Έντυπη Έκδοση

Η ποίηση σε διαμερίσματα της πόλης

Σήμανε το ουσιαστικό τέλος ακόμη μιας πλούσιας χειμερινής σεζόν, με ελάχιστες παραστάσεις να συνεχίζονται μετά το Πάσχα και κάποιες νέες να εμφανίζονται στο μεσοδιάστημα ώς το καλοκαίρι και εν αναμονή του Φεστιβάλ Αθηνών, το οποίο φαίνεται πως ο Γιώργος Λούκος, παρά την πολιτική αναποφασιστικότητα για τη θέση του, θα καταφέρει να διασώσει με ενδιαφέρουσες προτάσεις.

Από την παράσταση του Μίλτου Σαχτούρη, «Εκτοπλάσματα» Από την παράσταση του Μίλτου Σαχτούρη, «Εκτοπλάσματα» Η στήλη δεν κάλυψε παρά μόνο μικρό αριθμό της χειμερινής θεατρικής παραγωγής, ευελπιστεί, ωστόσο, αντιπροσωπευτικό των τάσεων και της πολυμορφίας της. Είναι γεγονός ότι το Εθνικό Θέατρο, άλλη μία χρονιά, διεκδίκησε τη μερίδα του λέοντος με επαναλαμβανόμενες επιτυχείς παραγωγές, ποιοτικά όσο και εμπορικά, γεγονός που δικαιώνει την πολιτική που χάραξε ο Γιάννης Χουβαρδάς, το όραμα και τις επιλογές του. Μια πολιτική που θα δοκιμαστεί εξ αρχής, αν ακολουθήσει η συζητούμενη αποχώρησή του σε μια απόλυτα επιτυχή συγκυρία.

Ηστήλη νιώθει, άλλωστε, δικαιωμένη, σήμερα που τα δημοσιογραφικά ρεπορτάζ καταγράφουν με υπερηφάνεια τους απόηχους της μεγάλης επιτυχίας της «Οδύσσειας» του Ρόμπερτ Ουίλσον στο Μιλάνο, διότι τοποθετήθηκε κριτικά απόλυτα θετικά απέναντι στην παράσταση -σε πλήρη αντίθεση με τα δημοσιογραφικά δημοσιεύματα και την πλειονότητα των θεατρικών κριτικών. Δυστυχώς, στη χώρα μας, η μιζέρια απέναντι σε κάθε καλλιτεχνική-οραματική υπέρβαση αφ' ενός αλλά και η έξωθεν επικύρωση ως μοναδική αναγνώριση συνεχίζουν απτόητες ως νοοτροπίες.

Μίλτου Σαχτούρη, «Εκτοπλάσματα»

* Ομάδα Nova Melancholia

Μεταξύ των παραστάσεων που συνεχίζονται συγκαταλέγεται η ιδιότυπη παράσταση της Ομάδας Nova Melancholia με τίτλο «Εκτοπλάσματα», που στηρίζεται στην ομώνυμη ποιητική συλλογή του Μίλτου Σαχτούρη. Η παράσταση υποτιτλοφορείται ως «Home made περφόρμανς σε διαμέρισμα στα Εξάρχεια», δίνοντας το ακριβές στίγμα της: παίζεται σε διαμέρισμα στα Εξάρχεια, με χωρητικότητα 11-13 θεατών κάθε φορά, οι οποίοι παρακολουθούν μια περφόρμανς τεσσάρων γυναικών σκηνοθετημένη από τον Βασίλη Νούλα, ο οποίος συμμετέχει ενεργά ως μουσικός-τραγουδιστής δύο ποιημάτων του Σαχτούρη που μελοποίησε ο ίδιος.

Θανατόφιλη και σουρεαλιστική, η ποίηση του Σαχτούρη αποτελεί το ερέθισμα για σωματικές δράσεις των τριών ηθοποιών που συχνά αγγίζουν σπλάτερ λογικές και κιτς αισθητικές, συνδυασμός που οδηγεί σε μια παρωδιακή εικονοποίηση του λόγου: πράγμα που δεν σημαίνει με κανέναν τρόπο γελοιοποίηση, αλλά ώθηση των λέξεων σε απόπειρες κυριολεξίας, μετάπλασης της ποιητικής εικόνας σε ρεαλιστική υπερβολή που αυτοακυρώνεται, αφήνοντας τα πολλαπλά ταλαιπωρημένα σώματα μετέωρα, γυμνά, σε ένδεια. Εως ότου κάθε επιμέρους δράση παύσει και η τέταρτη, έως τώρα αμέτοχη, ηθοποιός (Ελίνα Μαντίδη), που την περισσότερη ώρα μένει ξαπλωμένη στον καναπέ, θα εκφέρει με απόλυτη καθαρότητα το ποίημα «Η Επίσκεψη», μια επίσκεψη που θα σημάνει τελικά ήπια αναχώρηση για άγνωστο προορισμό, μια οριστική απουσία.

Οι στριμωγμένοι στο χολ της εισόδου θεατές, επισκέπτες και οι ίδιοι του άγνωστου διαμερίσματος, σχεδόν υφιστάμενοι σωματικά τις επικίνδυνες δράσεις των ηθοποιών με συμπεριφορά εκτοπλασμάτων, νιώθουν τον πλου προς το θάνατο ως κάθαρση από το βίωμα της αρρώστιας του θανάτου που έζησαν κατά τη διάρκεια της παράστασης.

Η «χειροποίητη» περφόρμανς, εκμεταλλευόμενη τα ήδη υπάρχοντα καθημερινά στοιχεία ενός διαμερίσματος ως βασικά σκηνικά, τα εμπλουτίζει με επιμέρους επεμβάσεις που προσδίδουν στον όλο χώρο την αίσθηση του ανοίκειου (σκηνικά-κοστούμια της Ντόρας Οικονόμου). Κουζίνα, σαλόνι, μπάνιο μετατρέπονται σε ορατούς ή ημι-ορατούς σκηνικούς χώρους που αποκαλύπτονται αν όχι επικίνδυνοι -σαν σε ταινία τρόμου-, τουλάχιστον απρόβλεπτοι στη συμπεριφορά τους.

Η μόνη μου ένσταση στην όλη διευθέτηση του χώρου, όπου οι τρεις ηθοποιοί (Λήδα Δάλλα, Αντιγόνη Ρήγα, Δέσποινα Χατζηπαυλίδου) ισορροπούν συχνά επικίνδυνα, είναι η δημιουργία «χώρου θεατών» σε μια γωνιά, ενώ το όλο θα λειτουργούσε, κατά τη γνώμη μου, καλύτερα αν αυτοί είχαν διασπαρθεί σε όλο το διαμέρισμα, ο καθένας μόνος να προσλαμβάνει δράσεις και λόγο με αίσθημα αβεβαιότητας αν όχι επικινδυνότητας, συμμέτοχος των δρωμένων, πέρα από την ασφάλεια που εξασφαλίζουν οι συν-θεατές του.

Ανδρέα Εμπειρίκου, «Των ήχων πανσπερμία»

* Ομάδα Πόλις

Σε άλλο διαμέρισμα, αρχοντικό, ακούστηκε ο λόγος ενός άλλου μεγάλου ποιητή μας, του Ανδρέα Εμπειρίκου. Η «Θεατρική Εταιρεία Πόλις» ανέβασε τη μουσική παράσταση «Των ήχων πανσπερμία» στην επί της οδού Αμαλίας Οικία-Μουσείο του Αγγελου και της Λητώς Κατακουζηνού. Εδώ, επίσης, το περιβάλλον του διαμερίσματος καθορίζει τη διάταξη, ορίζει τα περιθώρια παρέμβασης, δεδομένων και των απαγορεύσεων που ισχύουν στο συγκεκριμένο χώρο. Και εδώ η τοποθέτηση των θεατών σε ένα ημικύκλιο γύρω από το χώρο που λειτουργεί το παραστασιακό γεγονός δημιουργεί στατικότητα και ένα είδος συμβατικότητας που το ίδιο το θέμα αρνείται. Πόσο αποτελεσματικότερο θα ήταν το όλο αν οι θεατές βρίσκονταν σκόρπιοι στο άνετο διαμέρισμα.

Σε σκηνοθεσία της Ελένης Γεωργοπούλου και δραματουργική επεξεργασία της Αιμιλίας Βάλβη, η παράσταση δημιουργεί δύο πρόσωπα που θα προκαλέσουν την ποίηση του Εμπειρίκου να ακουστεί: μια ψυχαναλυόμενη και τον ψυχαναλυτή της, παίρνοντας ως αφορμή την άλλη γνωστή ιδιότητα του ποιητή, εκείνη του ψυχαναλυτή, ενταγμένου ωστόσο στο σουρεαλιστικό κίνημα. Τα ποιήματα και τα πεζά του Εμπειρίκου (προερχόμενα από την «Ενδοχώρα», την «Οκτάνα», «Αι Γενεαί Πάσαι ή η Σήμερον ως Αύριον και ως Χθες», «Γραπτά ή Προσωπική Μυθολογία»), έντονα ονειρικά, έντονα ερωτικά και ευδαιμονικά, ταυτόχρονα υπερ-λογικά, ακούγονται ως εκμυστηρεύσεις της Γυναίκας (Αιμιλία Βάλβη), ενώ ο Αντρας-Ψυχαναλυτής (ο γνωστός μουσικός Μιχάλης Κλαπάκης) ανταπαντά με μουσική, δημιουργώντας ένα διαρκή διάλογο μεταξύ της μουσικότητας των λέξεων και των ήχων που παράγουν παράξενα, αν όχι εξωτικά, όργανα όπως τα σνα και μπολ από το Θιβέτ, μπιριμπάο από τη Βραζιλία, γκάταμ από την Ινδία, ζαρμπ από την Περσία, καχόν από την Ισπανία, κίντο από την Κούβα και άλλα. Το όργανο της φωνής και το μουσικό όργανο διαπλέκονται, συνομιλούν, παίζουν μεταξύ τους, σε μια παράσταση όπου τα σώματα των δύο περφόρμερ γίνονται ηχητικά εργαλεία παραγωγής ποιητικότητας και υφέρποντος ερωτισμού.

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Τέχνες & Πολιτισμός
Με λέξεις-κλειδιά
Κριτική θεάτρου
Θέατρο