Έντυπη Έκδοση

Βικτόρ Ουγκό

Οι «Αθλιοι» σε πεντάτομη έκδοση

Κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Σ.Ι. Ζαχαρόπουλος μια πεντάτομη πλήρης έκδοση των Αθλίων του Βικτόρ Ουγκό. Πρόκειται για ένα έργο 2.768 σελίδων που ακολουθεί τη διαίρεση του πρωτοτύπου σε πέντε μέρη-τόμους: Φαντίνα, Τιτίκα, Μάριος, Το ειδύλλιο της οδού Πλιμέ και η εποποιία της οδού Σεν-Ντενί, Γιάννης Αγιάννης.

Το έργο συνοδεύεται από εκτενή εισαγωγή (από τη γαλλική έκδοση του 1963) του Μαριούς-Φρανσουά Γκιγιάρ, καθηγητή της Φιλοσοφικής Σχολής του Πανεπιστημίου του Νανσί, καθώς και από βιβλιογραφικό πίνακα, στο τέλος του πέμπτου τόμου. Η έκδοση κοσμείται από γκραβούρες γαλλικών εκδόσεων, ενώ η στιβαρή, εμπνευσμένη και με σεβασμό στο πρωτότυπο μετάφραση είναι του αξιόλογου λογοτέχνη Κώστα Κριτσίνη.

Να σημειώσουμε εδώ πως είναι η πρώτη εδώ και χρόνια απόπειρα να εκδοθεί το γιγάντιο αυτό μυθιστόρημα πλήρες, χωρίς συντομεύσεις και περικοπές. Κάτι τέτοιο είχε γίνει στην πρώτη έκδοσή του στα ελληνικά (το 1862, αμέσως μετά την κυκλοφορία του στη Γαλλία) σε μετάφραση του Ιωάννη Ισιδωρίδη-Σκυλίτση, αλλά και στις μεταγενέστερες μεταφράσεις του Μάρκου Αυγέρη (1922), του Μανώλη Σκουλούδη (1953) και του Γιώργη Κοτζιούλα (1955).

Ενα έργο-κόσμημα

Εχουμε, λοιπόν, μπροστά μας ένα έργο-κόσμημα της ελληνικής εκδοτικής παραγωγής, που έρχεται να καλύψει ένα σημαντικό κενό, μια τιτάνια προσπάθεια για προσφορά στο αναγνωστικό κοινό που θέλει να γνωρίσει και να απολαύσει ακέραιο και ατόφιο το μεγάλο αυτό μυθιστόρημα-σταθμό όχι μόνο της γαλλικής αλλά και της παγκόσμιας λογοτεχνίας.

Λίγα λόγια για την υπόθεση των «Αθλίων»: Ο Γιάννης Αγιάννης, ένας πεινασμένος φτωχοδιάβολος, συλλαμβάνεται για κλοπή και περνά δύο δεκαετίες περίπου στα κάτεργα. Οταν αποφυλακίζεται, γνωρίζει τον φιλάνθρωπο και μεγαλόψυχο επίσκοπο Μυριήλ, που κάνει να φωλιάσει μέσα του το σπέρμα του καλού και της μετάνοιας. Χρόνια μετά, ως δήμαρχος Μαγδαληνής πλέον, μιας παραλιακής πόλης, και έχοντας αλλάξει ταυτότητα, ευημερεί και προσφέρει στο κοινωνικό σύνολο.

Ο άτεγκτος όμως αστυνομικός επιθεωρητής Ιαβέρης σαν λαγωνικό βρίσκεται πάντα στα ίχνη του προσπαθώντας να τον ξετρυπώσει. Ο Μαγδαληνής γνωρίζει κάποτε μια ετοιμοθάνατη ξεπεσμένη πόρνη, τη Φαντίνα, και υπόσχεται να προστατεύσει το παιδί της, την Τιτίκα, την οποία η μητέρα της είχε εμπιστευθεί σε ένα ζευγάρι διεφθαρμένων ταβερνιάρηδων, τους Θεναρδιέρους. Ο Αγιάννης θα μεγαλώσει σαν παιδί του την Τιτίκα, έχοντας εν τω μεταξύ καταφύγει στο Παρίσι.

Τα χρόνια περνούν και η Τιτίκα θα γνωρίσει και θα ερωτευτεί τον Μάριο, γιο στρατηγού του Ναπολέοντα που σκοτώθηκε στο Βατερλό. Ο έρωτας των δύο νέων θα έχει αίσιο τέλος, αφού όμως μεσολαβήσουν εξεγέρσεις, θάνατοι, χωρισμοί και επανασυνδέσεις, προδοσίες και διασώσεις. Ο Γιάννης Αγιάννης, έχοντας εξιλεωθεί για το παρελθόν του, θα πεθάνει ευτυχισμένος στα χέρια των παιδιών του, που θα αναγνωρίσουν κι αυτά, όπως εξάλλου κι ο διώκτης του Ιαβέρης, την ηθική του ανωτερότητα και αυταπάρνηση.

Η πλοκή του βιβλίου είναι δαιδαλώδης: οι διάφοροι ήρωες και η μοίρα τους διασταυρώνονται κατά τρόπο που μπορεί μερικές φορές να μοιάζει υπερβολικός και εξωπραγματικός, το τελικό όμως αποτέλεσμα είναι ένα αριστοτεχνικό γαϊτανάκι συμπτώσεων, χωρισμών και επανασυνδέσεων στη διάρκεια πολλών χρόνων. Κομβικό σημείο συνάντησης όλων των ηρώων αποτελεί το τέταρτο βιβλίο, όπου οι δρόμοι όλων συγκλίνουν στο οδόφραγμα της οδού Σεν-Ντενί, στις 5 προς 6 Ιουνίου του 1832, στην εξέγερση που ακολούθησε μετά το θάνατο του λαοφιλούς στρατηγού Λαμάρκ.

Ανάμεσα στην πλοκή παρεμβάλλονται ολόκληρα μέρη που αναπτύσσουν διάφορα θέματα τα οποία έχουν σχέση με το βιβλίο, θα μπορούσαν όμως να διαβαστούν και αυτόνομα: το Βατερλό, ο μοναχισμός, τα χαμίνια του Παρισιού, η αργκό, οι Βουρβόνοι και η μεταπολίτευση του 1830, οι παρισινοί υπόνομοι.

Αρχέτυπο και κιβωτός

Τι είδους βιβλίο είναι, λοιπόν, οι «Αθλιοι»; Ενα βιβλίο αρχέτυπο και κιβωτός, που περιλαμβάνει από μια αθάνατη ιστορία αγάπης μέχρι μια σχεδόν αστυνομική περιπέτεια καταδίωξης, από ένα ιστορικο-κοινωνικό σχόλιο των επαναστάσεων και του 19ου αιώνα μέχρι μια φιλοσοφική-θρησκευτική μελέτη για την αμαρτία, την τιμωρία και την πορεία ενός ανθρώπου προς τη λύτρωση και την εξιλέωση, από τον προβληματισμό για τα αιώνια ανθρώπινα ζητήματα μέχρι έναν νοσταλγικό ύμνο του εξόριστου συγγραφέα για την πόλη του Παρισιού.

Πρόκειται αναμφίβολα για ένα βιβλίο-μνημείο της παγκόσμιας λογοτεχνικής κληρονομιάς, τη βίβλο του Ρομαντισμού, που έχει κερδίσει επάξια έπειτα από ενάμιση αιώνα ζωής τον τίτλο του κλασικού.

Ο Ουγκό, ως συγγραφέας, υπήρξε αναλυτικός κι εμπεριστατωμένος. Η μόρφωσή του ήταν ευρεία και με γερές βάσεις, η δε χρήση εκ μέρους του της γαλλικής γλώσσας είναι υποδειγματική. Διακρίθηκε σε όλα τα είδη του λόγου: ως ποιητής, υπήρξε λυρικός, μ' έναν λυρισμό αρχικά σχηματικό και επίσημο, πλούσιο σε εικόνες και αισθήματα, εμπνευσμένο από μεγάλες ιδέες (Ανατολίτικα, Ωδές).

Τα τραγικά όμως γεγονότα της ζωής και της οικογένειάς του (απιστίες, θάνατοι, τρέλα, εξορία) διευρύνουν το λυρισμό του έως τα όρια του μυστηρίου και της μεταφυσικής αγωνίας, χωρίς όμως να απουσιάζει η ελπίδα (Ρεμβασμοί). Τα θεατρικά του έργα χαρακτηρίζονται μελοδραματικά, έχουν ωστόσο έντονη δράση και λυρισμό.

Ως μυθιστοριογράφος, διακρίθηκε τόσο στο μυθιστόρημα μυστηρίου («Χαν ο Ισλανδός», «Ο άνθρωπος που γελά») όσο και στο ιστορικό («Παναγία των Παρισίων», 1793) και το κοινωνικό («Αθλιοι»).

Τα έργα του αυτά ακολουθούν μια πολύπλοκη τεχνική, ένα εκ των κυριοτέρων χαρακτηριστικών της οποίας είναι η τοποθέτηση σε συγκεκριμένο σημείο της πλοκής μιας λεπτομέρειας φαινομενικά ασήμαντης, που όμως οδηγεί μετέπειτα σε ένα άλλο επεισόδιο. Ξέρει να παρατηρεί και να εκφράζει την ποικιλία των ζωντανών πλασμάτων. Ως παρατηρητής της κοινωνίας, μπορεί να είναι ρομαντικός, χωρίς όμως αυτό να σημαίνει πως δεν είναι διεισδυτικός και εύστοχος.

Το καλό ενάντια στο κακό

Ρεαλισμός, ιδεαλισμός, σάτιρα, έπος, όλα συναντώνται στα μυθιστορήματά του, καθιστώντας τα το τέλειο είδος της λαϊκής λογοτεχνίας. Το έργο του διαπνέεται από τον αιώνιο αγώνα του καλού ενάντια στο κακό, την ανάγκη εγκατάλειψης παλαιών δογμάτων επ' ωφελεία μιας νέας πίστης, αυτήν της προόδου, υλικής και ηθικής. Τα ήδη σοβαρά και ευγενή θέματα των έργων του μεγεθύνονται έως τα όρια του μύθου.

Οι ήρωές του ξεπερνούν το ανθρώπινο μέτρο και καθίστανται φιλοσοφικά σύμβολα. Στο σατιρικό του έργο περιλαμβάνονται οι «Κολασμοί» και ο λίβελος «Ναπολέων ο Μικρός», όπου παραδίδει μαθήματα πολιτικής ηθικής και κοινωνικής δικαιοσύνης.

VICTOR HUGO Οι Αθλιοι ΜΤΦΡ.: ΚΩΣΤΑΣ ΚΡΙΤΣΙΝΗΣ Εκδόσεις Σ.Ι. Ζαχαρόπουλος Πεντάτομο Σελ. 2.768 Τιμή: 95,85 ευρώ VICTOR HUGO Οι Αθλιοι ΜΤΦΡ.: ΚΩΣΤΑΣ ΚΡΙΤΣΙΝΗΣ Εκδόσεις Σ.Ι. Ζαχαρόπουλος Πεντάτομο Σελ. 2.768 Τιμή: 95,85 ευρώ Ασχολήθηκε με την πολιτική από μικρή ηλικία. Νεαρός, υπήρξε βασιλόφρων και πιστός καθολικός. Στη συνέχεια όμως άσκησε κριτική και απομακρύνθηκε από τη θρησκεία, στρεφόμενος στον πνευματισμό και δηλώνοντας «ελευθερόφρονας». Ζήτησε να ταφεί χωρίς σταυρό και ιερέα, τα δε βιβλία του περιλήφθηκαν στη λίστα του Βατικανού με τα απαγορευμένα βιβλία.

Από την άποψη της πολιτικής, αν και συντηρητικός στα νιάτα του, κατέληξε υπερασπιστής της δημοκρατίας και του λαού και σφοδρός πολέμιος της μοναρχίας. Μετά το πραξικόπημα του Δεκεμβρίου του 1851, έγινε ο άσπονδος πολέμιος του Λουδοβίκου-Ναπολέοντα, που τον αποκαλούσε «Μικρό» σε αντιδιαστολή με τον «Μεγάλο» θείο του, τον οποίο ο Ουγκό θαύμαζε απεριόριστα και λάτρευε, θεωρούσε δε δημιουργό της μεγάλης και ισχυρής Γαλλίας. Ενστερνιζόταν τα ιδανικά της Γαλλικής Επανάστασης, μετά δε την εξορία του στράφηκε προς το ριζοσπαστισμό και την αριστερά και δεν δίστασε να υπερασπιστεί τους κομουνάρους του 1871.

Αγωνίστηκε σ' όλη του τη ζωή για το δίκαιο, υπερασπίστηκε με πάθος τις ιδέες του κι ήταν από τους πρώτους συγγραφείς που έσκυψαν κι αφουγκράστηκαν το λαό, τους απόκληρους και τους καταφρονεμένους, φέρνοντάς τους στο προσκήνιο. Υπερασπίστηκε με σθένος τα ανθρώπινα δικαιώματα, την κατάργηση της θανατικής ποινής, τη δωρεάν εκπαίδευση, τα δικαιώματα και την αξιοπρέπεια των γυναικών.

Ηταν οραματιστής

Ηταν οραματιστής. Τον διέκρινε η αισιοδοξία, η πίστη στη δύναμη του ανθρώπου και στην πρόοδο του ανθρώπινου γένους. Ηταν σίγουρος πως τη δική του εποχή θα τη διαδεχόταν ένας εικοστός αιώνας πιο δίκαιος, πιο ειρηνικός, πιο ευτυχισμένος, βασισμένος στον ορθολογισμό και την ισότητα.

Οσον αφορά το φιλελληνισμό του, ήταν δεδομένος και διαρκής. Το ποίημά του «Το Ελληνόπουλο», από τη συλλογή «Ανατολίτικα», αποτελεί μια από τις κορυφαίες εκφράσεις της συμπάθειας και του θαυμασμού του για τους επαναστατημένους Ελληνες.

Ο Ουγκό υπήρξε εντέλει ο πατριάρχης του Ρομαντισμού. Πέρα όμως και πάνω απ' αυτό, έγινε κοινωνικός ανατόμος, ιστορικός μελετητής, φιλόσοφος και μύστης των αιώνιων μυστηρίων του ανθρώπου και του κόσμου, η ζωντανή συνείδηση της εποχής του, ο ημίθεος του γαλλικού έθνους αλλά και ο τιτάνας της παγκόσμιας λογοτεχνίας που με το κολοσσιαίο και πολύπλευρο έργο του άσκησε βαθιά επίδραση σε πολλούς άλλους συγγραφείς.

Τα σχόλια έχουν κλείσει για αυτό το άρθρο

Κανένα σχόλιο

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας 0

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Τέχνες & Πολιτισμός
Με λέξεις-κλειδιά
Λογοτεχνία
Εκδόσεις-Εκτυπώσεις
Βιβλίο
Συγγραφείς/Συγγράμματα