Έντυπη Έκδοση

ΠΟΛ ΚΛΟΝΤΕΛ (1868 - 1955)

ΚΛΟΝΤΕΛ «Η ευημερία της αχαλίνωτης κερδοσκοπίας»

Ο Πολ Κλοντέλ (1868 - 1955) υπήρξε ένας επιφανής Γάλλος διπλωμάτης, ποιητής και θεατρικός συγγραφέας. Τηρουμένων των αναλογιών, είχε μια παράλληλη πορεία με τον Ελληνα διπλωμάτη και ποιητή Γιώργο Σεφέρη (Σεφεριάδη). Αξιοσημείωτο είναι ότι ο Σεφέρης είχε εμπνευστεί από την ποίηση του Κλοντέλ.

«Η τάξη είναι  η χαρά της λογικής, αλλά η αταξία είναι η ηδονή της φαντασίας».«Μήπως ο σκοπός της ζωής είναι  να ζεις;» ΠΟΛ ΚΛΟΝΤΕΛ «Η τάξη είναι η χαρά της λογικής, αλλά η αταξία είναι η ηδονή της φαντασίας».«Μήπως ο σκοπός της ζωής είναι να ζεις;» ΠΟΛ ΚΛΟΝΤΕΛ Ο ποιητικός, φιλοσοφικός στοχασμός χάρισε στον Κλοντέλ και τον Σεφέρη τη δυνατότητα να εμβαθύνουν μ' έναν ιδιαίτερο τρόπο στα πολιτικά πράγματα της εποχής τους, όπως διαφαίνεται και από τα ημερολόγια που κρατούσαν και τα οποία δημοσιεύτηκαν μετά το θάνατό τους. Τα γραφόμενά τους ως διπλωματών, παρ' όλο ότι έχουν συχνά και λογοτεχνική αξία, αποτελούν ιστορικά ντοκουμέντα που προσεγγίζουν κρίσιμες περιόδους, όπως εκείνη της μεγάλης οικονομικής κρίσης του '30, της δικατοτορίας Μεταξά, του Β' Παγκοσμίου Πολέμου κ.ά.

Στον Κλοντέλ διακρίνεται και η αρχαιοελληνική παιδεία, χαρακτηριστικό στοιχείο της γαλλικής κοινωνίας της εποχής του, αφού μας μιλάει για τον Πίνδαρο και στην ποιητική του συλλογή «Οι πέντε μεγάλες Ωδές» αφιερώνει ένα ποίημα στις «Μούσες», όπου διαβάζουμε:

Αρχαιοελληνική παιδεία

«Οι εννέα Μούσες και στο μέσο η Τερψιχόρη / Στα δεξιά σου η Πολύμνια και στ' αριστερά / του βωμού που ακουμπάς...».

Ο Κλοντέλ υπήρξε θρησκευόμενος καθολικός. Εγραψε ποιήματα για τον Πετέν και όταν απογοητεύτηκε από εκείνον, για τον Σαρλ Ντε Γκολ. Εισήλθε στο διπλωματικό σώμα το 1893 και αποχώρησε απ' αυτό το 1936. Κοσμογυρισμένος, αφού υπηρέτησε ως διπλωμάτης σε τρεις ηπείρους, Ευρώπη, Ασία και Αμερική. Τον Μάρτιο του 1927 μετατέθηκε από το Τόκιο, όπου υπηρετούσε ως πρεσβευτής, στην Ουάσιγκτον. Εκεί θα βιώσει εκ του σύνεγγυς τη μεγάλη οικονομική κρίση που ξέσπασε στις ΗΠΑ το φθινόπωρο του 1929. Σύμφωνα με τον Βρετανό ιστορικό Χόμπσμπαουμ, η παγκόσμια οικονομική κρίση της περιόδου του Μεσοπολέμου είχε βαθιά επίδραση στην ιστορία του 20ού αιώνα. Χωρίς την οικονομική κατάρρευση του '30 «ασφαλώς δεν θα υπήρχε ο Χίτλερ» και «ίσως ούτε ο Ρούσβελτ». «Οι ίδιες οι υπερήφανες ΗΠΑ» έγιναν το επίκεντρο του μεγαλύτερου οικονομικού σεισμού που καταγράφηκε ποτέ, της μεγάλης ύφεσης του Μεσοπολέμου. «Κατά το Μεσοπόλεμο, η παγκόσμια καπιταλιστική οικονομία φάνηκε να καταρρέει. Ουδείς γνώριζε πώς θα μπορούσε να επανακάμψει». Στη χειρότερη περίοδο της οικονομικής ύφεσης (1932 - 1933), το 27% του εργατικού δυναμικού στις ΗΠΑ, το 22 - 23% στην Αγγλία και το 44% στη Γερμανία ήταν άνεργοι.

Ενώ έχει ξεσπάσει η κρίση, ο Κλοντέλ παρατήρησε ότι ο Αμερικανός πρόεδρος Χέρμπερτ Χούβερ, επηρεασμένος από τους ειδικούς που τον περιέβαλλαν, τους οποίους ο Κλοντέλ αποκαλεί ειρωνικά «αστρολόγους», διαβεβαίωνε αφελώς ότι δεν θ' αργήσει η ανάκαμψη.

Στο κατώφλι της κρίσης

Ο Κλοντέλ, τον Μάιο του 1931 υπέδειξε την εντύπωση που προκαλούσε το γεγονός ότι «ο αμερικανικός λαός, τόσο υπερήφανος για τον πραγματισμό του, ...αδυνατεί να συνειδητοποιήσει ότι η ευημερία των ετών 1925 - 1929 δεν ήταν φυσιολογικό φαινόμενο,αλλά κρίση, αποτέλεσμα της αχαλίνωτης κερδοσκοπίας...».

Πριν ακόμα ξεσπάσει η κρίση, ο Κλοντέλ δεν έχει πειστεί από τις επίσημες δηλώσεις περί αμερικανικής ευημερίας, που τη θεωρεί επίπλαστη. Ετσι στις 4 Φλεβάρη 1929 θα γράψει στη γαλλική κυβέρνηση: «Χωρίς να αρνούμαι ότι η ύπαρξη αυτού που ο Φρόιντ θα μπορούσε να ονομάσει σύμπλεγμα ευημερίας, που μαίνεται αυτή τη στιγμή σε ολόκληρη την Αμερική, εδράζεται σε κάποια σταθερά και πραγματικά γεγονότα, προσπάθησα αρκετές φορές να αναδείξω ορισμένες αμφιβολίες και διαφορετικές σκέψεις, που είναι αδύνατον να τις αποφύγει κάποιος ουδέτερος παρατηρητής. Πώς μπορεί άραγε να μιλήσει κανείς για μια γενική και τρόπον τινά ακατανίκητη ευημερία όταν βρίσκονται σε μαρασμό οι βασικές βιομηχανίες μιας χώρας, όπως η αγροτική παραγωγή, τα υφάσματα, τα ορυχεία και κυρίως τα ανθρακωρυχεία, η ναυσιπλοΐα και ώς πέρυσι οι σιδηρόδρομοι;... Η ευημερία περιορίζεται, στην πραγματικότητα, σε ορισμένες μόνο βιομηχανίες ειδών πολυτελείας, όπως το αυτοκίνητο και το ραδιόφωνο...».

«Κηλίδες» ευημερίας

Λίγες ημέρες μετά τον πανικό που επικράτησε στο χρηματιστήριο της Νέας Υόρκης (Γουόλ Στριτ) και την κάθετη πτώση των τιμών των μετοχών, ο Κλοντέλ τόνισε στους προϊσταμένους του ότι «σε όλες τις εκθέσεις που έχω αποστείλει από την άφιξή μου στις Ηνωμένες Πολιτείες σε σχέση με την αμερικανική επιχειρηματική δραστηριότητα, δεν παρέλειψα, σε αντίθεση με την υπέρμετρη αισιοδοξία που επικρατούσε σε ορισμένους κύκλους, να επισημάνω ότι ο κατάλογος της ευημερίας αυτής της χώρας περιέχει ορισμένες κηλίδες... Τα γεγονότα που έλαβαν χώρα από τις 24 έως τις 30 Οκτωβρίου (1929) και τα οποία δεν έχουν προηγούμενο στην ιστορία της Γουόλ Στριτ, δικαιολόγησαν αυτούς του φόβους».

Οι ενδιαφέρουσες εκθέσεις του Κλοντέλ περί την οικονομική κρίση του '30, με τον πληροφοριακό πλούτο και τις αναλύσεις που περιλαμβάνουν, μας βοηθούν να συγκρίνουμε καλύτερα τα γεγονότα εκείνης της περιόδου με τη σημερινή παγκόσμια κρίση που επηρεάζει και τη χώρα μας.

Βοηθήματα: Πωλ Κλωντέλ: «Η Κρίση, Αμερική 1927-1932», Ολκός, 2010. *Eric Hobsbawm, «Η εποχή των Ακρων», Θεμέλιο, 1995.

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Επιστήμη & Τεχνολογία
Στη στήλη
Ιστορικά
Τελευταίες ειδήσεις στην κατηγορία Επιστήμη & Τεχνολογία
Εκτοξεύθηκε το διαστημικό σκάφος Dragon
Πιο «φρέσκες» δημοσιεύσεις ετοιμάζει το Facebook
Ο υγιής άνθρωπος κουβαλάει πάνω του πέντε ιούς
Μεγάλος αριθμός εκτοπισμένων λόγω φυσικών καταστροφών
Νέα καθυστέρηση έλαβε το NBA Live 15