Έντυπη Έκδοση

Η Αλίκη στη χώρα των χρωμάτων

Σχεδόν 150 χρόνια έχουν περάσει από τότε που πρωτοεκδόθηκε «Η Αλίκη στη χώρα των θαυμάτων» του Λιούις Κάρολ, ένα συναρπαστικό, αλληγορικό παραμύθι για μικρούς και μεγάλους, που εξακολουθεί να εμπνέει.

ΚΙΚΙ SMITH «COME AWAY FROM HER (AFTER LEWIS CARROLL)» 2003 ΚΙΚΙ SMITH «COME AWAY FROM HER (AFTER LEWIS CARROLL)» 2003 Από τη μαγευτική ταινία της Γουόλτ Ντίσνεϊ, μέχρι την αντισυμβατική ματιά πνεύμα του Τιμ Μπέρτον, από τον σουρεαλισμό του Σαλβατόρ Νταλί και την πένα του Ναμπόκοφ ως τους ψυχεδελικούς πειραματισμούς των Jefferson Airplane στο μουσικό κομμάτι «White Rabbit»...

Μια έκθεση με τίτλο «Alice in Wonderland», που μόλις εγκαινιάστηκε στην Αγγλία, στην Τέιτ Λίβερπουλ, εστιάζει στην επιρροή που έχει ασκήσει στις οπτικές τέχνες το κλασικό βιβλίο του Κάρολ. Αφετηρία αποτελούν τα αυθεντικά χειρόγραφα που ο ίδιος ο συγγραφέας έδωσε το 1864 στην 12χρονη τότε Αλις Λίντελ, ως χριστουγεννιάτικο δώρο. Οι δικές του ζωγραφιές πάνω στα χειρόγραφα αλλά και η οικεία εικονογράφηση του Τζον Τένιελ στην πρώτη έκδοση αποτελούν και το κλειδί για την αποκωδικοποίηση της πολυδιαβασμένης ιστορίας.

Ισως δεν είναι ευρύτερα γνωστό ότι ο Τσαρλς Ντόντσον, που έγινε γνωστός με το ψευδώνυμο Λιούις Κάρολ, ήταν μέρος της καλλιτεχνικής σκηνής της εποχής του. Φωτογράφος -στο αρχείο του υπάρχουν πάνω από 3.000 φωτογραφίες που καταγράφουν τη ζωή στη βικτοριανή Αγγλία- φίλος των Ντάντε Γκάμπριελ Ροσέτι και Τζον Εβερετ Μιλέ και εκλεκτό μέλος της Προ-Ραφαηλιτικής Αδερφότητας, ο Λιούις Κάρολ καλλιεργούσε μια ιδιαίτερη όσο και αμφιλεγόμενη σχέση με κορίτσια που βρίσκονταν στην προεφηβική περίοδο. Είχε αρκετές «παιδικές φίλες» (child-friends, όπως τις αποκαλούσε), στις οποίες έστελνε ρομαντικές επιστολές, ενώ τις φωτογράφιζε ακόμα και ημίγυμνες, με αποτέλεσμα οι σύγχρονοι βιογράφοι να τον κατηγορήσουν για παιδοφιλία, έστω και σε πλατωνικό επίπεδο.

Μια από αυτές τις μικρές του φίλες ήταν και η Αλίκη Λίντελ, κόρη του πρύτανη του κολεγίου Christ Church της Οξφόρδης, όπου ο Κάρολ δίδασκε μαθηματικά. Μάλιστα τη φωτογράφιζε συστηματικά από την ηλικία των τεσσάρων ετών μέχρι που αυτή ενηλικιώθηκε. Σε μια οικογενειακή εκδρομή στη Γλασκόβη, το καλοκαίρι του 1862, μαζί με τις δύο αδερφές της, ο Κάρολ άρχισε να διηγείται μια παράξενη ιστορία όπου τα όνειρα οδηγούν την Αλίκη σε έναν φανταστικό κόσμο. Το κοριτσάκι πίνει μαγικά φίλτρα και γίνεται τεράστιο και μικροσκοπικό, συναντά παράξενα πλάσματα, όπως έναν λαγό που μιλάει και μια υστερική φιγούρα τράπουλας.

Ετσι ο συγγραφέας έπλασε έναν ολόκληρο κόσμο μέσα από την παιδική ματιά, συναρπαστικό αλλά όχι ακίνδυνο, ονειρικό αλλά και εφιαλτικό, γεμάτο μυστήρια, αποκαλύψεις και ανατροπές. Μέσα από έξυπνους και χιουμοριστικούς διαλόγους διερεύνησε ταυτόχρονα τις άπειρες δημιουργικές δυνατότητες της γλώσσας.

Οι σουρεαλιστές ήδη από το 1930 αρπάχτηκαν από τη φαντασία του παραμυθιού, όπου οι νόμοι της φυσικής υπονομεύονται, το υποσυνείδητο και τα όνειρα έχουν τον πρώτο λόγο. Ο Σαλβατόρ Νταλί έκανε 12 έργα της σειράς «Η Αλίκη στη χώρα των θαυμάτων», ενώ οι διαφορετικές εκδοχές της Αλίκης που φιλοτέχνησε ο Μαξ Ερνστ το 1939 και το 1941 εκφράζουν και την προσωπική του περιπέτεια, ως αιχμάλωτου πολέμου από τους Γάλλους, δραπέτη στη συνέχεια και φυγάδα στις ΗΠΑ.

Από το 1960 οι εννοιολογικοί καλλιτέχνες ξεδίπλωσαν μέσα από τις αράδες του παραμυθιού τους τρόπους πρόσληψης της πραγματικότητας και τις έννοιες του χρόνου και του τόπου. Ο Γιόζεφ Κόσουθ στο έργο του «Clock» εξερεύνησε τη φύση του χρόνου, ο Ρόμπερτ Σμίθσον εμπνεύστηκε από την «πισίνα των δακρύων» της Αλίκης αναπαριστώντας τα δάκρυα με γράμματα που πέφτουν -ένα παράλληλο σχόλιο για τη βαρύτητα.

Στην έκθεση παρουσιάζεται η εγκατάσταση «Measurement: Perimeter» που ο Μελ Μποσνερ έκανε το 1969 με τις ακριβείς διαστάσεις του δωματίου της Αλίκης. Προβάλλεται ακόμα ένα φιλμ με την ανατρεπτική περφόρμανς που ο Γ. Κουσάμα έδωσε το 1959 στο Σέντραλ Παρκ της Νέας Υόρκης μπροστά σε ένα ρομαντικό γλυπτό της Αλίκης: οι πρωταγωνιστές του φορούν φόρμες που τονίζουν τα σεξουαλικά τους όργανα. Μάλιστα τότε ο Κουσάμα είχε χαρακτηρίσει τη μικρή ηρωίδα «γιαγιά των χίπι».

Το θέμα της ωραίας κοιμωμένης απασχολεί τους καλλιτέχνες. Αλλοι πάλι ασχολούνται στα έργα τους με το πέρασμα από την παιδικότητα στην ενηλικίωση, με την αθωότητα και την αποπλάνηση και την αφύπνηση της σεξουαλικότητας. Ορισμένοι εστιάζουν στη γλωσσική επικοινωνία. Η Κίκι Σμιθ επικεντρώνεται στη σχέση μεταξύ ανθρώπων και ζώων. Για τη Φραντσέσκα Γούντμαν ο κακός λύκος του παραμυθιού μεταμορφώνεται σε κακό λαγό με ανδρικό σώμα. Στο βίντεο του Γκάρι Χιλ «Why do things get in a muddle» του 1984 ένα κορίτσι που φοράει τη χαρακτηριστική μπλε ποδιά της Αλίκης μιλάει με τον πατέρα της, χωρίς να μπορεί να συνεννοηθεί. Ενδιαφέροντα είναι και τα εικαστικά παιχνίδια με τους καθρέφτες και τα είδωλα, που παραπέμπουν στην αυτογνωσία αλλά και στον εγωισμό, στην εικόνα και τον κατακερματισμό της. Αλλωστε το δεύτερο βιβλίο του Λιούις Κάρολ με ηρωίδα την Αλίκη, «Μέσα απ' τον καθρέφτη, και τι βρήκε η Αλίκη εκεί» προσφέρει άφθονο υλικό για τη φαντασία.

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Τέχνες & Πολιτισμός
Με λέξεις-κλειδιά
Εικαστικά