Έντυπη Έκδοση

Κατανοώντας την τρομοκρατία

Η τρομοκρατία, προτού καν αποτελέσει αντικείμενο ορισμού, είναι ένα όνομα, το προϊόν μιας ονομασίας με τρομακτικές συνέπειες, τόσο εξαιτίας της σημασίας που το όνομα αυτό προσδίδει στην πραγματικότητα, στην οποία παραπέμπει, όσο και εξαιτίας της πολιτικής και αστυνομικής μεταχείρισης που η ονομασία αυτή θα επιφέρει στους κομιστές της.

Η λέξη «τρομοκρατία» υποτίθεται ότι κατονομάζει το Κακό, τη σύγχρονη μορφή του απόλυτου Κακού. Ωστόσο, η ονομασία αυτή δεν είναι «ξεκάρφωτη»: σέρνει πίσω της ολόκληρο αστερισμό άλλων όρων: η τρομοκρατία είναι πρώτα πρώτα ένα αστερισμός λέξεων, ένα οργανόγραμμα σημασιών, ένα σύνολο αξιών και εικόνων που προσαρτώνται σ' αυτήν.

Εδώ και πολλά χρόνια η απόπειρα επιστημονικής κατάδυσης στα ψυχικά βάραθρα των αυτουργών τρομοκρατικής δραστηριότητας εύκολα διολίσθησε στον ψυχοπαθολογικό τους στιγματισμό λόγω του προδήλως ειδεχθούς χαρακτήρα των πράξεών τους. Αυτή η μυστικιστικά γοητευτική αναζήτηση ενός σταθερού «ψυχολογικού προφίλ του τρομοκράτη» και η εξήγηση της αποκλειστικά τρομοκρατικής δραστηριότητας με όρους κλινικής ψυχοπαθολογίας έχει ήδη δεχτεί σφοδρή και εμπεριστατωμένη κριτική, λόγω αφ' ενός της μονομέρειας και του περιορισμένου τής επιστημολογικής της στόχευσης και αφ' ετέρου της ελλειμματικής αξιοπιστίας των ερευνητικών της δεδομένων.

Η «απο-ηθικοποίηση» της προσέγγισης της τρομοκρατίας προκύπτει ως αναγκαία συνθήκη μιας έγκυρης αποτίμησης του φαινομένου και ως προϋπόθεση της αποτελεσματικής αντιμετώπισής του. Ενα πρώτο βασικό βήμα προς την κατεύθυνση αυτή, σε πείσμα της διάχυτης (σε αξιωματούχους, θεωρητικούς και την κοινή γνώμη) τάσης φόβου και άρνησης κατανόησης της τρομοκρατίας, είναι η αναζήτηση των μηχανισμών κοινωνιο-γνωστικής επεξεργασίας που επιστρατεύει το κοινωνικό υποκείμενο όποτε έρχεται αντιμέτωπο μαζί της. Στο ίδιο πλαίσιο, η αναζήτηση των κοινωνιοψυχολογικών διαδικασιών που ενεργοποιούν οι τρομοκράτες, στην προσπάθειά τους να εξηγήσουν την ευρύτερη κοινωνική, οικονομική και πολιτική πραγματικότητα και να αποφασίσουν για τον τρόπο, τον τόπο και το χρόνο των «διορθωτικών» παρεμβάσεών τους σ' αυτήν.

*Αναπληρωτής καθηγητής Πειραματικής Κοινωνικής Ψυχολογίας στο Πάντειο Πανεπιστήμιο

**Για έκτη εβδομάδα η «Βιβλιοθήκη» μέσω του enet.gr προσφέρει βιβλία σε τρεις τυχερούς. Αυτό το Σάββατο:Τζον Κυριάκου, «Ο κατάσκοπος», σε μετάφραση Χρήστου Καψάλη («Α. Α. Λιβάνης»)

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Τέχνες & Πολιτισμός
Με λέξεις-κλειδιά
Λογοτεχνία