Έντυπη Έκδοση

Μεταξύ χάους και προσωρινής λύσης

Τα τελευταία γεγονότα στην Ουκρανία υπογραμμίζουν το εύθραυστο της κατάστασης σε μια χώρα βαθιά διαιρεμένη. Το κλίμα εσχάτως δυναμιτίστηκε από το νόμο που απαγόρευε το δικαίωμα του συνέρχεσθαι (και ο οποίος αποσύρθηκε), την ωμότητα των δυνάμεων ασφαλείας, τους θανάτους διαδηλωτών και την παρείσφρηση ακροδεξιών στοιχείων. Ισως η λύση να είναι στο «άμεση». Δηλαδή πρόωρες εκλογές μεν, σε μεγαλύτερο βάθος χρόνου δε, στη λογική ότι η παρούσα ηλεκτρισμένη ατμόσφαιρα δεν ευνοεί την ομαλή διεξαγωγή τους.

Μακροπρόθεσμα, πάντως, το διακύβευμα είναι η πορεία της χώρας. «Ευρώπη ή Ρωσία», «πρόοδος ή οπισθοδρόμηση». Η ροπή της κυβέρνησης προς τον αυταρχισμό και η εκτεταμένη διαφθορά (η τελευταία εντάθηκε, πάντως, επί του φιλοδυτικού συνασπισμού) ενεργοποίησαν τα αντανακλαστικά αρκετών Ουκρανών, που είδαν σε αποφάσεις της κυβέρνησης ακόμη μία οπισθοχώρηση σε θέματα δημοκρατίας και ελεύθερης έκφρασης. Ενώ η απομάκρυνση από την Ε.Ε. ιδώθηκε ως ακόμη μία χαμένη ευκαιρία, που θα επιτείνει την εξάρτηση από τη Ρωσία.

Πράγματι, η τελευταία συμφωνία για εξαγορά $15 δισ. ουκρανικών ομολόγων, σε συνάρτηση με τη δραματική μείωση της τιμής φυσικού αερίου (από $400 τα 1000 κ.μ. σε $268,5) απέτρεψαν ακόμη μία προσφυγή στο ΔΝΤ υπό δυσμενείς όρους. Αλλά με το κόστος σε εθνική κυριαρχία να είναι απροσδιόριστο. Είναι χαρακτηριστικό πως η αναθεώρηση της τιμής αγοράς ρωσικού αερίου θα γίνεται σε τρίμηνη βάση, στοιχείο που προσφέρει στη Μόσχα ισχυρό μοχλό πίεσης έναντι της όποιας ουκρανικής κυβέρνησης.

Δεν πρέπει να λησμονούμε ότι η πορεία των γεγονότων στο Κίεβο εντάσσεται σε ένα γενικότερο πλαίσιο σφαιρών επιρροής με έπαθλο ένα κράτος που ο Μπρεζίνσκι από τη δεκαετία του 1990 αποκαλούσε στρατηγικό γεωπολιτικό άξονα στην περιοχή της Ευρασίας. Ομως αυτή τη φορά οι ΗΠΑ τηρούν πολιτική ίσων αποστάσεων, πιστές στο δόγμα Ομπάμα να αποστασιοποηθούν από περιοχές που είτε δεν βρίσκονται στις άμεσες προτεραιότητές τους είτε ο ανταγωνισμός σημαίνει εξάντληση κεφαλαίων με αβέβαιο αποτέλεσμα.

Το εντυπωσιακό στοιχείο εδώ είναι η ευθεία εμπλοκή της Γερμανίας. Μία χώρα της οποίας η εξωτερική πολιτική έχει υπάρξει συνήθως διακριτική έως και απομονωτική, στηρίζει αναφανδόν τις δυνάμεις της αντιπολίτευσης, ρισκάροντας την επιδείνωση με το σημαντικότερο ενεργειακό εταίρο, τη Ρωσία. Βέβαια, στη διεθνή πολιτική δεν πρέπει να συγχέουμε διαφορετικά θέματα, ωστόσο η παρεμβατικότητα του Βερολίνου σε μία χώρα που η Μόσχα θεωρεί ζωτικό της χώρο είναι αξιοσημείωτη. Και ασφαλώς ανάλογα τις εξελίξεις, μπορεί να τραυματίσει τις σχέσεις τους, εφόσον η κρισιμότητα της Ουκρανίας για τη Ρωσία υπερκερνά ακόμη και αυτήν με την Ε.Ε.

Στο υποθετικό σενάριο να βρεθεί μία λύση, αυτή δεν μπορεί παρά αν είναι προσωρινή. Και αυτό γιατί οι χαώδεις διαφορές στην αντίληψη για το μέλλον της χώρας δεν γεφυρώνονται από τα αποτελέσματα των εκλογών, υπό την έννοια ότι η νομιμοποίηση της όποιας κυβέρνησης δεν είναι καθολική, αλλά μερική. Αν δε ως ανταπάντηση στη διεύρυνση των αντιδράσεων σε περισσότερα σημεία της χώρας (ιδίως όσο αυτές επεκτείνονται στα ανατολικά) δούμε μάχες σώμα με σώμα μεταξύ διαδηλωτών, τότε ο κίνδυνος εθνικού διχασμού είναι περισσότερο ορατός από ποτέ. Που μπορεί να αποσοβηθεί με κάποια πρόσκαιρη λύση, ωστόσο δεν θα δώσει απάντηση στο καίριο ερώτημα για την κατεύθυνση της χώρας, το οποίο θα εξακολουθήσει να την ταλανίζει για πολύ καιρό. Αλλά το κύριο ζητούμενο σήμερα είναι αν την επόμενη μέρα θα βρεθεί ένα βήμα πιο κοντά στη σταθερότητα ή την αστάθεια και ποιες θα είναι οι επιπτώσεις εντός και εκτός, αν επισυμβεί το δεύτερο.

* διευθυντή Ερευνών του Ινστιτούτου Διεθνών Σχέσεων

Τα σχόλια έχουν κλείσει για αυτό το άρθρο

Κανένα σχόλιο

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας 0

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Διεθνή
Με λέξεις-κλειδιά
Δημοσιεύματα/Αρθρα/Σχολιασμοί/Παρεμβάσεις
Ουκρανία