Έντυπη Έκδοση

Με ξεναγό τον Τζόναθαν Φράνζεν

Εκδόθηκαν τα δοκίμια του Αμερικανού συγγραφέα από τις εκδόσεις «Ωκεανίδα»

Ποιες είναι οι πιο συχνές -και δυσάρεστες- ερωτήσεις που υποβάλλονται στους μυθιστοριογράφους; Ο Αμερικανός συγγραφέας Τζόναθαν Φράνζεν, των βραβευμένων «Διορθώσεων» και της πολύκροτης «Ελευθερίας», στη συλλογή δοκιμίων του «Ακόμα πιο μακριά», που μόλις κυκλοφόρησε από την «Ωκεανίδα» (μετ. Α. Παπασταύρου), παραθέτει τέσσερις.

Πρώτη, αυτή που αφορά τις λογοτεχνικές επιρροές τους. Δεύτερη, εκείνη για το ποιες ώρες της ημέρας εργάζονται και πάνω σε τι. Τρίτη, για τον αν, από ένα σημείο και πέρα, βλέπουν τους ήρωές τους «να παίρνουν τον έλεγχο». Και τελευταία, κατά πόσον οι ιστορίες τους είναι αυτοβιογραφικές.

Για τον ίδιο τον Φράνζεν, οι παραπάνω «αιώνιες» ερωτήσεις δεν είναι απλώς δυσάρεστες, είναι εξοργιστικές. Ωστόσο, μπαίνοντας στον κόπο ν' απαντήσει, ως προς την πρώτη τουλάχιστον, εξομολογείται και τα εξής: Μπορεί στα νιάτα του να μιμούνταν το ρυθμό και τους κωμικούς διαλόγους του Ντε Λίλο, να τον έλκυε η πρόζα του Πίντσον και να δανειζόταν από τον «Αμερικανικό φίλο» του Βέντερς την πλοκή του πρώτου του μυθιστορήματος (βλ. «Η εικοστή έβδομη πολιτεία», «Ψυχογιός»), αλλά εξίσου σημαντική για εκείνον υπήρξε η επιρροή που δέχτηκε στην εφηβεία του από τους «Moody Blues». Για να ξεκινήσει τις «Διορθώσεις» έγινε «φίλος» με τον Κενζαμπούρο Οε, εν όψει της «Ελευθερίας» βρήκε συμμάχους τον Σταντάλ και τον Τολστόι, κι αν λογάριαζε κάποτε τον Ροθ ως «άσπονδο εχθρό» του, μέσα από το «Θέατρο του Σάμπαθ» άντλησε τελικά περίσσευμα αγριάδας και γενναιότητας.

Η ευφυής θεωρία περί λογοτεχνικής επιρροής, σύμφωνα με την οποία οι συγγραφείς διακρίνονται σε «αδύναμους» και «ισχυρούς», μπορεί να βοήθησε τον Χάρολντ Μπλουμ να χτίσει την καριέρα του, αλλά έχει πολύ μικρή σχέση με την πραγματική εμπειρία ενός μυθιστοριογράφου, επιμένει ο Φράνζεν. Υπάρχουν κάμποσες λογοτεχνικές αναφορές σ' αυτή τη -δεύτερη, μετά το «How to be alone»- συλλογή δοκιμίων και άρθρων τού πιο προβεβλημένου Αμερικανού συγγραφέα κατά την τελευταία δεκαπενταετία, μολονότι αρκετές από αυτές αφορούν παραγνωρισμένα έργα συμπατριωτών του, αμετάφραστα στη γλώσσα μας.

Την Καναδέζα διηγηματογράφο Αλις Μάνρο, πάντως, στην οποία πλέκει ένα εκτενέστατο εγκώμιο, την ξέρουμε και τη θαυμάζουμε (εκδ. «Μεταίχμιο»). Κι αν επιβεβαιωθούν όσοι στοιχηματίζουν πως θα είναι η φετινή εκλεκτή της Σουηδικής Ακαδημίας, στο βιβλίο του θα βρούμε συμπυκνωμένη όλη την ουσία του έργου της.

Σ' ένα άλλο εκτενές δοκίμιο, αυτό που έδωσε τίτλο στη συλλογή, ο Φράνζεν ανακαλεί την εμπειρία του σ' ένα απόκρημνο ηφαιστειογενές νησί του Νότιου Ειρηνικού, όπου ακολουθούσε τρόπον τινά τα βήματα του «Ροβινσώνα Κρούσου», κουβαλώντας μαζί του λίγες από τις στάχτες του επιστήθιου φίλου του, Ντέιβιντ Φόστερ Γουάλας. Κάτι που του δίνει αφορμή να φιλοτεχνήσει το πορτρέτο του συγγραφέα της «Αμερικάνικης λήθης» (εκδ. «Κέδρος»), στο οποίο γίνεται αντιληπτός και ο μεταξύ τους ανταγωνισμός. «Ηταν άρρωστος, ναι, και υπό μία έννοια όλη κι όλη η φιλία μου μ' εκείνον συνίστατο απλώς στο ότι αγαπούσα έναν άνθρωπο που ήταν ψυχικά άρρωστος», διαβάζουμε. «Επειτα ο καταθλιπτικός αυτοκτόνησε, μ' έναν τρόπο μεθοδευμένο έτσι ώστε να επιφέρει το μέγιστο πόνο σ' εκείνους που αγαπούσε περισσότερο, κι εμείς που τον αγαπούσαμε νιώσαμε οργισμένοι και προδομένοι. Προδομένοι όχι απλώς από την αποτυχία της επένδυσής μας στην αγάπη, αλλά από τον τρόπο που η αυτοκτονία του τον πήρε μακριά από μας και τον μετέτρεψε σε θρύλο για το ευρύ κοινό»...

Στο «Ακόμα πιο μακριά» ο Τζόναθαν Φράνζεν μιλά για την οικογένειά του, για τον αποτυχημένο νεανικό γάμο του, για το γεμάτο απογοητεύσεις διάστημα που προηγήθηκε της μεγάλης του επιτυχίας, αλλά και για τις αλλαγές που φέρνει η τεχνολογία στη ζωή μας, όπως και για τις περιβαλλοντικές καταστροφές που συμβαίνουν όχι μόνο στο θαυμαστό κατά τ' άλλα κόσμο της Κίνας, αλλά και δίπλα μας, στην Κύπρο, όπου ανθεί το λαθραίο κυνήγι των αποδημητικών πουλιών.

Οπως μάλιστα εκμυστηρεύεται στον ίδιο ένας ντόπιος, εκείνοι που τρώνε τ' αμπελοπούλια κατά κόρον, είναι τύποι «που πηγαίνουν σε καμπαρέ, σε χώρους όπου υπάρχουν Ανατολικοευρωπαίες νεαρές απολύτως διαθέσιμες στην πελατεία, άνθρωποι με όχι υψηλό επίπεδο ηθικότητας. Σαν να λέμε, οι περισσότεροι Κύπριοι». Για δες!

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Τέχνες & Πολιτισμός
Με λέξεις-κλειδιά
Παρουσίαση βιβλίου
Βιβλίο
Συγγραφείς/Συγγράμματα