Έντυπη Έκδοση

Αισθητικό κάδρο στην οδό Λιοσίων

Πέτρος Τατσόπουλος Γκαγκάριν.

Ο κόσμος από χαμηλά, εκδόσεις Οξύ

Πάντοτε αναρωτιόμουν πώς διαμορφώνουμε, τόσο ατομικά όσο και συλλογικά, το αισθητικό μας «κάδρο» -τι χωράει σε αυτό, τι περισσεύει- και πώς κάποια στιγμή αποφασίζουμε να το στενέψουμε ή να το διευρύνουμε. Ταμπού δεκαετιών κονιορτοποιούνται εν μια νυκτί και «απαγορευμένα» θεάματα ή ακροάματα εντάσσονται στην καθημερινή μας ψυχαγωγία. Ποια δύναμη ή ποια ανάγκη καθιστά σήμερα, όχι μόνο νόμιμο αλλά κι επιβεβλημένο, το χθεσινό παρακατιανό είδος; Αρκεί για να το ερμηνεύσουμε η περίφημη ρήση του Γουόλτερ Κέντρικ, πως «η δημιουργία μιας απαγορευμένης περιοχής αποτελεί από μόνη της την πιο τολμηρή πρόκληση για την καταπάτησή της» ή συμβάλλουν και άλλοι, ανεξέλεγκτοι παράγοντες; Κάτι ανάλογο μπορεί να ειπωθεί και για την... ψυχαναγκαστική μας επιθυμία, κατά τακτές περιόδους, να αναγνώσουμε ξανά και να αναθεωρήσουμε την «επίσημη» ιστορία μας. Το νέο μου βιβλίο Γκαγκάριν - Ο κόσμος από χαμηλά, δεν είναι παρά μια προσπάθεια συγκερασμού αυτών των δύο «ευγενών φιλοδοξιών» πάνω στο corpus της μεταπολεμικής μας ιστορίας.

Με εναρκτήριο λάκτισμα την ιστορική πλέον ομιλία του Μάνου Χατζιδάκι για το ρεμπέτικο, τον Ιανουάριο του 1949, στο Θέατρο Τέχνης, αλλά και την αγαπησιάρικα «προβοκατόρικη» εκπομπή του για τον Γιάννη Φλωρινιώτη στο Τρίτο Πρόγραμμα, 30 χρόνια αργότερα, επιχειρώ μια κατάδυση στην «υπόγεια» καλλιτεχνική -και όχι μόνον- ιστορία του τόπου μας κι εστιάζω την προσοχή μου κυρίως στα «σημεία τριβής», εκεί όπου ο Πάνω Καλλιτεχνικός Κόσμος έρχεται σε επαφή ή σε ρήξη με τον Κάτω, εκεί όπου συχνά η «εμπάθεια» μετονομάζεται σε «άποψη». Σταθμεύω στις εμβληματικές μορφές που σημάδεψαν το cult ή (και) μεταπήδησαν στο mainstream, όπως ο Κώστας Γκουσγκούνης και ο Χάρρυ Κλυνν, κι επιχειρώ να υπολογίσω την ακριβή δοσολογία ανάμεσα στην ψυχαγωγία και στη νοσταλγία, που καθιστά αυτό το είδος ασυναγώνιστο, ακόμη και για εκείνους που ρητά ή άρρητα το απεχθάνονται. Στις προθέσεις μου τουλάχιστον δεν περιλαμβάνονται ούτε η καταγγελία ούτε η εξιδανίκευση - και αναμφίβολα είναι πέρα από τις δυνάμεις μου η εξαντλητική έρευνα τού... ατελείωτου πραγματολογικού υλικού.

Εχουμε να κάνουμε λοιπόν με μια «προσωπική ματιά» πάνω στην cult πλευρά της ιστορίας μας και, κατ' επέκτασιν, του μεταπολεμικού μας «καθρέφτη», ένα υβριδικό αφήγημα που συνδυάζει το δοκίμιο, το ρεπορτάζ, τη μαρτυρία, υπό τον δροσερό μανδύα του non fiction novel - μιας τεχνικής που έχω εφαρμόσει πάλι στην Καλοσύνη των ξένων. Ο παράδοξος τίτλος και ο ακόμη πιο παράδοξος υπότιτλος του βιβλίου παραπέμπουν τόσο στον ίδιο τον πρώτο κοσμοναύτη Γιούρι Αλεξέγιεβιτς Γκαγκάριν, τη σύντομη ζωή του (ακόμη και στο... ύψος του) και τα σουρεαλιστικά παρατράγουδα από τη μονοήμερη επίσκεψη του στην Ελλάδα, τον Φεβρουάριο του 1962, όσο και -κυρίως- στο ομώνυμο μαγαζί επί της οδού Λιοσίων που, υπό τη διεύθυνση του Νίκου Τριανταφυλλίδη, έδωσε τα τελευταία χρόνια συστηματικά στέγη και μικρόφωνο σε αυτόν τον πολλαπλά παρεξηγημένο καλλιτεχνικό κόσμο.

Σε σχέση με τα προηγούμενα βιβλία μου, το σημαντικότερο πρόβλημα που αντιμετώπισα ήταν η διαχείριση ενός υπερπληθωριστικού πρωτογενούς υλικού - με άλλα λόγια, τι... δεν θα συμπεριλάβω στο σώμα του βιβλίου, παρά το αντίθετο. Προσπάθησα ν' αποφύγω μια ξερή παράθεση ονομάτων και δρωμένων, ένα ανούσιο name dropping, απαραίτητο πιθανόν στον μελετητή, αλλά κουραστικό για τον αναγνώστη, που προσδοκά τη μέθεξη με τους πρωταγωνιστές και όχι τα πλήρη ληξιαρχικά τους στοιχεία. Ετσι, με κίνδυνο να έχω αφήσει απ' έξω και να έχω αδικήσει αρκετούς από εκείνους που παρέλασαν από τη σκηνή τού Γκαγκάριν και με εκτενείς αναφορές σε άλλους που δεν παρέλασαν καθόλου, θέλω να πιστεύω ότι δεν παραμελώ την ουσία προς όφελος των τύπων. Οπως και στην Καλοσύνη των ξένων, πρώτιστη έγνοια μου είναι να ψυχαγωγήσω τον αναγνώστη, δίχως να υποτιμήσω την παράλληλη ανάγκη του για επαρκή ξενάγηση στη «γνωστή-άγνωστη» ιστορία του τόπου μας.

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Βιβλίο
Κύριο θέμα
Κείμενα θητείας στον Βορρά