Έντυπη Έκδοση

Η CIA ΓΝΩΡΙΖΕ ΤΟ ΣΧΕΔΙΟ «ΠΡΟΜΗΘΕΥΣ» ΤΩΝ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΑΡΧΩΝ

21η ΑΠΡΙΛΙΟΥ: Αιφνιδιάστηκαν οι πάντες, πλην των Αμερικανών

Στις 20 Απριλίου 1967 έφτασε στην Αθήνα ο αντιπρόσωπος του βρετανικού Κοινοβουλίου, Ρόμπερτ Εντουαρντς, πρόεδρος της υποεπιτροπής Αμυνας και Εξωτερικών της Βουλής της πατρίδας του. Συμπτωματικά υπήρξε αυτόπτης μάρτυρας των στρατιωτικών κινήσεων στην Αθήνα κατά την εκδήλωση του πραξικοπήματος της 21ης Απριλίου.

Αριστερά, οι τρεις «πατριώτες» που έβαλαν τη δημοκρατία στο «γύψο»: Στυλιανός Παττακός, Νικόλαος Μακαρέζος, Γεώργιος Παπαδόπουλος Αριστερά, οι τρεις «πατριώτες» που έβαλαν τη δημοκρατία στο «γύψο»: Στυλιανός Παττακός, Νικόλαος Μακαρέζος, Γεώργιος Παπαδόπουλος Σχεδόν όλοι έδειχναν αιφνιδιασμένοι: Ο Βρετανός πρεσβευτής Ραλφ Μάρεϊ είχε δηλώσει στον Εντουαρντς, πριν να εκδηλωθεί το πραξικόπημα, ότι η Ελλάδα προχωρούσε σε εκλογές. Πλήρως αιφνιδιασμένος έδειχνε και ο βασιλιάς Κωνσταντίνος, που προετοίμαζε το δικό του πραξικόπημα.

Με μεγάλη ευκολία συνελήφθησαν, με τις πιτζάμες, ο πρωθυπουργός Παναγιώτης Κανελλόπουλος, οι υπουργοί Γ. Ράλλης και Π. Παπαληγούρας, ο Γεώργιος και ο Ανδρέας Παπανδρέου, ο Κ. Μητσοτάκης, ο Μ. Γλέζος κ.ά.

Στις 24 Απριλίου ο Εντουαρντς ενημέρωσε το Βρετανό πρωθυπουργό Ουίλσον για τις εμπειρίες του από τις πρώτες μέρες του πραξικοπήματος.

Βρετανική έκπληξη

Μόλις διαπιστώθηκαν οι στρατιωτικές κινήσεις στο κέντρο της Αθήνας, έγραψε ο Εντουαρντς πως «οι περισσότεροι των συμμάχων, που είναι μέλη του ΝΑΤΟ, έστειλαν στρατιωκούς ακολούθους» για να μάθουν τι ακριβώς συνέβαινε. «Μου φάνηκε εκπληκτικό, τόνισε ο Εντουαρντς, ότι, εκτός από τον Αμερικανό αεροπορικό ακόλουθο, κανένας δεν φάνηκε να έχει την παραμικρή υποψία για τη συνωμοσία των στρατιωτικών» στην Ελλάδα.

Τουλάχιστον από το 1947, οι Αμερικανοί είχαν αρχίσει να έχουν προνομιακές σχέσεις με το επίσημο ελληνικό στρατιωτικό κατεστημένο, όπως και με τη μυστική οργάνωση του ΙΔΕΑ.

Το 1949, το Εθνικό Συμβούλιο Ασφαλείας των ΗΠΑ παραδέχτηκε ότι από την άποψη «των μακροχρόνιων στρατηγικών συμφερόντων των ΗΠΑ» έπρεπε να ενισχυθεί «ένα ελληνικό στρατιωτικό κατεστημένο ικανό για τη διατήρηση της εσωτερικής ασφάλειας, ώστε ν' αποφευχθεί η κομμουνιστική κατάκτηση της Ελλάδας».

Με το πέρασμα του χρόνου, οι ιδιαίτερες σχέσεις των Αμερικανών με την ελληνική στρατιωτική ηγεσία και ξεχωριστά με την ακροδεξιά συνωμοτική στρατιωτική ομάδα στους κόλπους του στρατεύματος γίνονται όλο και πιο στενές.

Οι «πατριώτες»

Την άνοιξη του 1963 ο αρχηγός ΓΕΣ, στρατηγός Βασίλειος Καρδαμάκης, προσέγγισε την αμερικανική πρεσβεία στην Αθήνα και ζήτησε να εγκρίνει ένα πραξικόπημα που ετοίμαζε η ακροδεξιά συνωμοτική ομάδα εντός του στρατεύματος. Ο στρατηγός Καρδαμάκης ανέφερε ονομαστικά τους «αληθινά πατριώτες» αξιωματικούς που ηγούνταν της συνωμοσίας και ήταν ο αντισυνταγμάρχης Γεώργιος Παπαδόπουλος, ο συνταγματάρχης Αλέξανδρος Χατζηπέτρος και ο ταξίαρχος Οδυσσέας Αγγελής.

Η κυβέρνηση Κένεντι δεν συμφώνησε εκείνη τη χρονική στιγμή για την επιβολή μιας δικτατορίας στην Ελλάδα και οι επίδοξοι παραξικοπηματίες υπάκουσαν.

Είναι αξιοσημείωτο ότι ο Αμερικανός πρεσβευτής στην Αθήνα, Χένρι Λαμπουίς, αν και διαφώνησε με την εκδήλωση ενός πραξικοπήματος εκείνη τη χρονική στιγμή, σημείωσε για την κυβέρνησή του: «Δεν βλέπω την παρούσα στιγμή κάποια χρησιμότητα στο να θέσω σε συναγερμό είτε τον βασιλιά είτε τον πρωθυπουργό γι' αυτό το ενδεχόμενο».

Η σχέση Αμερικανών και επίδοξων πραξικοπηματιών μοιάζει αποκλειστική και αμοιβαίας εμπιστοσύνης, όπου δεν πρέπει να παρεμβάλλονται οι παρείσακτοι, όπως είναι η νόμιμη ελληνική κυβέρνηση.

ΝΑΤΟϊκές δοκιμές

Στις παραμονές του πραξικοπήματος της 21ης Απριλίου 1967 οι προαναφερθέντες τρεις στρατιωτικοί της συνωμοτικής ομάδας έχουν προωθηθεί σε καίριες θέσεις. Ο Γ. Παπαδόπουλος έχει διοριστεί στο Γ' Επιτελικό Γραφείο του ΓΕΣ. Ο Αγγελής είναι υπαρχηγός ΓΕΕΘΑ και ο Χατζηπέτρος είναι διοικητής της βάσης δοκιμών πυραύλων του ΝΑΤΟ στην Κρήτη.

Ο Χατζηπέτρος, που ανέλαβε αμέσως μετά το πραξικόπημα τη διεύθυνση της ΚΥΠ, έπρεπε να έχαιρε της απόλυτης εμπιστοσύνης των Αμερικανών για να έχει προωθηθεί στη θέση του διοικητή βάσης του ΝΑΤΟ.

Αλλωστε το σχέδιο «Προμηθεύς», που έθεσαν σε εφαρμογή οι πραξικοπηματίες για να επιβληθούν, ήταν ένα σχέδιο του ΝΑΤΟ για την αντιμετώπιση του κομμουνιστικού κινδύνου στην Ελλάδα.

Η CIA γνωρίζει πολύ καλά και στέλνει πλήθος λεπτομερειών στις εκθέσεις της προς την κυβέρνηση των ΗΠΑ για τη συνωμοτική ομάδα του Γ. Παπαδόπουλου.

Στις 7 Μαρτίου 1966 η CIA μετέδωσε μεταξύ άλλων λεπτομερειών: «Τα ακόλουθα μέλη της στρατιωτικής συνωμοτικής ομάδας έχουν πρόσφατα επιστρέψει σε θέσεις-κλειδιά στην περιοχή της Αθήνας:

α. Αντισυν/ρχης Κώστας Παπαδόπουλος, αδερφός του Γεωργίου, έχει διοριστεί διοικητής του τάγματος Διονύσου από τις αρχές Φεβρουαρίου 1966.

β. Αντισυν/ρχης Δημήτριος Σταματελόπουλος, διοικητής του τάγματος στην Αγία Παρασκευή από τα μέσα Οκτωβρίου 1965.

γ. Αντισυν/ρχης Αντώνιος Μέξης, αναμένεται σύντομα ν' αναλάβει τη διοίκηση ενός τάγματος στην περιοχή Αθηνών.

δ. Αντισυν/ρχης Ιωάννης Λαδάς, διοικητής της ΕΣΑ με έδρα στο ΓΕΣ.

ε. Αντισυν/ρχης Δημήτριος Ιωαννίδης, αναμένεται να αναλάβει σύντομα τη διοίκηση ενός τάγματος στην περιοχή Αθηνών...».

Κινήσεις Παπαδόπουλου

Η ίδια έκθεση έδινε πολλές λεπτομέρειες για τις κινήσεις του Γ. Παπαδόπουλου, που είχε προσκληθεί στην Αθήνα από τον αρχηγό ΓΕΣ, Γρ. Σπαντιδάκη.

Στις 20 Δεκεμβρίου 1966 η CIA μετέδωσε ότι «η ηγεσία» της συνωμοτικής ομάδας «συναντήθηκε μυστικά στις 13 Δεκεμβρίου 1966» στο σπίτι του Ι. Λαδά.

Η ηγεσία αυτή είχε την ονομασία «Επαναστατικό Συμβούλιο» και αποτελούνταν από τους ακόλουθους αξιωματικούς: «1. Γεώργιος Παπαδόπουλος, 2. Ιωάννης Λαδάς, 3. Δημήτριος Σταματελόπουλος, 4. Δημήτριος Ιωαννίδης, 5. Ιωάννης Λέκκας, 6. Μιχαήλ Ρουφογάλης, 7. Ιωάννης Μέξης...».

«Ετοιμη η ομάς»

Τον Φεβρουάριο 1967 αναφορά της CIA τόνισε ότι η ομάδα υπό τους αντισυνταγματάρχες Παπαδόπουλο και Σταματελόπουλο «είναι έτοιμη να οργανώσει ένα στρατιωτικό πραξικόπημα όταν μια δικτατορία θα καταστεί αναγκαία ως η μόνη εναλλακτική λύση στον έλεγχο του Κοινοβουλίου από την Ενωση Κέντρου».

Τώρα ίσως καταλαβαίνουμε καλύτερα τα λόγια του Βρετανού Εντουαρντς, ότι τη μέρα του πραξικοπήματος της 21ης Απριλίου 1967 όλοι έπεσαν από τα σύννεφα, «εκτός του Αμερικανού αεροπορικού ακολούθου».

Παττακός - Πανουργιάς: συμμαθητές στην Ευελπίδων, αντίπαλοι στο πραξικόπημα

Συμπορεύτηκαν μεταπολεμικά στη μυστική στρατιωτική οργάνωση του ΙΔΕΑ (Ιερός Δεσμός Ελλήνων Αξιωματικών) μέχρι τη διάλυσή του και μετά οι δρόμοι τους χώρισαν

Το 1937, μεσούσης της δικτατορίας της 4ης Αυγούστου, είχαν αποφοιτήσει από τη Σχολή Ευελπίδων ο Στυλιανός Παττακός και ο Πανουργιάς Πανουργιάς. Και οι δύο ανήκαν στο Σώμα Ιππικού - Τεθωρακισμένων.

Συμπορεύτηκαν μεταπολεμικά στη μυστική στρατιωτική οργάνωση του ΙΔΕΑ (Ιερός Δεσμός Ελλήνων Αξιωματικών) μέχρι τη διάλυσή του, που ο στρατηγός Καραγιάννης την προσδιορίζει χρονικά με την άνοδο του στρατάρχη Παπάγου στην εξουσία στα τέλη του 1952.

Αλλά ο Παττακός συνέχισε τη συμμετοχή του σε μια νέα ακροδεξιά στρατιωτική οργάνωση που ονομάστηκε ΕΕΝΑ (Ενωση Ελλήνων Νέων Αξιωματικών) και στην οποία προσπάθησε να μυήσει τον παλιό του συμμαθητή Πανουργιά, χωρίς όμως επιτυχία.

«Εις εμέ», έγραψε ο Πανουργιάς σε μυστικό του υπόμνημα προς τον Κωνσταντίνο Καραμανλή στο Παρίσι, «εγένετο κατ' επανάληψιν κρούσις υπό του ταξιάρχου Παττακού κατά το 1959 αρχικώς και κατά το 1961 μετά φορτικότητος να συμμετάσχω της ομάδος των... Είχον κατ' επανάληψιν συζητήσεις μετά τινων εξ αυτών, κυρίως δε μετά του Παττακού και ενός ετέρου τότε, μέλους της Διευθύνουσας Επιτροπής».

Στη μυστική σκέψη

Κάποια στιγμή ο Πανουργιάς προσεκλήθη και έλαβε μέρος σε μυστική σύσκεψη της συνωμοτικής ομάδας στην Αθήνα, όπου συμμετείχαν οι Παπαδόπουλος, Μακαρέζος, Παττακός, Ρουφογάλης και ορισμένοι άλλοι όπου συζητήθηκε η ανάγκη επιβολής στρατιωτικής δικτατορίας στην Ελλάδα.

Ο Πανουργιάς δεν συμφώνησε «με την ανάγκην προς δικτατορίαν» εκείνη τη χρονική στιγμή, ούτε διέβλεπε, μεταξύ των παρευρισκομένων, κάποιον άξιο ηγέτη που θα ηγείτο μιας δικτατορίας. Αλλά δεν έκλεισε τελείως την πόρτα, λέγοντας στους συμμετέχοντες της μυστικής συνάντησης ότι «εάν παρουσιασθεί κομμουνιστικός κίνδυνος θα είναι μαζί των».

Το φθινόπωρο του1966 ο ταξίαρχος Παττακός μετατέθηκε στη διοίκηση του Κέντρου Εκπαίδευσης Τεθωρακισμένων στο Γουδή.

Τρεις υψηλόβαθμοι αξιωματικοί του σώματος των τεθωρακισμένων βρίσκονταν τώρα σε θέσεις-κλειδιά στην περιοχή της πρωτεύουσας, γνώριμοι μεταξύ τους. Αυτοί ήταν, ο αρχηγός ΓΕΣ Γρηγόριος Σπαντιδάκης, ο ταξίαρχος Πανουργιάς, επικεφαλής του 2ου Επιτελικού Γραφείου του ΓΕΣ (Α2) και ο ταξίαρχος Παττακός, διοικητής στο Γουδή, απ' όπου θα παίξει κεντρικό ρόλο στο πραξικόπημα της 21ης Απριλίου.

«Επαφή» με Πανουργιά

Ενώ προετοιμάζεται η εκδήλωση του πραξικοπήματος, η συνωμοτική ομάδα του Γ. Παπαδόπουλου κάνει μια νέα προσπάθεια να προσεταιριστεί τον Πανουργιά, που τώρα κατέχει σημαντική θέση στο ΓΕΣ.

«Μίαν φοράν, περί τον Φεβρουάριον περίπου», του 1967, «ο Παττακός μου εζήτησεν να του δώσω τον λόγον της τιμής μου, αφού μου έδωσεν τον ιδικόν του» και «εν συνεχεία μου επανέλαβεν τας παλαιάς του προτάσεις περί επαναστάσεως διεξαγομένης υπό της ομάδος των».

Η συνομιλία του Πανουργιά με τον Παττακό περιστράφηκε και στις πιθανές αντιδράσεις του διεθνούς παράγοντα σε περίπτωση επιβολής ενός δικτατορικού καθεστώτος στην Ελλάδα. Ο Πανουργιάς αναρωτήθηκε ποια θα ήταν η αντίδραση της Ευρώπης και κυρίως των ΗΠΑ σε περίπτωση εκτροπής. Ο Παττακός πίστευε ότι η αντίδραση θα ήταν θετική και ότι «οι Αμερικανοί θα μας υποστηρίξουν».

Το δεύτερο δεκαήμερο του Μαρτίου 1967 ο ταξίαρχος Πανουργιάς δέχτηκε ένα τηλεφώνημα από το βουλευτή της ΕΡΕ Χρήστο Κιτσίδη, ο οποίος τον προσκάλεσε σε φιλική εκδήλωση στο σπίτι του, όπου του προανήγγειλε ότι θα παρευρίσκεται ένας εκπρόσωπος της Αμερικανικής Υπηρεσίας Πληροφοριών, όπως και ο Παττακός. Στο σπίτι του Κιτσίδη, το στέλεχος της CIA, οι ταξίαρχοι Πανουργιάς και Παττακός όπως και ο οικοδεσπότης (αργότερα συνομιλητής με τη χούντα) απομονώθηκαν σ' ένα σημείο και άρχισαν να συνομιλούν. Στις 17 Μαρτίου 1967, ο Πανουργιάς σ' ενημερωτικό του σημείωμα προς τον Α/ΓΕΣ, Γρ. Σπαντιδάκη, ανέφερε την ενδιαφέρουσα συνομιλία του στην οικία Κιτσίδη: «...Το ανωτέρω αναφερθέν στέλεχος της Αμερικανικής Υπηρεσίας Πληροφοριών, μετά του οποίου είχαν μακράν συζήτησιν μετά του συναδέλφου Παττακού και του βουλευτού Κιτσίδη, ανέπτυξε τα κάτωθι δύο θέματα... Ηρωτήθη ποία θα ήτο, κατά την γνώμη του, η αντίδρασις των ΗΠΑ εις περίπτωσιν εκτροπής. Απήντησεν ότι δεν δύναται να λάβει θέσιν εκ μέρους της υπηρεσίας του αλλά ως Αμερικανός γνωρίζων την νοοτροπίαν πιστεύει ότι αν δεν επήρχετο μεταβολή εις την εξωτερικήν πολιτικήν... αι ΗΠΑ θα υπεστήριζαν. Εις περαιτέρω συζήτησιν... υπεστήριξεν ότι εάν η εκ της εκτροπής κυβέρνησις επίεζεν, θα ήτο δυνατόν να λάβει πλήρη βοήθειαν των ΗΠΑ».

Μετά την επιβολή της δικτατορίας ο Πανουργιάς ενημέρωσε διακριτικά τον Καραμανλή στο Παρίσι, γράφοντας για την ίδια συνάντηση:

«Μίαν ημέραν είχομεν συνάντησιν μεθ' ενός ελληνικής καταγωγής αξιωματικού της Αμερικανικής Υπηρεσίας Πληροφοριών εις την οικίαν του βουλευτού Κιτσίδη. Κατ' αυτήν συνεζητήθη ποία η ενδεχόμενη αντίδρασις των ΗΠΑ εις περίπτωσιν δικτατορίας. Ο εν λόγω Αμερικανός ενίσχυσεν κατά κάποιον τρόπον την άποψιν Παττακού, ειπών ότι αι ΗΠΑ εφόσον τηρούσαμεν την αυτήν εξωτερικήν πολιτική θα μας εβοήθουν...».

«Τα είδες;»

Μόλις ο εκπρόσωπος της CIA διαβεβαίωσε για την υποστήριξη των ΗΠΑ σε μια δικτατορική λύση στην Ελλάδα, ο Παττακός, μέλος της ηγετικής τριανδρίας της μελλοντικής χούντας μαζί με τον Γ. Παπαδόπουλο και τον Ν. Μακαρέζο, στράφηκε προς τον Πανουργιά και του είπε: «Τα είδες;» Αργότερα ο Πανουργιάς, ανασκοπώντας αυτή τη συνάντηση με τον εκπρόσωπο της CIA τις παραμονές του πραξικοπήματος της 21η Απριλίου 1967, δεν μπορούσε ν' αποκλείσει ότι ίσως ν' αποτελούσε και μια προσπάθεια επηρεασμού του υπέρ της άποψης Παττακού, λόγω της θέσης που κατείχε στο ΓΕΣ.

Και ο επίλογος:

Τις πρώτες πρωινές ώρες της 21ης Απριλίου τα τεθωρακισμένα, υπό τις διαταγές του Παττακού στο Γουδή, κατέκλυσαν τους δρόμους της Αθήνας. Ο Παπαδόπουλος, ο Ρουφογάλης και ο Παττακός με τζιπ της μονάδας του ταξίαρχου έφτασαν στο ΓΕΣ, που είχε καταληφθεί από τους πραξικοπηματίες.

Εκεί στο Πεντάγωνο, όπως ανέφερε ο Παττακός, «ο συμμαθητής μου ταξίαρχος τεθωρακισμένων Πανουργιάς ευρίσκετο εις το γραφείον του υπό φρούρησιν. Είχε τραυματιστεί ελαφρώς κατά την σύλληψίν του. Μου ανεφέρθη ότι ευρίσκετο εις έξαλλον κατάστασιν. Τον επεσκέφθην. Με υπεδέχθη δι' ύβρεων... "είσαι προδότης"».

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Επιστήμη & Τεχνολογία
Στη στήλη
Ιστορικά