Έντυπη Έκδοση

Δύο ασυνήθιστες μουσικές βραδιές

Στον αστερισμό των χορδών

Το διαφορετικό είναι κάτι που ανέκαθεν αποζητούσαμε. Σε δύο πρόσφατες μουσικές εκδηλώσεις, σε παραπλήσιες μέρες, αυτή η αναζήτηση, αυτή η ανάγκη, ικανοποιήθηκε πλήρως. Και στις δύο πρωτοστατούσαν χορδές, και όμοιες αλλά και διαφορετικές. Πραγματοποιήθηκαν σε χώρους μικρούς και φιλόξενους, τέτοιους που φέρνουν τους ερμηνευτές κοντά στον ακροατή και αυτός απολαμβάνει με τον καλύτερο τρόπο την αλήθεια της μουσικής.

Η μουσική ζωή της πρωτεύουσας, ακόμη και σε αυτούς τους καιρούς της κρίσης, προσφέρει πολλές ευχάριστες εκπλήξεις - ή μήπως είναι περισσότερες αυτές τώρα; Οπως και να 'ναι, μουσική που τέρπει τα αυτιά και την ψυχή είναι μια σπουδαία καταφυγή, την εποχή των Μνημονίων και των άλλων δαιμονίων που ταλανίζουν εσχάτως όλο και περισσότερο τη ζωή μας.

Την Πέμπτη 18 Απριλίου στο Κέντρο Ελέγχου Τηλεοράσεων, που βρίσκεται κοντά στην πλατεία Κυψέλης -να που η πυκνοκατοικημένη αυτή συνοικία της Αθήνας απέκτησε χώρο πολλαπλών δραστηριοτήτων-, είχαμε την ευκαιρία να διαπιστώσουμε τη σπουδαία έως και πρωτοποριακή δουλειά της κιθαρίστριας Σμαρώς Γρηγοριάδου. Με τα ρεσιτάλ της, αλλά κυρίως με τις δύο δισκογραφικές της καταθέσεις, Reinventing guitar (2009) -Επανεφευρίσκοντας την κιθάρα- και Reinventing guitar ΙΙ (2012), έχει προκαλέσει ιδιαίτερη αίσθηση στην παγκόσμια κοινωνία των κιθαριστών και των σχετικών μελετητών, πιστοποιώντας συνάμα την κραταιά θέση που κατέχει στην κοινωνία αυτή το ελληνικό κιθαριστικό δυναμικό. Βασικά εφόδιά της στην προσπάθεια επαναπροσδιορισμού του ήχου και της τεχνικής της κιθάρας, εκτός των φυσικών δεξιοτήτων της, είναι οι κιθάρες και η μέθοδος της αισθητικής που χρησιμοποιεί. Και τα δύο έχουν την υπογραφή του πολυπράγμονα Γιώργου Κερτσόπουλου. Δεν είναι του παρόντος, ούτε χωρούν σε ένα τέτοιο σημείωμα, οι περιγραφές των δύο αυτών στοιχείων. Στην προκειμένη περίπτωση, είναι το αποτέλεσμα αυτό που μετράει! Χρησιμοποιώντας μια τέτοια κιθάρα, με αντισυμβατικό χόρδισμα, και εφαρμόζοντας την αρμόζουσα μέθοδο αισθητικής προσέγγισης, η Σμαρώ Γρηγοριάδου, ερμηνεύοντας μουσική της μπαρόκ περιόδου γραμμένη για τσέμπαλο, κάνει την κιθάρα να ηχήσει τόσο κοντά στον ήχο του παλιού οργάνου όσο ποτέ άλλοτε. Το διαπιστώσαμε ακούγοντάς την να ερμηνεύει, στην αρχή του ρεσιτάλ της, έξι Σονάτες για τσέμπαλο του Ντομένικο Σκαρλάτι μεταγραμμένες από την ίδια. Οι ερμηνείες, εκτός από την ηχητική πιστότητα, διέθεταν θαυμαστή μουσικότητα και τεχνική αρτιότητα. Τα ίδια χαρακτηριστικά ανιχνεύτηκαν και στις ερμηνείες των έργων που ακολούθησαν, μολονότι χρησιμοποιήθηκε και διαφορετική κιθάρα, αν και ήταν έργα της ίδιας εποχής: την Τοκάτα σε μι ελάσσονα, έργο με αριθμό καταλόγου Μπαχ 914, του μεγάλου των Μπαχ και την Αρια με παραλλαγές «Ο Αρμονικός Σιδηρουργός» από τη Σουίτα αρ. 5 του Χέντελ. Συμπτωματικά (;) οι τρεις ανθολογημένοι συνθέτες γεννήθηκαν την ίδια χρονιά, το 1685. Το δύο υπόλοιπα έργα του προγράμματος ήταν πρωτότυπα, σύγχρονα, αλλά ταιριαστά με αυτά που προηγήθηκαν, και άμεσα γοητευτικά.

Ισως γιατί ομολογημένα έστρεφαν το βλέμμα στο παρελθόν. Ησαν αποσπάσματα από το έργο του Γιώργου Κερτσόπουλου «Κατά Ιωάννην Πάθη» και το έργο «Πειρασμός της Αναγέννησης» του Τσέχου Στεπάν Ρακ. Ομορφα έργα, όμορφα ερμηνευμένα. Επίσης όμορφα ερμήνευσε και τα εκτός προγράμματος έργα, αποδεικνύοντας ότι δεν τυποποιείται. Ησαν τα νοτισμένα με τα μελαψά ηχοχρώματα της Ιβηρικής Χερσονήσου «Τορίχα» (από τη συλλογή «Τα Κάστρα της Ισπανίας» του Μορένο-Τορόμπα) και «Χορός» (από το «Τραγούδι & Χορός» αρ. 1 του Ρουίζ-Πίπο). Για την ερμηνεία τους χρησιμοποίησε κιθάρα με συμβατικό χόρδισμα.

Τέσσερις μέρες αργότερα, στις 22 Απριλίου, χορδές κιθάρας ήχησαν ξανά. Στην Αίθουσα Συναυλιών Φίλιππος Νάκας αυτή τη φορά. Δεν ήσαν, όμως, μόνες, αλλά πλαισιώθηκαν από τις χορδές δύο βιολιών. Ο ασυνήθιστος αυτός συνδυασμός είχε και ασυνήθιστο όνομα: «Με 4+4+6 χορδές από τον Μπαχ στον Σεβάχ»! Ερμηνεύτριες των βιολιών ήταν η Νέλλη Οικονομίδου, ιδιαίτερα δραστήριο μέλος της ομάδας των πρώτων βιολιών της ΚΟΑ, και η κόρη της, Νεφέλη Λιούτα, εξαιρετικά χαρισματική μουσικός - εκτός των άλλων τιμήθηκε, μόλις 22 χρόνων, με πρώτο βραβείο Τραγουδιού και εύφημο μνεία Στίχου στους Αγώνες Δημιουργίας Ελληνικού Τραγουδιού τον Δεκέμβριο του 2011. Τις έξι χορδές χάιδεψε ο... φιλόσοφος της κιθάρας Τριαντάφυλλος Μπαταργιάς.

Στο μιας ώρας πρόγραμμα ερμήνευσαν σύντομα συνθέματα -ή αποσπάσματά τους- με έμφαση στη μελωδία των Μπαχ, Παγκανίνι, Κράισλερ, Βίλα-Λόμπος, Πιατσόλα, Γκαρντέλ, Χατζιδάκι και Λοΐζου. Αλλοτε σε πρωτότυπη μορφή, άλλοτε διασκευασμένη -συνήθως από τους τρεις μουσικούς-, άλλοτε ερμηνευμένη και από τους τρεις, άλλοτε με συνδυασμούς ανά δύο, η μουσική ήχησε αυθόρμητα, βγαλμένη από την ψυχή με διάθεση παλιάς παρέας. Οποιος ξεπέρασε τα στερεότυπα και εισέπραξε απροκατάληπτα την προσφορά, έφυγε από τη συναυλία συγκινημένος, με τη νοσταλγία της εποχής που οι παρέες τραγουδούσαν. Συνέβαλε σε αυτό οπωσδήποτε και η έκπληξη της βραδιάς. Στην ερμηνεία του ελληνικού μέρους («Τα λουστράκια» και «Κεμάλ» των Χατζιδάκι-Γκάτσου και «Σεβάχ ο Θαλασσινός» των Λοΐζου-Παπαδόπουλου) προστέθηκαν κι άλλες χορδές: οι... φωνητικές των τριών ερμηνευτών. Η Νεφέλη Λιούτα είναι δεδομένο ότι τραγουδά. Η αποκάλυψη ήταν οι άλλοι δύο! Α! Να μην το λησμονήσουμε. Εκτός προγράμματος ακούστηκε το «Νανούρισμα», υπέροχο τραγούδι τής μικρής της παρέας. Να είναι καλά το κορίτσι. Μας γεμίζει αισιοδοξία. Και τη χρειαζόμαστε τόσο σε τούτες τις δύσμοιρες εποχές.

Ουδείς αναμάρτητος

Αναζητώντας κάτι στα πρόσφατα «Μουσικογραφήματά» μου, τα οποία δημοσιεύονται στην εφημερίδα μας κάθε Τρίτη, ανακάλυψα μόνος μου τυχαία (χωρίς καμιά υπόδειξη, ευτυχώς!), σε εκείνο της 2ας Απριλίου, ένα ανεπίτρεπτο, για μένα, λάθος. Με υπερβολική... σιγουριά ανέφερα ότι ο Σεργκέι Ραχμάνινοφ έχει συνθέσει δυο συμφωνίες, ενώ στην πραγματικότητα οι συμφωνίες του είναι τρεις! Δεν πρόκειται να επικαλεστώ για αυτό τους γνωστούς και άγνωστους... δαίμονες (τυπογραφείου, φωτοσύνθεσης, κ.λπ., κ.λπ.), ούτε να προβάλω το «εκ παραδρομής» ως δικαιολογία. Αν το σχόλιό μου δημοσιευόταν μια ημέρα πριν -την πρωταπριλιά δηλαδή-, τότε θα είχα κάποιο άλλοθι, επικαλούμενος τις... παραδόσεις. Οχι όμως. Ηταν λάθος ολοκληρωτικά δικό μου και ζητώ συγγνώμη γι' αυτό. Η αυτοπεποίθηση, η βιασύνη, ποιος ξέρει τι άλλο, δεν μου επέτρεψαν να τεκμηριώσω τη σχετική πληροφορία, ως ώφειλα και όπως κάνω συνήθως, ακόμη και όταν είμαι απολύτως σίγουρος για το ορθόν των γραφομένων μου. Δεν είναι το πρώτο λάθος που κάνω, ούτε θα είναι, ελπίζω, το τελευταίο, μια και λάθη δεν κάνει μόνον εκείνος που δεν κάνει τίποτα. Σημασία έχει να μαθαίνει κανείς από τα λάθη του και να μην είναι αυτά κατ' επανάληψιν και καθ' υποτροπήν, λάθη κατά συρροήν.

Ουδείς αναμάρτητος, λοιπόν, αλλά και ο αναμάρτητος πρώτος τον λίθον...

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Τέχνες & Πολιτισμός
Στη στήλη
Μουσικογραφήματα