Έντυπη Έκδοση

Από χώρα προέλευσης, χώρα προορισμού

Ενα βιβλίο για το παρελθόν και το μέλλον της μετανάστευσης, από τις Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης

Οσα τραγούδια και αν γραφούν για την οικονομική μετανάστευση, δεν πρόκειται να την εξαργυρώσουν. Γιατί η μετανάστευση δεν εξαργυρώνεται, όσα χρήματα και αν αποκτήσεις, με όποιους τρόπους και αν τα αποκτήσεις. Είναι βαριά, εξαιρετικά βαριά, ακόμη και αν η μετανάστευση γίνεται με τις καλύτερες προϋποθέσεις.

 Ακόμη και αν είσαι ο ανθός της επιστήμης και της διανόησης. Η νοσταλγία της επιστροφής, όσα στοιχεία γραφικότητας και αν διαθέτει, δεν παύει ποτέ να ωθεί τον εκπατρισμένο ώς τα όρια μιας προσωπικής τραγωδίας. Εκτός και αν αντιμετωπίζεις τη ζωή ως κωμωδός, οπότε δηλώνεις δύο φορές τραγικός.

Οι Ελληνες, εδώ και αιώνες, έχουν εγγράψει στο DNA τους την υποχρεωτική και την εθελούσια μετανάστευση. Η πλειονότητα ξενιτεύτηκε όχι επειδή ήθελε να αναπτύξει τας ναυτιλιακάς της επιχειρήσεις εις το Λονδίνο, αλλά επειδή η ανέχεια πρωτοστατούσε ως μία κακή νύφη σε έναν ανεκπλήρωτο γάμο. Ποιος θα το πίστευε ότι η δεκαετία τού '60 θα επανέλθει ως εφιάλτης στον 21ο ελληνικό αιώνα, με όρους αναγκαστικής και βίαιης μετανάστευσης; Οχι από δική σου επιλογή, αλλά γιατί το επιλέγουν οι νέοι επικυρίαρχοι της Ευρώπης.

Οξφόρδη και Κέμπριτζ

Ετσι, η μελέτη την οποία υπογράφουν οι Ιαν Γκόλντιν (διευθυντής της Σχολής Μάρτιν του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης και αντιπρόεδρος της Παγκόσμιας Τράπεζας), Τζέφρι Κάμερον (απόφοιτος του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης και ανώτερος σύμβουλος του υπουργείου Εξωτερικών και Διεθνούς Εμπορίου του Καναδά) και Μίρα Μπαλαρατζάν (απόφοιτος του Πανεπιστημίου του Κέμπριτζ και ερευνήτρια στο Κέντρο για τη Μετανάστευση, την Πολιτική και τη Κοινωνία, του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης) μας αφορά με άμεσο τρόπο.

Ο συλλογικός τόμος «Αυτοί δεν είναι σαν εμάς. Το παρελθόν και το μέλλον της μετανάστευσης» πρόκειται να κυκλοφορήσει, σε λίγες μέρες, από τις Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης. Τη μετάφραση υπογράφει η Ελένη Αστερίου. Η «φιλοσοφία» η οποία διατρέχει τη μελέτη έγκειται στη θέση ότι η μετανάστευση δεν πρέπει να περιορίζεται στη σφαίρα των στενών εθνικών προβληματισμών, αλλά να εξετάζεται ως φαινόμενο πλανητικής κλίμακας.

Θέλω να σταθούμε στο κεφάλαιο «Η "ελεγχόμενη" μετανάστευση του 20ού αιώνα (1914-1973)», γιατί γίνεται μία σύντομη -πλην ουσιαστική- αναφορά στην Ελλάδα. Οι συγγραφείς στέκονται στην ανταλλαγή πληθυσμών με την Τουρκία, το 1923, που συνομολογήθηκε με τη Συμφωνία της Λωζάννης, μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή. Ας δούμε πώς αντιμετωπίζουν ένα κρίσιμο για την Ελλάδα εθνικό θέμα:

«Η σύγχρονη Τουρκία αναδύθηκε από τα ερείπια της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Για να συγκεντρώσει μέσα στα σημερινά εθνικά σύνορα τον εθνοτικά τουρκικό πληθυσμό, που ήταν άλλοτε διάσπαρτος σε όλη την αυτοκρατορία, κατέφυγε στην ωμή βία, αλλά και σε διεθνείς συμφωνίες», αποφαίνονται για τον τρόπο δημιουργίας του τουρκικού έθνους-κράτους.

Οι συγγραφείς γνωρίζουν καλά τις ελληνοτουρκικές σχέσεις και τι «έπαιξε» μεταξύ των δύο κρατών. Ισως πρέπει να τους ξαναμελετήσει η βουλευτής της ΔΗΜΑΡ Μαρία Ρεπούση:

«Η συνθήκη συνομολογήθηκε μετά τον πόλεμο με την Ελλάδα, στη διάρκεια του οποίου η Τουρκία είχε διακηρύξει ότι δεν θα ανεχόταν πλέον Ελληνες σε τουρκικό έδαφος. Εκατοντάδες χιλιάδες Ελληνες κατέφυγαν τότε στο λιμάνι της Σμύρνης για να σωθούν επιβιβαζόμενοι σε ελληνικά πλοία (είχαν προηγηθεί μεγάλες σφαγές ακριβώς μπροστά από τις βρετανικές ναυτικές δυνάμεις που στάθμευαν ανοιχτά του λιμανιού)».

Αναφορές στην Ελλάδα

Ποιες άλλες αναφορές υπάρχουν για την Ελλάδα στο βιβλίο:

* Η εποχή των Gastarbeiter: «Το πρόγραμμα για προσωρινά φιλοξενούμενους εργάτες (Gastarbeiter) που εφάρμοσε η Δυτική Γερμανία ήταν ένα από τα μεγαλύτερα και πιο περίπλοκα στην Ευρώπη. Η χώρα αυτή υπέγραψε διμερείς συμφωνίες με την Ιταλία (1955), την Ελλάδα (1960), την Τουρκία (1961), την Πορτογαλία (1964) και τη Γιουγκοσλαβία (1968) για την απασχόληση ανειδίκευτων εργατών στον ραγδαία αναπτυσσόμενο βιομηχανικό της τομέα. Το Ομοσπονδιακό Γραφείο Εργασίας ίδρυσε παραρτήματα στις χώρες αυτές, τα οποία ήλεγχαν τις δεξιότητες των υποψηφίων, τους υπέβαλλαν σε ιατρικές εξετάσεις και εξέταζαν τα ποινικά τους μητρώα. Στη συνέχεια, μετέφεραν τις ομάδες των εργατών στη Γερμανία, όπου οι εργοδότες που τους είχαν ήδη προσλάβει παρείχαν τα πρώτα μέσα για την εγκατάστασή τους».

Παραθέτουν ένα σχόλιο επί τουθέματος των Stephen Castles και Mark Miller, από το βιβλίο τους «The age of migration - International population movements in the modern world»: «Οι Γερμανοί ιθύνοντες αντιλαμβάνονταν τους μετανάστες ως μονάδες προσωρινής εργασίας. Οι εργοδότες μπορούσαν να τους προσλάβουν, να τους χρησιμοποιήσουν και να τους στείλουν πίσω στην πατρίδα κατά βούληση».

* Για τους επαναπατρισθέντες ελληνικής καταγωγής: Οι συγγραφείς χρησιμοποιούν το πρόγραμμα και το γερμανικό όρο «Aussielder» («επαναπατριζόμενοι»). «Τη δεκαετία του 1990 εφαρμόστηκε στην Ελλάδα ένα αντίστοιχο πρόγραμμα που αφορούσε τον Ποντιακό Ελληνισμό. Κατάφερε να προσελκύσει 300.000 μετανάστες από τη Γεωργία, την Αρμενία και τη νότια Ρωσία».

* Παροχή ασύλου στους πρόσφυγες: «Ομως οι διαδικασίες διαφέρουν τόσο από το ένα κράτος στο άλλο, ώστε η UNHCR (Υπατη Αρμοστεία των Ηνωμένων Εθνών για τους Πρόσφυγες) αναγκάστηκε να επισημάνει τα "διαφορετικά κριτήρια μεταχείρισης των αιτούντων άσυλο". Χαρακτηριστικά αναφέρουμε ότι στο Ηνωμένο Βασίλειο παραχωρήθηκε η ιδιότητα του πρόσφυγα μόλις στο 15% των Ιρακινών που ζητούσαν άσυλο, στη Γερμανία δόθηκε σε περισσότερους από τα 2/3, ενώ στην Ελλάδα σε κανέναν! (σ.σ. το θαυμαστικό είναι δικό τους)».

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Τέχνες & Πολιτισμός
Με λέξεις-κλειδιά
Λογοτεχνία
Βιβλίο
Παρουσίαση βιβλίου