Έντυπη Έκδοση

Μια επιλογή από τις 100.000 αρχαιότητες, που βρέθηκαν από τα έργα του Μετρό, σε δύο εκθέσεις

Γνωρίζοντας την αρχαία Θεσσαλονίκη

Πόσες πόλεις ήταν θαμμένες κάτω από τη σημερινή πόλη της Θεσσαλονίκης; Πόσες ψηφίδες της ιστορίας της, σπίτια, δρόμοι, μνημεία, ολόκληρες γειτονιές που έσφυζαν από ζωή κοιμόντουσαν στην αγκαλιά της γης, μέχρι να έρθουν τα μηχανήματα του Μετρό και να αρχίσει η αρχαιολογική έρευνα στους σταθμούς και τα φρέατα του σιδηροδρομικού σταθμού;

Δύο αρχαία νεκροταφεία Δύο αρχαία νεκροταφεία Την απάντηση θα δώσει μια διπλή έκθεση που οργανώνεται στα δύο μουσεία της πόλης, στο Αρχαιολογικό και του Βυζαντινού Πολιτισμού, στα μέσα του 2014. Γιατί τα κινητά ευρήματα που ήρθαν στο φως με αφορμή το δημόσιο αυτό έργο ξεπερνούν ήδη τα εκατό χιλιάδες. Βέβαια, δεν πρόκειται να παρουσιαστούν όλα. Θα στεγαστούν όμως όλα ανεξαιρέτως σε αρχαιολογικές αποθήκες που θα είναι οργανωμένες και επισκέψιμες στο στρατόπεδο Παύλου Μελά.

Ως τότε οι Θεσσαλονικείς, που υπέστησαν και την ταλαιπωρία των πολύχρονων ανασκαφών στο κέντρο της πόλης, δικαιούνται να δουν τα αποτελέσματα αυτών των ερευνών. Οι δύο Εφορείες προϊστορικών- κλασικών και βυζαντινών αρχαιοτήτων οργανώνουν, παράλληλα με τον αγώνα τους για τη διατήρηση της βυζαντινής διασταύρωσης στο σταθμό Ελ. Βενιζέλου, μια μεγάλη περιοδική έκθεση, στην οποία το κοινό θα δει για πρώτη φορά αντικείμενα θαμμένα επί αιώνες στο κέντρο της πόλης.

Χρυσά στεφάνια Χρυσά στεφάνια Η έκθεση αυτή θυμίζει την αντίστοιχη που έγινε μετά το πέρας των ερευνών του Μετρό της Αθήνας στο Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης, με τίτλο «Η πόλη κάτω από την πόλη». Αν σκεφτούμε όμως πως κάθε ανασκαφή είναι εν δυνάμει μια καταστροφή, η έκθεση των ευρημάτων της μεγάλης ανασκαφής κατά μήκος του άξονα του Μετρό Θεσσαλονίκης αποτελεί το «αντίδωρο» και την παρηγοριά που απορρέει από κάθε ανάλογη δραστηριότητα. Αλλωστε, όπως επισημαίνει και η γ.γ. Πολιτισμού, αρχαιολόγος Λίνα Μενδώνη, «η μεγάλη αυτή περιοδική έκθεση, που θα διαρκέσει ένα έτος, θα δώσει κίνητρο και αφορμή και για την επιστημονική μελέτη των ευρημάτων» που άλλως θα συσσωρεύονταν σε κλειστές αποθήκες για να τα ανακαλύψουν εάν και πότε οι αρχαιολόγοι του μέλλοντος.

Κλασικά

Η προετοιμασία των εκθέσεων έχει αρχίσει. Σύμφωνα με το πρόγραμμα, στο Αρχαιολογικό Μουσείο Θεσσαλονίκης θα εκτεθούν αντιπροσωπευτικά ευρήματα από τις ανασκαφές της ΙΣτ' Εφορείας Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων σε δύο νεκροταφεία: στο δυτικό νεκροταφείο που εντοπίστηκε στο Νέο Σιδηροδρομικό Σταθμό και στο Σταθμό της Πλατείας Δημοκρατίας και στο ανατολικό στο Σιντριβάνι.

Ενα βυζαντινό σταυροδρόμι Ενα βυζαντινό σταυροδρόμι * Στο Νέο Σιδηροδρομικό Σταθμό αποκαλύφθηκαν 193 τάφοι και ταφικοί περίβολοι σε τμήμα μόνο του δυτικού νεκροταφείου της αρχαίας Θεσσαλονίκης και επιβεβαιώθηκε η ταφική χρήση του χώρου από τα τέλη του 4ου αι. π.Χ. έως και τον ύστερο 3ο αι. μ.Χ. Αλλοι 218 τάφοι, τμήματα τοίχων-ταφικών περιβόλων, λιθοσωροί, λάκκοι και πηγάδια βρέθηκαν στη διακλάδωση προς Σταυρούπολη του Σταθμού Δημοκρατίας. Σε εκείνο το σημείο (στο Σταθμό Δημοκρατίας) βρήκαν τμήμα του δυτικού νεκροταφείου της αρχαίας Θεσσαλονίκης.

* Στο Σιντριβάνι, η αρχαιολογική έρευνα αποκάλυψε ακόμη περισσότερους τάφους (συνολικά 1.150) μαζί με αρχιτεκτονικά λείψανα, κατάλοιπα κτηρίων, τοίχους, λάκκους, αγωγούς. Επίσης στη διασταύρωση των τροχιογραμμών του σταθμού εντοπίστηκαν άλλοι 1.100 τάφοι του ανατολικού νεκροταφείου της αρχαίας πόλης μαζί με οικοδομικά λείψανα κτηρίου και άλλα αρχιτεκτονικά κατάλοιπα.

Καταλαβαίνετε πόσα κτερίσματα συνόδευαν όλους αυτούς τους νεκρούς (ενταφιασμοί καύσεις): κοσμήματα, αγγεία, ειδώλια, νομίσματα, λυχνάρια, εργαλεία, μυροδοχεία. Ανάμεσά τους και τα λαμπρά χρυσά στεφάνια που απογείωσαν τον ενθουσιασμό των ανασκαφέων της Θεσσαλονίκης.

Πέραν των εντυπωσιακών ταφικών ευρημάτων η ΙΣτ' ΕΠΚΑ είχε τη χαρά να βρει οικιστικά και οικοδομικά κατάλοιπα στους σταθμούς «Αγία Σοφία», Πανεπιστήμιο, Ευκλείδη. Στο Αμαξοστάσιο Πυλαίας, όμως, έφεραν στο φως τμήμα μικρής πόλης προκασσάνδρειας εποχής.

Πολύτιμα γυάλινα αντικείμενα είναι μερικά από τα χιλιάδες ευρήματα Πολύτιμα γυάλινα αντικείμενα είναι μερικά από τα χιλιάδες ευρήματα Βυζαντινά

Στο Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού θα εκτεθούν περισσότερα από 1.000 ευρήματα της 9ης Εφορείας Βυζαντινών Αρχαιοτήτων, που ανασυνθέτουν την ιστορία της Θεσσαλονίκης από τον 4ο αιώνα ώς τα νεότερα χρόνια. Το σημαντικότερο κομμάτι αυτής της έκθεσης θα είναι ο βασικός οδικός άξονας της πόλης, όπως αυτός αποκαλύφθηκε κάτω από τη σημερινή Εγνατία. Η Hdecumanus των Ρωμαίων, η Μέση Οδός ή Λεωφόρος των Βυζαντινών, με τα εργαστήρια, τις κατοικίες, τα κοινωφελή έργα, παρέμειναν επί αιώνες περίπου ίδια. Είναι το «κοσμικό» πρόσωπο της πόλης που γνωρίζουμε σήμερα μόνο από τα βυζαντινά μνημεία, τους ναούς που σώζονται στην πόλη της Θεσσαλονίκης.

Εχουν επιλεγεί να παρουσιαστούν 1.000 από τα περίπου 100.000 ευρήματα αυτής της περιόδου: γυναικεία και αντρικά κοσμήματα κάθε είδους και υλικού (επιστήθιοι σταυροί, γυάλινα και χάλκινα βραχιόλια, χρυσά, χάλκινα και ασημένια δακτυλίδια), πλήθος νομισμάτων, αγγεία, λυχνάρια, γυάλινα φιαλίδια, χρηστικά αντικείμενα από καταστήματα, εργαστήρια, σπίτια, που αφηγούνται μικρές ή μεγάλες ιστορίες.

Η έκθεση αυτή θα αναδείξει τους δύο παλαιοχριστιανικούς ναούς που βρέθηκαν εντός των δύο νεκροταφείων, ανατολικά και δυτικά από το κέντρο της πόλης. Και συγκεκριμένα, στις παρυφές του αρχαίου νεκροταφείου, λίγο έξω από τη Χρυσή Πύλη (σημερινή πλατεία Δημοκρατίας) και εν μέρει πάνω στα ερείπια μεγάλου αποθηκευτικού συγκροτήματος της ύστερης αρχαιότητας, βρέθηκε σχεδόν ακέραιος παλαιοχριστιανικός ναός με ταφικό πρόσκτισμα. Το συγκρότημα φαίνεται ότι καταστράφηκε στις αρχές του 7ου αι., πιθανότατα κατά τις σλαβικές επιδρομές. Από το ναό αυτό, που αποσπάστηκε και μεταφέρθηκε ολόκληρος για να καταχωθεί στο crossover του Μετρό στο πανεπιστήμιο, θα παρουσιαστεί ολόκληρος ένας καμαροσκεπής τάφος του 4ου αιώνα μ.Χ.

Ενας άλλος ναός, μια τρίκλιτη παλαιοχριστιανική βασιλική που είχε θεμελιωθεί πάνω σε αρχαιότερο χριστιανικό λατρευτικό κτίσμα στο Σιντριβάνι μέσα στο νεκροταφείο, δεν είχε την ίδια τύχη. Αυτός διατηρήθηκε σε κατάχωση. Στην αγκαλιά της γης, που λέγαμε και πιο πάνω...

Οι εκθέσεις θα πλαισιωθούν από πλούσιο εποπτικό υλικό (χάρτες, σχεδιαγράμματα, φωτογραφίες, καρτ ποστάλ), με σκοπό να φωτιστούν πτυχές της μακραίωνης ιστορίας της Θεσσαλονίκης. Γιατί τα ευρήματα αποκαλύπτουν στοιχεία από την καθημερινή ζωή των ανθρώπων, την οικονομική δραστηριότητά τους και διάφορα ιστορικά γεγονότα.

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Τέχνες & Πολιτισμός
Με λέξεις-κλειδιά
Αρχαιολογία