Έντυπη Έκδοση

ΓΙΩΡΓΟΣ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΑΚΗΣ

Ενας παραμυθάς επιστήμονας στις εσχατιές του Σύμπαντος

Ενας Αστρολάβος του Ουρανού και της Γης

Μία από τις συνηθισμένες γκρίζες και βροχερές μέρες του Παρισιού έλαβα πέρυσι τον Οκτώβριο ένα «ηλεκτρονικό» γράμμα από τον Γιώργο Γραμματικάκη, που συνηθίζω να αποκαλώ «δάσκαλο». Ας σημειωθεί ότι είχαμε γνωριστεί παλαιότερα χάρη στις παρατηρήσεις που έκανε -φυσικός εκείνος!- σε ένα συνέδριο για τον Ελύτη.

 Με ευγενικό τρόπο μου ζητούσε τώρα να ρίξω μια ματιά στο καινούργιο του βιβλίο, καθώς, όπως έλεγε, τον ενδιέφερε και η γνώμη ενός νέου ανθρώπου. Ετσι είχα την τύχη να διαβάσω το βιβλίο -ο τίτλος του δεν είχε ακόμη αποφασιστεί- στην άυλη, ηλεκτρονική του μορφή. Δεν μπόρεσα να κρύψω τον ενθουσιασμό μου. Από τις πρώτες σελίδες ήταν φανερό ότι το ταξίδι που ο συγγραφέας υποσχόταν στον αναγνώστη σε τόπους «ουράνιους και επίγειους» ήταν γοητευτικό και γεμάτο εκπλήξεις.

Η συνέχεια -όταν το άυλο βιβλίο έγινε πια «Αστρολάβος» με ένα υπέροχο εξώφυλλο!- δικαίωσε απόλυτα την αρχική μου εκτίμηση. Με το γνωστό του γλαφυρό ύφος, ο Γιώργος Γραμματικάκης ντύνει τα μυστήρια του Σύμπαντος και τις επιστημονικές ανακαλύψεις, χαρίζοντάς τους ένα μανδύα παραμυθιού που τα κάνουν να φαντάζουν ακόμη πιο μυστήρια και ονειρικά. Ξεναγεί έτσι τους αναγνώστες ως ένας μοναδικός «παραμυθάς επιστήμονας», όπως τόσο εύστοχα τον ονόμασε ο Διονύσης Σαββόπουλος, όχι μόνον στις «εσχατιές του Σύμπαντος» αλλά, αυτήν τη φορά, και σε μονοπάτια της Ζωής.

Το βιβλίο χωρίζεται σε δύο μεγάλες ενότητες. Η πρώτη, που φέρει τον τίτλο «Του Ουρανού», συγκεντρώνει κείμενα του συγγραφέα που αναφέρονται στα θαυμαστά φαινόμενα του Σύμπαντος και στα συγκλονιστικά επιτεύγματα της επιστήμης. Μακρινοί γαλαξίες, κομήτες, υπέρλαμπρες εκρήξεις αστεριών, αλλά και δύσβατες για τους περισσότερους από εμάς περιοχές -όπως το σωματίδιο του Θεού, η Θεωρία των Πάντων, το πείραμα της Πύλου, ο μεγάλος επιταχυντής του CERN- ζωντανεύουν και αρχίζουν να αποκτούν νόημα. Η βαθιά και αφομοιωμένη γνώση επιτρέπει στο συγγραφέα να διηγείται απλά αλλά ποτέ απλουστευτικά τα σύνθετα φαινόμενα «του Ουρανού».

Η δεύτερη ενότητα, που τιτλοφορείται «Της Ζωής», μας φέρνει σε πιο γνώριμα τοπία. Ωστόσο η παρατηρητική και διεισδυτική ματιά του συγγραφέα τα φωτίζει με άλλο φως. Περιλαμβάνονται κείμενα για τη σημερινή κρίση, για την ελληνική ιδιαιτερότητα ή για τα πάθη της ελληνικής Παιδείας, θίγονται όμως και ερωτήματα σχετικά με το σύγχρονο άνθρωπο και τη μοίρα του. Πρόκειται για κείμενα που μας αγγίζουν βαθιά, γιατί μιλούν με ειλικρίνεια για τα ελληνικά προβλήματα, χωρίς όμως να διακατέχονται από τις διαθέσεις εξωραϊσμού ή αυτομαστίγωσης, που ενδημούν στη χώρα μας.

Κείμενα με αυτοδύναμη ζωή

Ας σημειωθεί ότι τα κείμενα του βιβλίου έχουν, όπως λέει και ο συγγραφέας τους, «αυτοδύναμη ζωή και ύπαρξη». Ο αναγνώστης μπορεί να επιλέξει τη σειρά που θα τα διαβάσει, ανάλογα με τη διάθεση ή τα ενδιαφέροντά του. Το θεματικό τους εύρος ανταποκρίνεται και στο πολύπτυχο του δημιουργού τους.

Ο Γιώργος Γραμματικάκης είναι εξαιρετικός συγγραφέας αλλά και αναγνώστης, διεισδυτικός παρατηρητής των μικρών και μεγάλων, αλλά και ενεργός πολίτης. Εχοντας διατελέσει πρύτανης στο Πανεπιστήμιο της Κρήτης αλλά και πρόεδρος στο Ιόνιο Πανεπιστήμιο, είναι βαθύς γνώστης των δεινών της ελληνικής Παιδείας.

Τέλος, δεν είναι μόνο ικανός αφηγητής αλλά ακόμη ικανότερος ακροατής και των πιο αχνών συχνοτήτων της καθημερινότητας. Για τους λόγους αυτούς, κείμενά του, όπως «Σκόρπιες σκέψεις για την κρίση και ένας μονόλογος» και «Η χώρα των υποκριτικών εκπλήξεων», που γράφτηκαν παλαιότερα, μοιάζουν σήμερα πιο επίκαιρα από ποτέ. Στα δικά μου αγαπημένα κείμενα ανήκουν επίσης «Οι Θεοί και γίγαντες του ελληνικού ουρανού», «Ο βασιλιάς Νέστωρ και η ανίχνευση του Σύμπαντος», «Οι αναμονές», «Φταίει το κάδρο», «Η Μεγάλη Επιστροφή» και πολλά άλλα.

Η δομή του βιβλίου είναι ξεκάθαρη και δένει σφιχτά το όλο εγχείρημα. Η μόνη μου ίσως επιφύλαξη αφορά το πρώτο κείμενο, που είναι μια «φανταστική συνομιλία με το συγγραφέα». Νομίζω ότι εκτίθενται εκεί τα περισσότερα από τα στοιχεία που συναντάμε στη συνέχεια, κι έτσι ίσως χάνεται το στοιχείο του νεοσύστατου. Είναι βέβαια φανερή η συμμετρία που επιχειρείται ανάμεσα σε αυτό το κείμενο και το πρώτο του επόμενου κεφαλαίου, «Οι δυνητικές απορίες ενός αναγνώστη». Εξακολουθώ όμως να έχω την εντύπωση ότι αποκαλύπτονται περισσότερα από όσα εγώ τουλάχιστον θα ήθελα να διαβάσω σε αυτή την εισαγωγή.

Μια σημαντική όμως αρετή του βιβλίου είναι επίσης κάποια αύρα αισιοδοξίας, που χαρακτηρίζει νομίζω και το βαθύ πυρήνα του συγγραφέα ως ανθρώπου. Το ιδιαίτερο αυτό φως περνάει και στο λόγο του. Ετσι, ακόμη και όταν στηλιτεύει εύγλωττα τα κακώς κείμενα, η γλώσσα του βιβλίου παραμένει φωτεινή. Δεν είναι τυχαίο ότι ως πέρασμα από την ενότητα «Του Ουρανού» σε εκείνην «Της Ζωής» επιλέγεται ένα κείμενο αφιερωμένο στον Στίβεν Χόκινγκ.

Στη δική του περίπτωση, όπως λέει ο συγγραφέας, «...Το χαμόγελο του Σύμπαντος συμπίπτει με το χαμόγελο του Ανθρώπου». Είναι άλλωστε χαρακτηριστικό ότι ο «Αστρολάβος» κλείνει με την πεποίθηση του συγγραφέα ότι το μέλλον θα είναι άλλο. Ας ελπίσουμε ότι, όπως και για όλα τα άλλα, ο Γιώργος Γραμματικάκης θα βγει και σε αυτήν την πίστη του αληθινός...

* Υποψήφια διδάκτωρ Συγκριτικής Φιλολογίας Πανεπιστημίου Σορβόνης

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Τέχνες & Πολιτισμός
Με λέξεις-κλειδιά
Βιβλίο