Έντυπη Έκδοση

«Τα λέμε, Μπερλινγκουέρ»

Τριάντα χρόνια μετά το θάνατό του οι Ιταλοί τον τιμούν με ένα κόμικς

Θυμάμαι το τραγούδι του Τζόρτζο Γκάμπερ, του Ιταλού Λέοναρντ Κοέν, που μίλαγε για κάποιον που ήταν κάποτε κομμουνιστής. Ενας από τους λόγους; Ο Τζούλιο Αντρεότι, ο αιώνιος πρωθυπουργός των Χριστιανοδημοκρατών, «δεν ήταν καλός άνθρωπος». Ενώ από την άλλη ο Ενρίκο Μπερλινγκουέρ, ο πολύ πρόωρα χαμένος ηγέτης του ιταλικού Κομμουνιστικού Κόμματος, «ήταν καλός άνθρωπος».

Τόσο απλά, θα με ρωτήσετε, τόσο απλοϊκά; Τόσο απλά, θα σας απαντήσω, έστω και τόσο απλοϊκά. Στους καιρούς που ζούμε, όπου ακόμη και τα γουρούνια απώλεσαν τα φτερά τους, ένας καλός άνθρωπος ίσως μπορούσε να κάνει τη διαφορά.

Φυσικά ο Μπερλινγκουέρ δεν ήταν μόνο «καλός άνθρωπος». Ηταν επίσης ένας συνεπής αριστερός, ένας πολιτικός με αρχές, ένας ηγέτης με όραμα για το μέλλον. Γι' αυτό είχε προσπαθήσει τόσο πολύ να οικοδομήσει τον «ιστορικό συμβιβασμό» και γι' αυτό φρόντισαν κάποιοι να γκρεμίσουν το οικοδόμημά του με τη δολοφονία του Μόρο. Παλιές ιστορίες; Οχι και τόσο, αν σκεφτεί κανείς ότι από τότε άρχισε να αποδομείται το πολιτικό σκηνικό τόσο της Ιταλίας όσο και μεγάλου μέρους της Ευρώπης γενικότερα. Ενας Μπερλινγκουέρ μπορεί να μην έφερνε από μόνος του την άνοιξη, αλλά σίγουρα θα αποτελούσε πολύτιμο ανάχωμα στα βοθρολύματα που μας έπνιξαν.

Ο Ενρίκο Μπερλινγκουέρ άφησε την τελευταία του πνοή πριν από 30 χρόνια ακριβώς. Προφανώς για να τιμήσουν τη μνήμη του οι εκδόσεις Becco Giallo ανέθεσαν στο σχεδιαστή Τζανλούκα Κονσταντίνι και στη σεναρίστα Ελέτρα Σταμπουλίς (ή Ηλέκτρα Σταμπουλή, αν προτιμάτε την ελληνική εκδοχή του ονόματός της) να φτιάξουν ένα κόμικς με πρωταγωνιστή τον εκλιπόντα. Οι δυο τους, ο Τζανλούκα και η Ηλέκτρα, είχαν πέρυσι φιλοτεχνήσει το πορτρέτο του Αντόνιο Γκράμσι (τίτλος «Cena con Gramsci»), πάλι από τις ίδιες εκδόσεις.

Την Ηλέκτρα τη γνωρίσαμε στα μέρη μας πριν από μια εξαετία, όταν επιμελήθηκε την έκθεση «Καρέ Καρέ, Διεθνές Φεστιβάλ Ρεαλιστικών Κόμικς». Η διαδρομή της πάντως στην ένατη τέχνη ξεκίνησε πολύ νωρίτερα, καθώς έχει υπογράψει πλείστες όσες ιστορίες κόμικς. Παρέα μάλιστα με τον Τζανλούκα Κονσταντίνι διαθέτουν στο ενεργητικό τους ακόμη ένα άλμπουμ, το «L' ammaestratore di Istanbul» («Ο Εκπαιδευτής της Ισταμπούλ»), που αναφερόταν στο βίο και στην πολιτεία του Οσμάν Χαμντί, ζωγράφου, αρχαιολόγου, πολιτικού και διανοουμένου στα τελευταία χρόνια της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας.

Επί τη ευκαιρία της έκδοσης, βρήκα την Ηλέκτρα Σταμπουλή και της απηύθυνα μια σειρά από ερωτήσεις για λογαριασμό της «Κ.Ε.»:

* Πώς αποφασίσατε να φτιάξετε ένα κόμικς για τον Μπερλινγκουέρ;

- Η απόφαση δεν ήταν δικιά μας, ήταν πρόταση του εκδότη, ο οποίος ενθουσιάστηκε πέρσι για το αποτέλεσμα του κόμικς για τον Γκράμσι. Μιλάμε τώρα για έναν εκδότη ο οποίος κυκλοφορεί μόνο κόμικς που βασίζονται σε ιστορικά και πολιτικά γεγονότα ειδικά της νεότερης Ιταλίας. Δεν περίμενε λοιπόν πως ένα βιβλίο ουσιαστικά φιλοσοφικής υφής θα είχε τέτοια απήχηση. Ουσιαστικά το τύπωσε γιατί του το ζήτησαν από σύλλογο, αλλά η πρώτη έκδοση εξαφανίστηκε σε ένα μήνα. Και έτσι λοιπόν μας ζήτησε για το 2013 ένα τελείως καινούργιο σενάριο για τον άλλο γραμματέα από τη Σαρδηνία, τον Μπερλινγκουέρ. Και πάλι αναγκάστηκε να κάνει δεύτερη έκδοση, να το ξανατυπώσει έπειτα από ένα μήνα...

* Πόσο επίκαιρος είναι σήμερα ο Μπερλινγκουέρ, πόσο επίκαιρες είναι οι ιδέες του;

- Δεν μπορώ να απαντήσω με σιγουριά, ουσιαστικά το τέλος του βιβλίου λέει αυτό που αισθάνομαι εγώ προσωπικά. Ασκεί μεγάλη γοητεία, ειδικά στη νεολαία που είχε παππούδες κομμουνιστές· το καταλάβαμε από πρώτο χέρι όταν παρουσιάσαμε το βιβλίο στο Λούκα, στην Εκθεση Κόμικς. Δεν είναι λίγοι όσοι αρχίζουν με λόγια του τοποθετήσεις που βρίσκονται πολύ μακριά από την αγνότητα της πολιτικής σκέψης του Μπερλινγκουέρ. Σίγουρα πολλοί ακόμα τον αγαπάνε και αισθάνονται πως η κριτική που άσκησε στο σύστημα των κομμάτων είναι εξαιρετικά επίκαιρη.

* Σε ένα τραγούδι του ο Giorgo Gaber έλεγε ότι κάποιος ήταν κομμουνιστής γιατί ο Αντρεότι «δεν ήταν καλός άνθρωπος» και γιατί ο Μπερλινγκουέρ «ήταν καλός άνθρωπος». Συμφωνείς;

- Οχι, δεν συμφωνώ με το στιχουργό. Μερικοί ήταν κομμουνιστές γιατί ήθελαν να αλλάξουν τον κόσμο, αν όχι τώρα, αύριο, άλλοι ήταν Χριστιανοδημοκράτες γιατί πίστευαν πως υπάρχει καλύτερος κόσμος μετά το θάνατο, και να μη σκοτιζόμαστε στο μεταξύ. Θέλω να πω πως υπήρχαν και ηγέτες χαρισματικοί και στην άλλη όχθη, σαν τον Μόρο.

* Τα κόμικς στην Ιταλία είναι μια τέχνη που σφύζει από ζωή. Καμιά συμβουλή για την Ελλάδα;

- Στην Ελλάδα υπάρχουν πολύ ενδιαφέροντες καλλιτέχνες στο χώρο. Ισως η κατάσταση να είναι λίγο προβληματική στα σενάρια και το φαινόμενο του logicomix το επιβεβαιώνει, όταν έχεις καλό σενάριο γίνεσαι και ανάρπαστος στο βιβλιοπωλείο. Δεν υπάρχουν παράλληλα εκδότες που να πιστεύουν στο είδος, αν εξαιρέσεις βέβαια μικρούς εκδοτικούς οίκους με ποιότητα αλλά χωρίς προώθηση και διανομή. Πιστεύω πως σήμερα που όλα καταρρέουν είναι η σωστή στιγμή για τα κόμικς να βγουν από το εικονοκλαστικό υπόγειο όπου μια συντηρητική ιδέα του πολιτισμού τα έκρυψε. Και δεν είναι πρόβλημα μόνο της Ελλάδας!

* Υπάρχει μέλλον για την Αριστερά στην Ιταλία και στην Ευρώπη;

- Εδώ πάω πάσο. Η Αριστερά υπάρχει, και πολύ συχνά γεμίζει και πλατείες. Συχνά όμως δεν βρίσκει ποιον να την εκφράσει στο σύστημα των κομμάτων. Στην Ιταλία δεν ψηφίζει ένας στους τέσσερις ψηφοφόρους: αυτή η στάση αποχής προς την πολιτική ηγεσία άρχισε ακριβώς όταν ο Μπερλινγκουέρ έβαλε στο επίκεντρο το λεγόμενο ηθικό θέμα, δηλαδή το σύστημα των κομμάτων: είχε καταλάβει πως χρειαζόταν μια ριζική αλλαγή στον τρόπο άσκησης τις κλασικής πολιτικής για να μη χαθεί η εμπιστοσύνη ειδικά του αριστερού ψηφοφόρου, που επιλέγει με την καρδιά και όχι με το συμφέρον. Μιλάω εννοείται για τον αληθινό αριστερό...

Τα σχόλια έχουν κλείσει για αυτό το άρθρο

Κανένα σχόλιο

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας 0

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Ελλάδα
Με λέξεις-κλειδιά
Μέσα & Media
Αφιέρωμα
Κινούμενα σχέδια/Κόμικς/Σκίτσα
Συγγραφείς/Συγγράμματα
Ιταλία