Έντυπη Έκδοση
Ελευθεροτυπία, Πέμπτη 30 Απριλίου 2009
Πληγές του φθινοπώρου
Guz sancisi. Τουρκία, 2009. Τομρίς Γκιριτλίογλου. Σενάριο: Αλί Ουλβί Χουνκάρ, από μυθ. Γιλμάζ Καρακογιουνλού. Ηθοποιοί: Μουράτ Γιλντιρίμ, Μπεράν Σαάτ, Οκάν Γιαλαμπίκ. 112'
**½
Μια ερωτική ιστορία ανάμεσα σ' έναν Τούρκο και μια Ελληνίδα στην Κωνσταντινούπολη, με φόντο το πογκρόμ που διοργάνωσαν οι τότε Αρχές, τον Σεπτέμβρη του 1955, ενάντια στους Ελληνες της Πόλης.
Το πογκρόμ κατά των Ελλήνων της Κωνσταντινούπολης τον Σεπτέμβριο του 1955, που, με δικαιολογία την έκρηξη βόμβας στο σπίτι του Ατατούρκ στη Θεσσαλονίκη (βόμβα που, όπως αποκαλύπτεται και στην ταινία, τοποθέτησαν οι ίδιοι οι Τούρκοι για να δικαιολογήσουν τις κατοπινές πράξεις τους), διοργάνωσαν διάφορες εθνικιστικές τουρκικές οργανώσεις με τη συγκατάθεση της κυβέρνησης Μεντερές, είναι το φόντο στο οποίο εκτυλίσσεται η ιστορία της ταινίας αυτής της Τομρίς Γκιριτλίογλου («Μια περαστική καλοκαιριάτικη βροχή»).
Στο επίκεντρο, μια ερωτική ιστορία ανάμεσα στον Μπεχτσέτ, έναν εθνικιστή Τούρκο φοιτητή, και την Ελενα, μια Ελληνίδα πόρνη που την εκδίδει η γιαγιά της. Μέσα από την εξέλιξη της πλοκής, τόσο με τη σχέση του Μπεχτσέτ με την Ελενα όσο και τη φιλία του μ' έναν κομμουνιστή συμφοιτητή του, ο νεαρός Τούρκος θ' ανακαλύψει τη συνωμοσία εναντίον των Ελλήνων της Πόλης, γεγονός που σταδιακά θα τον αλλάξει. Παρ' όλο που η σκηνοθέτρια αντιμετωπίζει τον χαρακτήρα της Ελενας με ξεχωριστή συμπάθεια (παρουσιάζοντάς τη σαν ένα αθώο, στην πραγματικότητα, παιδί), η ερωτική ιστορία αναπτύσσεται κάπως χαλαρά και χωρίς μεγάλη φαντασία, θυμίζοντας περισσότερο τηλεοπτικό σίριαλ.
Αντίθετα, τις σκηνές της προετοιμασίας και της πραγμάτωσης του πογκρόμ, από τις σκηνές όταν, το προηγούμενο βράδυ, φανατικοί εθνικιστές σημαδεύουν με κόκκινη μπογιά τα σπίτια και τα μαγαζιά των Ελλήνων (κάτι που έκαναν παλιότερα και οι ναζί στις ιδιοκτησίες των Εβραίων) ώς τις επιθέσεις, τις καταστροφές, τις λεηλασίες και την τρομοκρατία, η σκηνοθέτρια τα παρουσιάζει με τα πιο μελανά χρώματα, δείχνοντας από τη μία την ανέχεια του τότε καθεστώτος (αν και, για να κάνει κάπως πιο ήπια τα πράγματα, κάποιοι -ανάμεσά τους κι ένας στρατηγός- υπερασπίζονται τους Ελληνες) κι από την άλλη τη μανία και μιας μάζας παρασυρμένης από τα απαράδεκτα εθνικιστικά σλόγκαν τύπου «Η Κύπρος είναι τουρκική». Μια ταινία ιδιαίτερα τολμηρή για την Τουρκία, που με κάνει να διερωτώμαι γιατί οι δικοί μας σκηνοθέτες δεν καταπιάστηκαν ακόμη με ένα τέτοιο σημαντικό για μας θέμα.
