Έντυπη Έκδοση

70 ΧΡΟΝΙΑ ΚΟΑ

Κόλπο γκρόσο επί κατοχής

Ο Φ. Οικονομίδης, εκμεταλλευόμενος τη μουσικοφιλία των κατακτητών και τη γερμανόφιλη κυβέρνηση, ίδρυσε την Κρατική Ορχήστρα

Ο τοκετός του «κοριτσιού» με το όνομα Κρατική Ορχήστρα Αθηνών δεν ονοματοδοτήθηκε από τους φυσικούς του γονείς. Καθώς η Ελλάδα τελούσε υπό γερμανική Κατοχή, έδρασε και πάλι το ελληνικόν δαιμόνιον. Δεν γνωρίζουμε τι θα συνέβαινε, εάν οι Γερμανοί είχαν κερδίσει τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο...

Ο Τούλιο Σεραφίν, που κρατάει αναμνηστική πλακέτα της Μαρίας Κάλλας Ο Τούλιο Σεραφίν, που κρατάει αναμνηστική πλακέτα της Μαρίας Κάλλας Το Ωδείο Αθηνών και τα Μουσικά Σύνολά του -που ήταν οι «πραγματικοί» του γονείς- βρέθηκαν στην κυριολεξία στο δρόμο για ένα κομμάτι ψωμί. Οι μουσικοί καταδικάστηκαν «εις τον εξ ασιτίας θάνατο». Για να πληρωθούν -τρόπος του λέγειν- ακόμη και τα πιάνα βγήκαν στο σφυρί... Είπαμε: Κατοχή, πείνα, εξαθλίωση, θάνατος. Χιλιάδες νεκροί στους δρόμους. Τους φόρτωναν σε ξύλινα καρότσια και κατ' ευθείαν στο νεκροταφείο.

Σ' αυτές τις συνθήκες, ο διευθυντής του Ωδείου Αθηνών, Φιλοκτήτης Οικονομίδης (1889-1957), έστησε με το διευθυντή της Διεύθυνσης Τεχνών, Νίκο Μπέρτο, το κόλπο γκρόσο, εκμεταλλευόμενος τη μουσικοφιλία των κατακτητών και τη γερμανόφιλη κυβέρνηση Λογοθετόπουλου.

Κρατικοποιεί την Ορχήστρα του Ωδείου με το Νομοθετικό Διάταγμα 2010/1942 (ΦΕΚ Α'. 328/12.12.1942) και την ονομάζει Συμφωνική Ορχήστρα Αθηνών με τα αρχικά ΣΟΑ. Σε μεταγενέστερη Εφημερίδα της Κυβερνήσεως (ΦΕΚ 15/2.2.1943) δημοσιεύεται ονομαστικός κατάλογος του μουσικού προσωπικού και προβλέπεται επακριβώς η δημοσιοϋπαλληλική ιεραρχία.

Γενικός διεθυντής διορίστηκε ο Φιλοκτήτης Οικονομίδης. Μόνιμος αρχιμουσικός ο Θεόδωρος Βαβαγιάννης (1905-1988) και έκτακτοι αρχιμουσικοί ο Γεώργιος Λυκούδης (1895-1955) και ο Ιωσήφ Μπουστίντουι (1884-1964). Ο Δημήτρης Μητρόπουλος (1896-1960) φωτογραφιζόταν στη θέση του γενικού αρχιμουσικού, με την προσμονή ότι θα επιστρέψει από την Αμερική... Ο νόμος προέβλεπε τη σύσταση Καλλιτεχνικής Επιτροπής, Ειδικού Ταμείου Οργανώσεως Συναυλιών και Διοικητικού Ανωτάτου Συμβουλίου Μουσικής.

Ο Ρωσοεβραίος αρχιμουσικός Γιάσα Χορενστάιν, που υποκλίνεται μετά από συναυλία του το 1952 Ο Ρωσοεβραίος αρχιμουσικός Γιάσα Χορενστάιν, που υποκλίνεται μετά από συναυλία του το 1952 Η πρεμιέρα της Κρατικής Ορχήστρας Αθηνών έγινε το πρωινό της 28ης Φεβρουαρίου 1943, στα «Ολύμπια», ημέρα θανάτου του Κωστή Παλαμά. Παρουσιάστηκαν τα έργα:

Η «Εισαγωγή και φούγκα» του Διονυσίου Λαυράγκα· το «Ιντερμέτζο» από τη «Μάρτυρα» του Σπύρου Σαμάρα· το «Ιντερμέτζο» από την «Κυρα - Φροσύνη» του Γεωργίου Σκλάβου· το δεύτερο μέρος από το «Τρίπτυχο» του Μανώλη Καλομοίρη. Η συναυλία έκλεισε με την «Πρώτη Συμφωνία» του Πέτρου Πετρίδη σε πρώτη εκτέλεση.

Οι συνθέτες Σκλάβος, Καλομοίρης και Πετρίδης διηύθυναν τα έργα τους, ενώ των εκλιπόντων ο Φιλοκτήτης Οικονομίδης.

Ο Δημήτρης Μητρόπουλος και ο Φιλοκτήτης Οικονομίδης στο Ηρώδειο Ο Δημήτρης Μητρόπουλος και ο Φιλοκτήτης Οικονομίδης στο Ηρώδειο Οπως καταλαβαίνετε, με τις σφαίρες να πέφτουν στους δρόμους σαν χαλάζι, η ΚΟΑ έπρεπε να βρει μόνιμη στέγη. Ετσι, από το 1943 ώς το 1949 «στεγάζεται» στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο (στα υπόγεια ήταν συσκευασμένες σε ξύλινα κιβώτια οι αρχαιότητες). Ο χώρος στο βάθος της κεντρικής αίθουσας χρησίμευε ως πεδίο δοκιμών της ορχήστρας. Ο πόλεμος, πόλεμος και η μουσική, μουσική.

Οι πρώτες χειμερινές «κατοχικές» συναυλίες δίνονταν κάθε Κυριακή πρωί, στα «Ολύμπια». Τη διετία '44 - '45 φιλοξενήθηκαν στο κινηματοθέατρο «Παλλάς» και μετά επιστροφή στα «Ολύμπια» ('46-'49).

Μία ηρωική από όλες τις πλευρές περίοδος της Κρατικής Ορχήστρας Αθηνών έκλεισε τον κύκλο της, με το θάνατο του Φιλοκτήτη Οικονομίδη στις 10 Δεκεμβρίου 1957. Την τελευταία συναυλία την έδωσε στις 10 Νοεμβρίου της ίδιας χρονιάς, με έργα Πέρσελ, Μπετόβεν και Τσαϊκόφσκι. Την επομένη της συναυλίας έπαθε έμφραγμα.

Τη χηρεύουσα θέση του διευθυντή ανέλαβε ο Θεόδωρος Βαβαγιάννης, ένας ήπιος άνθρωπος, με υψηλό καλλιτεχνικό ήθος. Κατά μαρτυρία των μουσικών που συνεργάστηκαν μαζί του, κατάφερε να επικρατούν στην ΚΟΑ συνθήκες «εκκλησίας». Με την έλευση της χούντας, παραιτήθηκε, τον Αύγουστο του 1969, σε ένδειξη διαμαρτυρίας για την άρση της μονιμότητας των μουσικών.

Τον αντικατέστησε ο Ανδρέας Παρίδης - έχουμε δικτατορία, μην το ξεχνάμε (1. 12.1969 - 1.12.1975). Ο Μάνος Χατζιδάκις της έδωσε ώθηση τα πρώτα μεταπολιτευτικά χρόνια (31.3.1976 - 25.2. 1982) και ακολούθησε ο Γιάννης Ιωαννίδης (ώς το καλοκαίρι του 1989).

Στις 4 Δεκεμβρίου 1989, τη διεύθυνση ανέλαβε ο Αλέξανδρος Συμεωνίδης (1989 - 1995), σπλάχνο από τα σπλάχνα της ορχήστρας και υποστηρικτής ανυποχώρητος της μονοθεσίας των μουσικών. Μ' αυτόν καλλιτεχνικό διευθυντή, η Κρατική Ορχήστρα Αθηνών έδωσε τις τρεις πρώτες συναυλίες της στο Μέγαρο Μουσικής (25 και 28 Μαρτίου, 1 Απριλίου 1991). Τον διαδέχθηκε ο Αρης Γαρουφαλής και από αυτόν παρέλαβε τα ηνία ώς το 2004 ο Βύρων Φιδετζής. Από τον Μάιο του 2011, καλλιτεχνικός διευθυντής είναι ο Βασίλης Χριστόπουλος.

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Τέχνες & Πολιτισμός
Με λέξεις-κλειδιά
Μουσική
Ιστορία/Ιστορικά Γεγονότα