Έντυπη Έκδοση

ΟΙ «ΑΛΛΕΣ» ΑΠΩΛΕΙΕΣ ΤΟΥ '40

Καταστροφές και λεηλασίες αρχαιοτήτων στον πόλεμο

ΜΙΧ. ΤΙΒΕΡΙΟΣ (ακαδημαϊκός - αρχαιολόγος) : «Κλοπές από ναζί με εντολή του Χίμλερ». «Ζημιές στην Ακρόπολη από Γερμανούς και Βρετανούς»

Στις τεράστιες απώλειες και καταστροφές που υπέστησαν οι ελληνικές αρχαιότητες κατά τη διάρκεια της Κατοχής, αλλά και τα μνημεία της Ακρόπολης στα Δεκεμβριανά του 1944 από Ελληνες και Βρετανούς, αναφέρθηκε χθες στην πανηγυρική συνεδρία της Ακαδημίας Αθηνών, για την εθνική επέτειο του '40, ο ακαδημαϊκός, καθηγητής Αρχαιολογίας Μιχαήλ Τιβέριος.

Κάνοντας αρχικά μνεία «για τη δύσκολη συγκυρία που συνταράσσει τη χώρας μας» και δικαιολογώντας έτσι την έλλειψη διάθεσης για εορτασμούς («πώς να βρουν πολλοί Ελληνες στις μέρες μας διάθεση να τιμήσουν τα κατορθώματα του Δαβάκη και των ανδρών του, όταν καθημερινά αγωνίζονται για την επιβίωση των ιδίων και των οικογενειών τους;»), μίλησε για το θέμα των πολεμικών αποζημιώσεων, επισημαίνοντας: «Το θέμα ανασύρεται από τη λήθη λόγω των δεινών οικονομικών μας προβλημάτων στα οποία μας ενέπλεξαν μικρονοϊκοί πολιτικοί». Αλλά «σημαντική θέση» σε αυτές τις απώλειες είχε ο αρχαιολογικός και ιστορικός πλούτος της χώρας. Μετά τον πόλεμο έγινε μια καταγραφή των ζημιών που δεν απηχεί όμως στο σύνολό τους και κυρίως δεν μπορούν να αποτιμηθούν σε χρήμα.

Γερμανοί στρατιώτες, κατ' εντολήν των ανωτέρων τους, έκαναν ανασκαφές («Για τα προϊστορικά τής Λακωνίας είχε δείξει προσωπικό ενδιαφέρον ο Heinrich Himmler, ο περιβόητος αρχηγός της Gestapo και των SS») και κλοπές («Κατά τη διάρκεια ξενάγησης Γερμανών αξιωματικών στο μουσείο Κεραμεικού, ένας ταφικός μελανόμορφος πίνακας του 6ου αι. π.Χ. έκανε... φτερά»). Επίσης έγιναν βομβαρδισμοί: «Στις 23-24 Μαΐου 1941 γερμανικά αεροπλάνα πλήττουν, εκτός των άλλων, το Αρχαιολογικό Μουσείο Ηρακλείου, προκαλώντας ζημιές στους θησαυρούς του». Οπως και στην Κέρκυρα, όπου καταστρέφεται ο βυζαντινός ναός των Αγίων Πατέρων και ο ναός της Οδηγήτριας, ένα πραγματικό μουσείο μεταβυζαντινών εικόνων μεταξύ των οποίων και του Θεόδωρου Πουλάκη. Στην πυρά παραδόθηκε και η Δημόσια Βιβλιοθήκη Κέρκυρας με 70.000 τόμους, σπάνιες εκδόσεις, ιστορικά χειρόγραφα, πρώτες εκδόσεις κλασικών έργων.

Δεν αποφεύχθηκαν οι βανδαλισμοί. Χαρακτηριστική είναι η καταγγελία του εφόρου Ακρόπολης Γιάννη Μηλιάδη, τον Αύγουστο του 1941: «Πίνουν γκαζόζας και θραύουν τας φιάλας επί των μαρμάρων» και «ουρούν συστηματικά επί της Ακροπόλεως. Προτιμούν τα Προπύλαια και τον Παρθενώνα».

Αλλά και μετά την αποχώρηση των χιτλερικών στρατευμάτων έγιναν καταστροφές στα μνημεία της Ακρόπολης, είπε ο κ. Τιβέριος. «Πρόκειται για πικρή αλήθεια, αλλά πρέπει να λεχθεί ότι ειδικά στην Ακρόπολη οι ζημιές που προκάλεσαν τα στρατεύματα του Αξονα κατά τα τρία και πλέον χρόνια της Κατοχής ήταν πολύ μικρότερης έκτασης σε σχέση με αυτές που έγιναν κατά τις περίπου 25 μέρες των Δεκεμβριανών, σημαντική ευθύνη για τις οποίες έχουν βεβαίως και οι Βρετανοί».

Σύμφωνα με μια 8σέλιδη έκθεση του εφόρου Αρχαιοτήτων Γεωργίου Μπακαλάκη «Περί της καταστάσεως της Ακροπόλεως και του Μουσείου αυτής διά το από 4ης Σεπτεμβρίου 1944 και εξής χρονικόν διάστημα» αναφέρεται μεταξύ άλλων ότι «εις την είσοδον της Ακροπόλεως (πύλη Beule) εγκατεστάθη πολυβολείον... Ολμοι εξερράγησαν προ των Προπυλαίων... Ολοι οι κίονες και οι τοίχοι των Προπυλαίων έπαθαν πολλά εκ βλημάτων και όλμων... Η ανάρτησις ναρκών από του τοίχου του πύργου του ναού της Νίκης και εκείθεν βολή εναντίον του λόφου του Φιλοπάππου προκάλεσε ζημίας εις όλους τους κίονας του ναού αλλά και στη ζωφόρο...».

Βλάβες υπέστη και ο Παρθενώνας, γιατί «είχε εγκατασταθεί πολυβολείον εις την ΒΔ γωνία του πτερού του και διότι άλλα πολυβόλα έβαλλον από τους φιγγίτες του καμπαναριού-μιναρέ... Ολμος έπεσε παρά τους ολίγους ορθοστάτας του βορείου τοίχου του σηκού... μεγάλη βλάβη υπέστη το οριζόντιο γείσο στα δυτικά του ναού... εκεί εξερράγη όλμος. Ολμος έπεσε και παρά την ΒΑ γωνίαν του Παρθενώνος... και προ της προστάσεων των Κορών [του Ερεχθείου], διότι πολυβολείον είχε εγκατασταθεί και μεταξύ των Κορών [Καρυατίδων]... Για την ασφάλεια των πολεμιστών διαλύθηκε ολόκληρος μυκηναϊκός τοίχος».

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Πολιτική
Με λέξεις-κλειδιά
ναζισμός/νεοναζισμός
Αρχαιοκαπηλία
Αρχαιολογία
Συνεντεύξεις