Έντυπη Έκδοση

Η αυλή των λογοκριτών

ΗΤΑΝ ΚΑΤΙ αναπάντεχο και συνάμα μοναδικά ευχάριστο. Ενα δώρο σε χαλεπούς καιρούς. Από αυτές τις στιγμές που θυμάσαι και τις διηγείσαι. Γιατί τέτοια στιγμή ήταν όταν κρατήσαμε στα χέρια μας το ανέκδοτο θεατρικό κείμενο του Ιάκωβου Καμπανέλλη, που δημοσιεύει σήμερα το «7».

Το έγραψε στα χρόνια της χούντας με αφορμή όσα ευτράπελα και σοβαρά πέρασε από τους λογοκριτές στο ανέβασμα ενός άλλου έργου του, του «Μεγάλου μας Τσίρκου». Εχει τίτλο «Γραφείο Λογοκρισίας» και μπλέκει με σπαρταριστό τρόπο τον Αισχύλο, τον Σοφοκλή, τον Ευριπίδη και τον Αριστοφάνη στα χουντικά γρανάζια της λογοκρισίας. Ενα έξοχο κείμενο, όπως άλλωστε όλα του σημαντικότερου συγγραφέα του νεοελληνικού θεάτρου.

ΚΑΙ ΤΙ ΤΙΜΗ, αλήθεια, να θελήσει η μοναχοκόρη του Κατερίνα να δημοσιευθεί το ξεχασμένο σ' ένα συρτάρι κείμενό του στη δική μας (και δική σας) εφημερίδα! Τιμή και να το διαβάσουμε εμείς πρώτοι. Και, κρατώντας το στα χέρια μας, νιώσαμε να κρατάμε όχι απλώς ένα θεατρικό έργο, αλλά ένα κομμάτι της μεταπολεμικής θεατρικής ιστορίας του τόπου. Μιας ιστορίας της οποίας τις πιο λαμπρές σελίδες έγραψε ο Ιάκωβος Καμπανέλλης.

Και όμως, ο «πατριάρχης» της ελληνικής δραματουργίας, που την ανανέωσε και την επηρέασε όσο κανείς άλλος, δίνοντάς της το στίγμα του πολιτικού νεορεαλισμού, δεν είχε τελειώσει καν το σχολείο. Μέχρι την Α' Γυμνασίου πήγε, αναγκασμένος να βγει στη βιοπάλη στα δύσκολα πριν απ' το Β' Παγκόσμιο Πόλεμο χρόνια.

Και, φυσικά, δεν μπορούσε να φανταστεί εκείνος ο βιβλιοφάγος και διψασμένος για μάθηση νέος τη θεατρική μοίρα που του επιφύλασσε η ζωή. Και πώς τα έφερε η τύχη... Να παίζει μικρός στα φτωχικά δρομάκια του Μεταξουργείου με τη μικρούλα Ελλη Λούκου (τη μετέπειτα κορυφαία ενζενί του θεάτρου μας Λαμπέτη...), αλλά να μη συναντηθούν ποτέ θεατρικά ή κινηματογραφικά. Βλέπετε, αυτός γοητεύτηκε από τη Μελίνα Μερκούρη και έγραψε γι' αυτήν τη «Στέλλα με τα κόκκινα γάντια», ενώ η Λαμπέτη έγινε η μούσα του Μιχάλη Κακογιάννη.

Από πού, όμως, πήγαζε αυτή η μοναδική προσέγγισή του στον άνθρωπο και η «χειρουργική» καταγραφή της κοινωνίας της εποχής του, που χαρακτηρίστηκε «νεο-ηθογραφία»; Οπως ο ίδιος είχε εξομολογηθεί, ο εγκλεισμός του για τρία χρόνια στο κρεματόριο των Ες-Ες Μαουτχάουζεν ήταν που τον σημάδεψε. «Δεν ξέρω αν θα ήμουν αυτός που είμαι αν δεν είχα αυτή την εμπειρία στην κόλαση. Δεν ξέρω αν θα γινόμουν καν συγγραφέας με τον τρόπο που σκέφτομαι και εκφράζομαι», είχε πει.

Η «Αυλή των θαυμάτων» του, έργο-ορόσημο για το μεταπολεμικό θέατρο και ίσως το κορυφαίο της νεοελληνικής δραματουργίας, καταγράφει με χιούμορ και συγκίνηση την κοινωνική κατάσταση στα «πέτρινα χρόνια» της δεκαετίας του '50. Ενα έργο που ακόμα και σήμερα διατηρεί τη φρεσκάδα του και συγκινεί. Και που η μοίρα της Ελλάδας το έφερε να είναι τραγικά επίκαιρο...

Ο ΙΑΚΩΒΟΣ Καμπανέλλης ταυτίστηκε και με την αντίσταση κατά της χούντας. Και 46 χρόνια μετά το πραξικόπημα των συνταγματαρχών, που βύθισε για επτά χρόνια τη χώρα στο σκοτάδι και κάποιες από τις πληγές που άνοιξε ακόμα δεν έχουν κλείσει, το ανέκδοτο θεατρικό κείμενό του «Γραφείο Λογοκρισίας» είναι ίσως ο καλύτερος τρόπος να θυμηθούμε αυτή τη μαύρη περίοδο και κυρίως να προβληματιστούμε. Γιατί και σήμερα τα σύννεφα του φασισμού πυκνώνουν επικίνδυνα πάνω από την καθημαγμένη Ελλάδα.

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Τέχνες & Πολιτισμός
Στη στήλη
Editorial