θεόδωρο Βαβαγιάννη, και την ίδια στο πιάνο. Η ηχογράφηση της συναυλίας του 1955 με τη Ρωμανική Ορχήστρα της Ελβετίας, υπό τον Εντμόντ Απια και πάλι με την ίδια στο πιάνο, χάθηκε. Η Δόμνα Ευνουχίδου παρατηρεί ότι το συγκεκριμένο έργο το χαρακτηρίζει «μια εξαιρετική πιανιστική γραφή. Στο πρώτο άκουσμά του δεν είναι άμεσα προσιτό. Η αρμονική ποικιλία του, το πρωτοποριακό του αίτημα για την εποχή που γράφτηκε, οι ρυθμικές εναλλαγές του και η πολύ έξυπνη πολυφωνία του είναι ορισμένα από τα στοιχεία της σύνθεσης του έργου».

* Η Κρατική Ορχήστρα Αθηνών, υπό τον Μίλτο Λογιάδη, θα παρουσιάσει αύριο (8.30 μ.μ.) στην Αίθουσα Φίλων της Μουσικής του Μεγάρου Μουσικής και τα έργα: Ιωάννης Σακελλαρίδης «Παραλλαγές για ορχήστρα», Αλέξανδρος Μούζας «Music fon imaginary film» και Αντίοχος Ευαγγελάτος «Συμφωνία αρ. 1». Εισιτήρια προς 20 (διακεκριμένη ζώνη), 15, 12 και 10 ευρώ. *

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Τέχνες & Πολιτισμός
Με λέξεις-κλειδιά
Μουσική