Έντυπη Έκδοση

Το «Βασίλειον» της Σερίφου

Σέριφος 27η Ιουλίου 2013. Στο βάθος της φωτογραφίας, μια «παμφάγα» φωτιά «τρώει» τη βλάστηση. Σε πρώτο πλάνο, το Μνημείο των Πεσόντων Μεταλλωρύχων αντιστέκεται με τη μνήμη της εξέγερσης της 21ης Αυγούστου 1916. Το Μέγα Λιβάδι της Σερίφου φαίνεται ότι είναι ένας καταραμένος τόπος.

Μεταλλωρύχοι εν ώρα εργασίας Μεταλλωρύχοι εν ώρα εργασίας Η κατάρα των τεσσάρων νεκρών μεταλλωρύχων Θεμιστολή Κουζούπη, Μιχάλη Ζωίλη, Μιχάλη Μητροφάνη, Γιάννη Πρωτοπαπά εναντίον του ιδιοκτήτη και φεουδάρχη Γεωργίου Γρώμμαν ζωντανεύει. Σαν να θέλει να σβήσει, με την κατάρα της φωτιάς, το φάντασμα της αιματηρής απεργίας τών μεταλλωρύχων της Σερίφου. Σ' αυτό το λιμανάκι δραστηριοποιήθηκε η μεταλλευτική εταιρεία «Σέριφος-Σπηλιαλέζα», γαλλικών συμφερόντων, από το 1880.

Το 1885, η εταιρεία πέρασε στα χέρια του Γερμανού μεταλλειολόγου Αιμιλίου Γρώμμαν και μετά το θάνατό του, το 1906, ανέλαβε ο αυταρχικός γιος του, Γεώργιος Γρώμμαν, ο οποίος βύθισε τους μεταλλωρύχους της Σερίφου στο εργασιακό σκοτάδι. Ο γιος του και εγγονός του ιδρυτή, Αιμίλιος, συνέχισε την εξόρυξη ώς το 1940, οπότε ενεδύθη τα ρούχα τού αξιωματικού των Ες Ες στην Κρήτη. Διέφυγε τη σύλληψη, κατέφυγε εκτός Ελλάδας και σκοτώθηκε σε τροχαίο. Η δυναστεία Γρώμμαν εξόρυξε από το νησί περισσότερους από 7.000.000 τόνους μετάλλευμα!

Οι Ιταλοί, κατά τη διάρκεια του πολέμου, επαναλειτούργησαν τα μεταλλεία. Από το 1951 ώς το 1963 τα μεταλλεία Σερίφου υπολειτούργησαν, έως ότου οι μεταλλευτικές εργασίες διεκόπησαν, λόγω ασύμφορης εκμετάλλευσης.

Ο αυταρχικός ιδιοκτήτης του Μεταλλείου Γεώργιος Γρώμμαν Ο αυταρχικός ιδιοκτήτης του Μεταλλείου Γεώργιος Γρώμμαν Αξίζει να σημειωθεί ότι την εξέργεση των μεταλλωρύχων της Σερίφου χειρίστηκε προσφάτως μυθιστορηματικά ο πολιτικός μηχανικός Γιώργος Μήλλας, ο οποίος εξέδωσε από τις εκδόσεις Θεμέλιο, του Θόδωρου Μαλικιώση, τη μυθιστορία «Το ξύπνημα του Κύκλωπα» (σελίδες 144, τιμή: 10, 65 ευρώ).

Τη χρονιά 1916 έχουμε τα αιματηρά γεγονότα της 21ης Αυγούστου στη Σέριφο, πρωθυπουργός και υπουργός είναι ο Αλέξανδρος Ζαΐμης. Παραιτείται οκτώ μέρες μετά την εξέγερση και τη βίαιη καταστολή της, στις 29 Αυγούστου 1916. Η προσωπικότητα η οποία συνένωσε τους μεταλλωρύχους, που εργάζονταν στη Σέριφο -οι οποίοι δεν ήταν όλοι γεννημένοι στο νησί- ήταν ο Σερφιώτης συνδικαλιστής και αναρχικός Κωνσταντίνος Σπέρας. Τελειόφοιτος του Λεοντείου Λυκείου Αλεξανδρείας, πολυταξιδεμένος και με τεράστια πείρα από το συνδικαλιστικό κίνημα, ανακηρύσσεται πρόεδρος του επαγγελματικού Σωματείου Εργατών Μεταλλευτών Σερίφου.

Το καταστατικό υπογράφεται την 24η Ιουλίου 1916, με συμμετοχή 460 εργατών μεταλλευτών. Ενα απόσπασμα, το οποίο δηλώνει το ιδεολογικό πρόσημο του σωματείου: «Κάθε τι που ψηφίζεται υπέρ του εργάτου δεν είναι παροχή, είν' επιστροφή, είναι μερική πληρωμή απέναντι χρέους ολικού προς αυτόν· όσο κι αν παραχωρήσει εις τον εργάτην η πολιτεία, ποτέ δεν θα κατορθώσει να του επιστρέψει όσα του οφείλει, έως ότου, οργανωμένος και δυνατός, θα πάρει πίσω το όλον, διότι το όλον του ανήκει».

Ο Κωνσταντίνος Σπέρας, ο γραμματέας Βασ. Γαλανός και ο σύμβουλος Εμμ. Βυτώριος συνάντησαν τον υπουργό Οικονομικών Γεώργιο Ράλλη. Του επεδόθη υπόμνημα στο οποίο περιγράφονται οι άθλιες συνθήκες εργασίας: «Πάσα αυθαιρεσία και εκμετάλλευσις τού εργάτου διεξάγεται ανεμπόδιστα από τους επιτετραμμένους της εταιρείας επωφελουμένους της αγραμματοσύνης των εργατών και της ελλείψεως οργανώσεως εργατικής.

»Ούτω κατά νόμον ισχύοντα εις το βασίλειον Σερίφου, αι ώραι εργασίας είναι κανονισμέναι από της ανατολής μέχρι της δύσεως του ηλίου, με διακοπήν μιας ώρας κατά τους χειμερινούς μήνας, και 2 έως 2 1/2 κατά τους θερινούς, ήτοι 9-12. Την κατάργησιν λοιπόν της εκ νόμου ταύτης καταστάσεως και τα νόμιμα δικαιώματα των εργατών και μόνον τούτο εζήτησε νομιμοφρονέστερα το Σωματείον μας άμα τη συστάσει του».

Οι πάνω από τριακόσιοι μεταλλωρύχοι εργάτες αντιδρούν και κατεβαίνουν σε απεργία. Συγκεντρωμένοι στη σκάλα φόρτωσης στο Μεγάλο Λιβάδι, μαζί με τις γυναίκες και τα παιδιά τους, συγκρούονται με αστυνομική δύναμη 10-12 χωροφυλάκων, με επικεφαλής τον υπομοίραρχο Χρυσάνθου. Η Κυριακή της 21ης Αυγούστου 1916 είναι ημέρα αιμοτοκυλίσματος. Το τι επακολούθησε, το διαβάζουμε στην εφημερίδα «Φως»: «Ομοβροντίαι πυροβολισμών κατά της συγκεντρώσεως των εργατών ριφθείσαι εξήπλωσαν κατά γης περί τους 16 εργάτας, εξ ων 4 εξέπνευσαν αυτοστιγμεί.

Το καταστατικό ίδρυσης του Σωματείου Εργατών Μεταλλευτών Σερίφου Το καταστατικό ίδρυσης του Σωματείου Εργατών Μεταλλευτών Σερίφου »Οι εργάται προ του φρικιαστικού θεάματος των νεκρών και τραυματιών έγιναν άγρια θηρία, τα δε γυναικόπαιδα ήρχισαν δαιμονιώδη λιθοβολισμόν κατά αστυνομικών.

»Ο υπομοίραρχος βληθείς διά λίθου εις την κεφαλήν έπεσεν εις την θάλασσαν και έμεινεν άπνους ωσαύτως και ο αστυνομεύων ενωματάρχης εφονεύθη, ριφθείς εις την θάλασσαν, διά λίθου. Τι επηκολούθησεν έπειτα δεν περιγράφεται. Αι γυναίκες και τα παιδιά μετά των εργατών μαινόμενοι λύκοι επυροβόλουν κατά πάσας τις διευθύνσεις».

Οι απεργοί σηκώνουν τη γαλλική σημαία και ο εργάτης Δ. Γαλανός επιβιβάζεται σε βάρκα και ειδοποιεί το γαλλικό στόλο που περιέπλε στη Μήλο, για να καταγγείλει την απόπειρα φόρτωσης σιδηρομεταλλεύματος για λογαριασμό τών Γερμανών. Καταπλέουν δύο γαλλικά πολεμικά πλοία και το φορτηγό πλοίο αποπλέει αφόρτωτο. Μη σας ξενίζει η γαλλική παρουσία: οι Γάλλοι είχαν ζητήσει τον έλεγχο των λιμανιών, των ταχυδρομείων, των τηλεγράφων, των ασυρμάτων, των σιδηροδρόμων με σκοπό να βάλουν την Ελλάδα στον πόλεμο ή στην κατοχή τους... Τον Γεώργιο Γρώμμαν «διεδέχθη» ο γιος του Αιμίλιος, μετέπειτα συνταγματάρχης των Ες Ες και εγκληματίας πολέμου, που απεδείχθη χειρότερος του παππού και του πατέρα του.

Η συμφωνία η οποία υπεγράφη μεταξύ εργατών και εργοδοσίας, στις 25 Νοεμβρίου 1917, από τον αντιπρόσωπο τής εταιρείας Κλ. Ι. Ξάννου, με διαιτητή το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας, στην πράξη καταστρατηγήθηκε...

Στις οικογένειες των δολοφονηθέντων εργατών μεταλλωρύχων δόθηκε ένα βοήθημα 20-25 δραχμών μόνο για δύο χρόνια, «με την υποχρέωσιν τών εργατών, όπως μη δημιουργήσουν εις την Εταιρείαν, έτερόν τι ζήτημα ή αίτημα».

Ο Θεμιστοκλής Κουζούπης, ένας από τους τέσσερις δολοφονηθέντες μεταλλωρύχους, και το εξώφυλλο της μυθιστορίας «Το ξύπνημα του Κύκλωπα». Την εμπνεύστηκε ο πολιτικός μηχανικός Γιώργος Μήλλας από τα αιματηρά γεγονότα της Σερίφου Ο Θεμιστοκλής Κουζούπης, ένας από τους τέσσερις δολοφονηθέντες μεταλλωρύχους, και το εξώφυλλο της μυθιστορίας «Το ξύπνημα του Κύκλωπα». Την εμπνεύστηκε ο πολιτικός μηχανικός Γιώργος Μήλλας από τα αιματηρά γεγονότα της Σερίφου

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Τέχνες & Πολιτισμός
Με λέξεις-κλειδιά
Αφιέρωμα
Ιστορία/Ιστορικά Γεγονότα