Έντυπη Έκδοση

Πολιτικές της φούσκας και της αρπαχτής

Ηιστορία της ελληνικής αποβιομηχάνισης δεν είναι υπόθεση μιας μέρας. Το αντιπαραγωγικό μοντέλο καλλιεργήθηκε επί δεκαετίες, με τις μόνιμες ανισότητες πόλης - χωριού κι εκφράστηκε με πελατειακές σχέσεις, που οδήγησαν στη διόγκωση του κρατικού τομέα εις βάρος του ιδιωτικού, με τη νοοτροπία τής «θέσης στο Δημόσιο».

Εργαζόμενοι της «Πειραϊκής-Πατραϊκής» προβλέπουν την «καταστροφή της βιομηχανίας» το 1992 Εργαζόμενοι της «Πειραϊκής-Πατραϊκής» προβλέπουν την «καταστροφή της βιομηχανίας» το 1992 Ουσιαστικά, οι κυβερνήσεις μόλις τις τελευταίες δεκαετίες δημιούργησαν ολοκληρωμένες υποδομές (υγείας, μεταφορών), για παραμονή σε πόλεις και χωριά όταν η επαρχία είχε εγκαταλειφθεί και ο κόσμος είχε εγκατασταθεί στα αστικά κέντρα.

Μετά τα μεταναστευτικά κύματα των δεκαετιών '50, '60 η ελληνική οικονομία γνωρίζει καλύτερες μέρες, χάρη στο κομπόδεμα των ομογενών, που στέλνουν εμβάσματα ή χτίζουν σπίτια με την προοπτική του επαναπατρισμού. Η γέννηση του τουρισμού μεταξύ '50-'75, που ιδρύονται τα «Ξενία», προάγει ευοίωνες προβλέψεις. Αγροτικά προϊόντα εξάγονται, η ελληνική ναυτοσύνη αποδεικνύεται ανεκτίμητος θησαυρός, αλλά το «οικονομικό θαύμα» της πρώτης θητείας Καραμανλή το οικειοποιούνται οι προύχοντες.

Η χούντα των συνταγματαρχών ρίχνει το βάρος στην οικοδομή και τσιμεντοποιεί τα πάντα. Λίγο πριν από την πτώση, λόγω πολιτικών αποφάσεων, και η οικοδομή, κινητήριος μοχλός της ελληνικής οικονομίας με τον ήδη δοκιμασμένο θεσμό της αντιπαροχής, αδρανεί. Εχουν προηγηθεί η διαγραφή αγροτικών και βιομηχανικών χρεών αλλά και ανεξέλεγκτα δάνεια, ενώ υπάρχουν και οι περιβόητες αμερικανικές επενδύσεις. Είναι η εποχή που λαδέμποροι γίνονται σε μια νύχτα βιομήχανοι. Με την αραβοϊσραηλινή πετρελαϊκή κρίση, βέβαια, όλα ανεβαίνουν και μαζί και το κόστος παραγωγής.

Μεταπολίτευση

Ορυχείο Σκαλιστήρη, Μαντούδι. Με το κλείσιμό του εκτινάχθηκαν τα ποσοστά ανεργίας (1990) Ορυχείο Σκαλιστήρη, Μαντούδι. Με το κλείσιμό του εκτινάχθηκαν τα ποσοστά ανεργίας (1990) Η περίοδος της μεταπολίτευσης συνοδεύεται από κρατικοποιήσεις με πιο αργούς οικονομικούς ρυθμούς. Τα επαγγέλματα του τριτογενούς τομέα (υπηρεσίες) ή υψηλού κύρους (γιατροί, δικηγόροι, μηχανικοί) με «καθαρά χέρια» κερδίζουν έδαφος. Συνοδεύονται από οικονομική ευμάρεια και κοινωνικό στάτους, ενώ ο κόσμος αποστρέφει το βλέμμα του από τα παραγωγικά επαγγέλματα. Η κρατικοποίηση της Ολυμπιακής επί Καραμανλή, αφού ο Ωνάσης ζητεί περισσότερες επιδοτήσεις, είναι γεγονός.

Η έξοδος από την ΕΟΚ δεν έρχεται και η κυβέρνηση Παπανδρέου κρατικοποιεί επιχειρήσεις που ανήκουν σε ισχυρό επιχειρηματικό λόμπι: «Λάρκο», «Πυρκάλ», «Ελληνική Χαλυβουργία», Ναυπηγεία Σκαραμαγκά, «Πειραϊκή-Πατραϊκή», αλλά το μοντέλο του κράτους-επιχειρηματία δεν αποδίδει.

Διορθώνεται βέβαια ένα έγκλημα διαρκείας, που συντελέστηκε επί κυβερνήσεων Καραμανλή και όχι μόνο, κατά παράβαση των ευρωπαϊκών καταστατικών των συνεταιρισμών και είναι απαρχή πολλών δεινών. Οι καταθέσεις των συνεταιρισμών, οι οποίοι τη δεκαετία του '70 είναι σε άνθηση, κατατίθενται υποχρεωτικά στην Αγροτική Τράπεζα, αλλά δεν τοκίζονται. Το μέτρο είναι καταχρηστικό και αλλάζει μόνο όταν με απόφαση της Τραπέζης της Ελλάδος, στις αρχές της δεκαετίας του '80, η Αγροτική μετατρέπεται σε ανώνυμη εταιρεία.

Προβληματικές

Ο περίφημος νόμος 1386/1983 του Γεράσιμου Αρσένη, με τον οποίο ιδρύεται ο Οργανισμός Οικονομικής Ανασυγκρότησης Επιχειρήσεων (ΟΑΕ) για την εξυγίανση και διάσωση των προβληματικών επιχειρήσεων, παρά τις καλές προθέσεις, εκ των υστέρων αποδεικνύεται αναμμένο φιτίλι σε πυρίτιδα. Η διάσωση θέσεων εργασίας είναι προσωρινή, κάμποσοι γίνονται πλούσιοι σε μια νύχτα και δημιουργείται τρομακτική επιβάρυνση στον κρατικό κορβανά.

Η άλλοτε κραταιά ελληνική βιομηχανία «Softex» πουλήθηκε σε πολυεθνική,  που έκλεισε το εργοστάσιο της Δράμας. Οι εργαζόμενοι διαδηλώνουν το 2001 Η άλλοτε κραταιά ελληνική βιομηχανία «Softex» πουλήθηκε σε πολυεθνική, που έκλεισε το εργοστάσιο της Δράμας. Οι εργαζόμενοι διαδηλώνουν το 2001 Τέλη του '80 με αρχές της δεκαετίας του '90, το τοπίο ξεκαθαρίζει και ο κόσμος στρέφεται στο μαζικό τουρισμό. Τα «δωμάτια» προς ενοικίαση για τουρίστες φυτρώνουν σαν μανιτάρια. Μεγάλες και μικρές βιοτεχνικές μονάδες σε πολλές περιοχές της χώρας κλείνουν, στρατιές ανέργων εμφανίζονται στην Αχαΐα και στην Εύβοια. Είναι η περίοδος που κλείνει το εργοστάσιο της «Πειραϊκής-Πατραϊκής» στην Πάτρα και μαζί βγαίνουν στο δρόμο χιλιάδες οικογένειες. Αλλά δεν είναι οι μόνες.

ΚΥΔΕΠ

Σιγά αλλά σταθερά, ο χρόνος μετρά αντίστροφα για τον παραγωγικό ιστό της χώρας, την αγροτική παραγωγή και τη βιομηχανία της. Συνεταιριστικές βιομηχανικές μονάδες βουλιάζουν από προσωπικό, με υπαλλήλους που δεν έχουν περάσει από συνεταιριστική εκπαίδευση.

Ακολουθεί η περίοδος διακυβέρνησης Μητσοτάκη με τη στρεβλή κυριαρχία των μηχανισμών της αγοράς και το δίδυμο Μάνου - Ανδριανόπουλου τάσσεται αναφανδόν υπέρ των ιδιωτικοποιήσεων. Είναι περίοδος έντονων κοινωνικών αναταράξεων, στο χώρο της Παιδείας, των Μεταφορών και της Οικονομίας. Η ιστορία με την Κεντρική Υπηρεσία Διαχείρισης Εγχώριων Προϊόντων (ΚΥΔΕΠ) μπορεί να μην περνά απαρατήρητη, αλλά είναι ενδεικτική τού πώς αντιλαμβάνονται κάποιοι από τη φιλελεύθερη παράταξη τον όρο «δημόσια περιουσία».

Η συνεταιριστική ΚΥΔΕΠ, που έχει σπουδαιότατο ρόλο στη διαχείριση των αγροτικών προϊόντων της χώρας, χρωστά τα μαλλιά της κεφαλής της στην Αγροτική Τράπεζα. Χωρίς αυτό ν' απαλλάσσει τους συνεταιριστές από τις ευθύνες τους, αφού έχει προηγηθεί ρύθμιση των χρεών των αγροτικών συνεταιρισμών, μια επιτροπή, που συστήνεται, αναγνωρίζει ότι τουλάχιστον τα μισά χρέη τής συνεταιριστικής ΚΥΔΕΠ οφείλονται σε υπαιτιότητα του Δημοσίου (πάνω από 200 δισ. δραχμές).

Το ιστορικό «Καπνεργοστάσιο» της οδού Λένορμαν. Χτίστηκε το 1927 και στέγασε συνολικά 25 καπνοβιομηχανίες, δίνοντας δουλειά σε χιλιάδες εργάτες. Τώρα στεγάζει ένα τμήμα της Βιβλιοθήκης της Βουλής... Το ιστορικό «Καπνεργοστάσιο» της οδού Λένορμαν. Χτίστηκε το 1927 και στέγασε συνολικά 25 καπνοβιομηχανίες, δίνοντας δουλειά σε χιλιάδες εργάτες. Τώρα στεγάζει ένα τμήμα της Βιβλιοθήκης της Βουλής... Το Δημόσιο κωλυσιεργεί και τα οφειλόμενα ποσά δίνονται προς το τέλος της κυβερνητικής θητείας, χωρίς τόκους. Πηγές αναφέρουν πως με τα ληστρικά επιτόκια της εποχής (20%-25%) τα χρέη του οργανισμού, που είχε τεράστια παρέμβαση στην αγορά δημητριακών στην Ελλάδα και στο εξωτερικό, δίνονται δώρο-μαμούθ στις ιδιωτικές εξαγωγικές εταιρείες. Παρά το γεγονός ότι και η φιλελεύθερη παράταξη διαγράφει χρέη αγροτικών συνεταιρισμών, οι εξαγωγές περνούν θεσμικά στα χέρια των Ενώσεων Αγροτικών Συνεταιρισμών, αλλά οι καθ' ύλην αρμόδιες διοικήσεις τους -κατά κανόνα ανίδεες πώς οργανώνεται το εξαγωγικό εμπόριο- αναγκάζονται να στραφούν σε ιδιώτες-εμπόρους. Το χάλι της ελληνικής οικονομίας δεν βοηθά, αφού το δημόσιο χρέος για πρώτη φορά ξεπερνά το 100% του Ακαθάριστου Εγχώριου Προϊόντος.

Την ίδια στιγμή, οι κυβερνήσεις ΠΑΣΟΚ ουκ ολίγες φορές θα βρεθούν στην απέναντι όχθη, βοηθώντας το συνεταιριστικό κίνημα ν' ανακάμψει, έστω κι αν αυτό συνιστά αθέμιτο ανταγωνισμό προς τις ιδιωτικές επιχειρήσεις και αποφυγή ανάληψης ευθυνών. Το δούναι και λαβείν με την εξουσία προς άγραν ψήφων γίνεται μόνιμη παθογένεια των συνεταιρισμών και των βιομηχανικών υποδομών τους.

Αέρας

Ο φαύλος κύκλος συνεχίζεται. Τα Εργατικά Κέντρα κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου, ενώ η χρηματιστηριακή φούσκα την περίοδου Σημίτη βοηθά ορισμένες μόνο εταιρείες ν' αναπτυχθούν. Το χάπι της ευφορίας διαδέχεται η απίστευτη απογοήτευση, αφού δεν υπάρχει απαραιτήτως αντιστοιχία μεταξύ παραγωγής και χρηματιστηριακών επενδύσεων και πολλοί «παίζουν αέρα». Λίγοι επιτήδειοι βγαίνουν με λεφτά, κάποιες προκαταρκτικές γίνονται, ελάχιστοι πρωταγωνιστές βλέπουν κάγκελα, και την εικόνα των φανατικών αναγνωστών ειδήσεων του Χρηματιστηρίου, ακόμη και στις παραλίες, διαδέχεται το κραχ.

Το σύστημα εξακολουθεί να έχει αντοχές, αφού το μάδημα των μικροεπενδυτών του Χρηματιστηρίου δημιουργεί στρεβλώσεις, αλλά υπάρχει απτό το εθνικό όραμα των Ολυμπιακών Αγώνων. Υπάρχει έντονη η ανάγκη μεταφορικών υποδομών, επομένως η οικονομία (των εργολάβων) της Ελλάδας επανακάμπτει με πολύ γρήγορους ρυθμούς. Αλλά σύντομα κι εδώ έχει έρθει το πλήρωμα του χρόνου.

Μεταλλωρύχοι του Λαυρίου διαδηλώνουν με μαύρες σημαίες για τις χαμένες δουλειές τους το 1993 Μεταλλωρύχοι του Λαυρίου διαδηλώνουν με μαύρες σημαίες για τις χαμένες δουλειές τους το 1993 Ο κατήφορος είναι οδυνηρός και η Βόρεια Ελλάδα, κυρίως η Μακεδονία, αντιλαμβάνεται πιο γρήγορα την οικονομική κρίση από την Αθήνα. Η Νάουσα Ημαθίας, πόλη με ιστορία στον κλάδο της κλωστοϋφαντουργίας ήδη από το 19ο αιώνα, εξελίσσεται σε σήμα κατατεθέν της ανεργίας, αφού χάνουν τη δουλειά τους πάνω από 50% των κατοίκων.

Η επαρχία αντιλαμβάνεται πιο γρήγορα τι συμβαίνει, αφού από τοματοβιομηχανίες μέχρι συσκευαστήρια, τυποποιητήρια, βαμβακουργεία, η αγροτοβιομηχανία της χώρας, ο μοχλός του 30%, που έχει τεχνογνωσία και δυνατότητες ανάπτυξης, διαπιστώνεται ότι πάσχει. Η Στερεά Ελλάδα, με επίκεντρο τη Λαμία, χάνει βιομηχανικές δομές. Αλλά και η Πελοπόννησος δεν πάει πίσω. Οι τουριστικές περιοχές διασώζονται, αλλά ο δευτερογενής τομέας αιμορραγεί.

1.000 κουφάρια

Σήμερα, πάνω από 1.000 αγροτικές. βιοτεχνικές και βιομηχανικές δομές είναι εγκαταλειμμένες. Σ' εξέλιξη είναι δικαστικές διαμάχες -οικογενειακές ή υπαλληλικές-, υπάρχουν υποχρεώσεις, ενώ συνήθως είναι υπό τον έλεγχο των τραπεζών.

Πάνω από 1.000 αδρανή εργοστάσια επεξεργασίας και μεταποίησης τροφίμων είναι διάσπαρτα σε όλη την Ελλάδα, ανέφερε ο Λευτέρης Αυγενάκης, βουλευτής Ν.Δ., που έθεσε το θέμα πρόσφατα στη Βουλή, ζητώντας υπό προϋποθέσεις, με το κατάλληλο «λίφτινγκ», να επαναλειτουργήσουν, προσφέροντας στις τοπικές οικονομίες.

«Πολλές απ' αυτές τις μονάδες έχουν στρατηγική σημασία για την τοπική οικονομία. Οι περισσότερες από τις μονάδες αυτές βρίσκονται στα χέρια των τραπεζών, λόγω ληξιπρόθεσμων οφειλών των ιδιοκτητών τους. Μόνο σε λίγες περιπτώσεις εκδηλώθηκε ενδιαφέρον από πλευράς ιδιωτών και κάποιες από τις μονάδες αυτές επαναλειτούργησαν, έπειτα από συμφωνία με τις πιστώτριες τράπεζες. Για την πλειονότητα των βιομηχανικών υποδομών δεν υπάρχει ιδιωτικό ενδιαφέρον, κάτι που δημιουργεί την ανάγκη για συνολικό σχέδιο αξιοποίησης», σημείωσε.

Το ξεκαθάρισμα του ιδιοκτησιακού καθεστώτος είναι βασική προϋπόθεση για τη μεταβίβαση υποδομών, είτε σε ιδιώτες είτε σε συνεταιρισμούς. Παρ' όλ' αυτά ο επενδυτικός νόμος, για την αγορά εργοστασίων-κουφαριών, δεν καλύπτει τους επενδυτές, εφ' όσον θέλουν ν' αγοράσουν παλιές εγκαταστάσεις και να τις εκσυγχρονίσουν. Οπως λένε πηγές, «καλύτερα να χτίσεις κάτι καινούργιο απ' ό,τι ν' ανακαινίσεις κάτι παλιό» και το μπαλάκι πλέον ανήκει στο Ταμείο Αξιοποίησης Ιδιωτικής Περιουσίας του Δημοσίου, γνωστό ως ΤΑΙΠΕΔ.

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Ελλάδα
Στη στήλη
Φάκελος