Έντυπη Έκδοση

Ενα ντοκιμαντέρ για τον μεγάλο Αυστριακό δημιουργό

Στο μυαλό του Μίκαελ Χάνεκε

«Ολοι ξέρουν ότι είναι άνθρωπος με τον οποίο δεν πρέπει να δουλέψεις. Δεν περνάς καλά. Εκείνος περνά καλά. Οι υπόλοιποι φοβόμαστε. Είναι τρομοκράτης και καμιά φορά έχει υπερβολικές απαιτήσεις. Αλλά κατανοεί τους ανθρώπους...».

«Είχα πολλλές προτάσεις από το Χόλιγουντ. Αλλά ήταν όλες βλακωδέστατες. Μια μέρα μου λέει ένας: "Εχω μια σπουδαία ταινία στο μυαλό μου που μόνο εσύ μπορείς να κάνεις". Μου στέλνει το σενάριο. Ηταν αδιανόητο: ιστορία δράσης! Πατέρας και γιος στη ζούγκλα παλεύουν με αρκούδες και λιοντάρια. Πώς με σκέφτηκαν; αναρωτιόμουν. Προφανώς θα είδαν πως υπάρχει ένας τύπος που πήρε κάτι βραβεία στις Κάνες, έκοψε και ειστήρια και σου λένε "σίγουρα θα δεχθεί ο βλάκας". Και δεν έχουν δει καν ταινίες σου».

Ο Μίκαελ Χάνεκε εμφανίζεται σχεδόν προσβεβλημένος στην κάμερα του Γάλλου Ιβ Μοντμαγέ. Το ντοκιμαντέρ που προέκυψε, τιτλοφορείται «Michael Η. Profession: Director», και θα το δούμε την Τετάρτη στο Γαλλικό Ινστιτούτο στο πλαίσιο του Cine Doc, και την ερχόμενη Κυριακή 13/10 στον Δαναό.

Οσοι γνωρίζουν το ιδιαίτερο σινεμά του βραβευμένου με Οσκαρ και Χρυσό Φοίνικα Αυστριακού δημιουργού δεν απορούν με τη στάση του αυτή. Πόσοι παραγωγοί του Χόλιγουντ θα γύριζαν μια ταινία («Amour») με δύο «γέρους»; Μια ταινία για την ανημπόρια και την οδύνη του να χάνεις σιγά σιγά αυτόν που αγαπάς; Και πόσοι άλλοι θα τολμούσαν να μιλήσουν για μια «Δασκάλα του πιάνου» που συχνάζει σε τσοντάδικα, αυτοτραυματίζεται και έχει εμμονή με έναν μαθητή της;

Δεν είναι όμως μόνο το «τι» αλλά και το «πώς» στις ταινίες του Χάνεκε. Ενός ανθρώπου που απεχθάνεται να ερμηνεύει τις ταινίες του και δεν θέλει να μιλάει για τον εαυτό του, υποστηρίζοντας πως η προσωπική του ζωή δεν πρέπει να επεμβαίνει στον τρόπο που το κοινό αντιλαμβάνεται τις ταινίες του.

Ευτυχώς ο Μοντμαγέ, παλιός του γνώριμος, έκαμψε μερικές από τις άμυνές του. Και μπορεί να μην μπήκε στο σπίτι του, αλλα ήταν εκεί στα γυρίσματά του, όπου κατέγραψε στιγμές θυμού, αλλά και άλλες απίστευτης τρυφερότητας προς τους συνεργάτες του, όπως τη συγκλονιστική σκηνή που, ο ίδιος ο Χάνεκε, στρώνει με λουλούδια το «νεκροκρέβατο» της Εμανουέλ Ριβά στο «Amour».

Ντυμένος πάντα στα μαύρα, αδύνατος, ψηλός, ο Χάνεκε έχει μια σχεδόν ασκητική φυσιογνωμία. Ο Ζαν Λουί Τρεντινιάν υποκλίνεται στο δημιουργό, αλλά δεν διστάζει να μιλήσει για έναν δύσκολο σκηνοθέτη: «Ολοι ξέρουν ότι είναι άνθρωπος με τον οποίο δεν πρέπει να δουλέψεις. Δεν περνάς καλά. Εκείνος περνά καλά. Οι υπόλοιποι φοβόμαστε. Είναι τρομοκράτης και καμιά φορά έχει υπερβολικές απαιτήσεις. Αλλά κατανοεί τους ανθρώπους...».

Και προσθέτει: «Την Εμανουέλ την κατάπιε ο ρόλος στο "Amour". Δεν μπορούσε να μιλήσει μετά το γύρισμα».

Ξεψαχνίζοντας την ανθρώπινη ψυχή

«Ο Μίκαελ κινηματογραφεί τα πρόσωπα μέσα στη γύμνια τους», λέει για τον Χάνεκε ο Ιζαμπέλ Ιπέρ, η «Δασκάλα του πιάνου». «Ομως συνενώνει το σκοτάδι με το χιούμορ και το πνεύμα».

Στα γυρίσματα, άλλοτε βλέπουμε έναν τρυφερό άνθρωπο να χειροκροτεί με ενθουσιασμό κάποιον συνεργάτη του, κι άλλοτε έναν θυμωμένο δημιουργό: «Μην εκρήγνυστε από οργή - είναι γελοίο!», φωνάζει σε έναν ηθοποιό. Και σε μια άλλη σκηνή: «Θεέ μου! Μην μιλάτε! Με τρελαίνετε!!!».

Ενδιαφέρον έχουν όσα λέει για την ταινία του «Funny Games» που σκόρπισε τον τρόμο στις αίθουσες, καθώς αντιβαίνει όλα τα κλισέ των θρίλερ (παιδιά και ζώα δεν παθαίνουν τίποτα, οι κακοί τιμωρούνται στο τέλος). «Είπα στους κακούς να παίζουν σαν να συμμετέχουν σε κωμωδία. Σαν να αδιαφορούν παντελώς για τον πόνο που προκαλούν. Την ίδια στιγμή οι άλλοι έπαιζαν απόλυτα ρεαλιστικά. Αυτό δημιουργεί ένα εξαιρετικά τρομακτικό αποτέλεσμα. Παραβίασα συνειδητά τους κανόνες. Διότι στην πραγματικότητα η αδικία μένει ατιμώρητη. Στην πραγματικότητα πεθαίνουν και παιδιά και ζώα...».

Ναι, δημιουργεί κόντρα στο συρμό. «Ολες μου οι ταινίες μπορούν να ιδωθούν ως αντίδραση προς ό,τι γεμίζει τις αίθουσες», λέει εμφατικά. «Το 95% των σκηνοθετών θεωρεί πως η ευθύνη του είναι απέναντι όχι στην τέχνη, αλλά στην κινηματογραφική βιομηχανία. Αυτό είναι αισχρό για μένα».

«Δεν χρειάζομαι ψυχίατρο. Μπορώ να γιατρέψω όλους τους φόβους μου και τα άγχη μου με τη δουλειά μου. Κι αυτό είναι φοβερό προνόμιο»... παραδέχεται. Και για μια και μόνη στιγμή, ο άνθρωπος που αποκαλεί τον εαυτό του «τέρας ελέγχου», καθώς μιλά για το βραβευμένο με Οσκαρ «Amour», αποκαλύπτει στον φακό τη δική του «ρωγμή». «Φοβάμαι πολύ τον πόνο. Δεν υπάρχει κάτι φρικτότερο από τη σωματική μας έκθεση στον πόνο. Ισως το μόνο εξίσου άσχημο είναι να βλέπεις κάποιον που αγαπάς σε αυτή τη θέση»...

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Τέχνες & Πολιτισμός
Με λέξεις-κλειδιά
Συνεντεύξεις
Ντοκιμαντέρ