Έντυπη Έκδοση

Καλλιτέχνης της ζωής

Η ζωή και η άγνωστη συλλογή έργων τέχνης του Φίλιππου Κουτσίνα παρουσιάζονται σε μια έκδοση μόνο για φίλους

Εργα και ωραίες ημέρες του Φίλιππου Κουτσίνα. Ενα κατακόκκινο εξώφυλλο και στη μέση μια διακριτική ασπρόμαυρη φωτογραφία, με έναν άνδρα προφίλ, που φοράει ένα ψάθινο καπέλο και τον λούζει ο εκτυφλωτικός ήλιος.

Ο Κουτσίνας. Οσο κι αν ψάξεις, κανένα όνομα εκδότη δεν θα βρεις στο βιβλίο. Μόνο το όνομα της επιμελήτριας, Ελισάβετ Πλέσσα Ποιος είναι όμως ο Φίλιππος Κουτσίνας, που οι σπουδαίοι φίλοι του, οι περισσότεροι καλλιτέχνες, όμνυαν στο όνομά του και χαρακτήριζαν «καλλιτέχνη της ζωής»; Και ποια η ιδιαιτερότητα αυτού του μανιακού συλλέκτη και λάτρη της λαϊκής τέχνης και παράδοσης, που καταγόταν από μεγάλη οικογένεια Θεσσαλών εμποροβιομηχάνων, με τον παλαιότερο υφασματεμπορικό οίκο της περιοχής, ώστε να πρέπει σήμερα να τον ανακαλύψουμε;

Ερωτήματα που απαντάει ο μυστηριώδης κατακόκκινος τόμος -τον είδαμε πρώτη φορά «ζεστό ζεστό» εκ του πιεστηρίου στο σπίτι της Μαρίνας Καραγάτση-, επιχειρώντας να ανασυνθέσει τις πραγματικά «ωραίες ημέρες» του «μαγευτικού πανδαιμονίου που λεγόταν Φίλιππος Κουτσίνας» μέσα από τις παρέες και τα έργα που «εκείνος επέλεξε να συνενώσει».

ΔΕΝ ΠΡΟΚΕΙΤΑΙ για μια τυπική βιογραφία -άλλωστε, το «υλικό» της δεν προσφερόταν γι' αυτό-, αλλά για «μια ματιά έκθαμβη -όπως σημειώνεται- στην μποέμικη ζωή του Φίλιππου και μιας παρέας, την οποία, σαν ένας διονυσιακός εγέρτης, μάζεψε γύρω του, σε μια εποχή υπερσυντηρητική». Η ιστορία που διαβάζουμε ξεκινά αμέσως μετά τον πόλεμο. Στο «εργαστήριο» του Κουτσίνα, ο σουρεαλισμός «δεν υιοθετήθηκε ως ένα συγγενικό καλλιτεχνικό κίνημα, αλλά ως μια βαθιά δημιουργική στάση ζωής». Πραγματικά, ένα πνεύμα αναρχικά μεθυστικό κατακλύζει τις σελίδες της έκδοσης, ξεδιπλώνοντας την «τρέλα» ενός ανθρώπου που συνδύαζε το διονυσιακό με το απολλώνιο πνεύμα, με την επιχειρηματικότητα. Κι έκανε πράξη το ακατόρθωτο, αναστηλώνοντας βυζαντινά ξωκλήσια κι αναβιώνοντας αρχέγονες παγανιστικές παραδόσεις (στο γενέθλιο Πήλιο).

Μαζί με μια άγνωστη στους νεότερους προσωπικότητα, που «δημιουργούσε ατμόσφαιρες» και ενέπνεε ή αναστάτωνε το περιβάλλον του, ο αναγνώστης ανακαλύπτει και τις περίφημες συλλογές που δημιούργησε. Αν και άκρως ιδιοσυγκρασιακές, είναι τέτοιας ποιότητας και ποσότητας που θα μπορούσαν να δημιουργήσουν ένα μουσείο, με άγνωστα, μεταξύ άλλων, έργα του Τσαρούχη, του Απάρτη, του Εγγονόπουλου, του Μπουζιάνη, του Θεόφιλου, του Στέρη, του Διαμαντόπουλου, του Αστεριάδη, του Παπαλουκά, του Βασιλείου, του Τέτση και του Νικολάου, μαζί με δείγματα της «φαντασιομετρικής» τέχνης του «ελληνομέτρη» Θάνου Μούρραη Βελλούδιου.

Ο Φίλιππος και η Τιτίνα Κουτσίνα, το 1950 Ο Φίλιππος και η Τιτίνα Κουτσίνα, το 1950 Στις συλλογές αυτές βρίσκεται ακόμη και η πρωτότυπη παρτιτούρα του Χαζιδάκι από τις μπαλάντες της Οδού Αθηνάς -με αφιέρωση στον Φίλιππο και στη σύζυγό του Τιτίνα-, και τα στιγμιότυπα από τις τρομερές μαζώξεις στην εστία-κυψέλη που είχε δημιουργήσει στη Μακρινίτσα. Μόνιμοι επισκέπτες της ήταν ο Χατζιδάκις, ο Κωνσταντινίδης και ο Μίνως Αργυράκης, ο οποίος μάλιστα σε αυτή, ένα Πάσχα του 1982, εμπνεύστηκε την «Πορνογραφία».

Σήμερα ο Κουτσίνας δύσκολα θα χαρακτηριζόταν συλλέκτης. Μοιάζει μάλλον με αντι-συλλέκτη, αφού μάζευε απίθανα και άχρηστα πράγματα, πλαστικά μπουκάλια, παλιά κλειδιά, οδοντογλυφίδες, κουταλάκια από αεροπορικά ταξίδια, μπομπονιέρες, παλιά δαχτυλιδάκια πανηγυριών, εργαλεία ζαχαροπλαστικής.

Πλούσια τα λάφυρα και από τα ταξίδια του σε χώρες εξωτικές: πολύχρωμες περσικές ζωγραφισμένες φιγούρες, μπακίρια, ζωγραφιές του Σωτήρη Σπαθάρη, τούρκικοι δίσκοι φιλοξενίας, ζωγραφισμένες ντιβανοκασέλες, παγανιστικά ξύλινα μπαστούνια. «Δεν είχε ανάγκη το Μοναστηράκι. Το είχε σπίτι του», υποστηρίζει η Ελισάβετ Πλέσσα. Ο ίδιος, πάντως, αυτοχαρακτηριζόταν περιπαικτικά «ρακοσυλλέκτης».

Το βιβλίο, που δεν εκδόθηκε για να βγει στο εμπόριο αλλά για να δοθεί στους φίλους του, αναβιώνει τελικά κάτι που χάθηκε. Την εποχή όπου οι άνθρωποι υπήρχαν και ανέπνεαν κινημένοι από το πάθος για ζωή και έναν ασυγκράτητο έρωτα για κάθε μορφή δημιουργίας. Και δεν είναι ένα μεταθανάτιο homage -ο Κουτσίνας απεβίωσε τον Ιούνιο του 2013. «Η ιδέα ήταν να καταγραφούν όλα αυτά γιατί θα σκορπιστούν στους 5 ανέμους», εξηγούν οι κόρες του Αφροδίτη και Κατερίνα, των οποίων η αρχική σκέψη ήταν να δημιουργήσουν ένα μικρό μουσείο-κιβωτό με όσα -πολύτιμα και ευτελή- συγκέντρωνε μια ζωή. Τελικά, τη θέση του Μουσείου πήρε το κόκκινο βιβλίο.

Τα σχόλια έχουν κλείσει για αυτό το άρθρο

Κανένα σχόλιο

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας 0

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Τέχνες & Πολιτισμός
Με λέξεις-κλειδιά
Αφιέρωμα
Τέχνη/Πολιτισμός
Καλλιτεχνικό ρεπορτάζ
Ιστορία/Ιστορικά Γεγονότα
Εικαστικά
Κύριο θέμα
Ιστορίες νοσταλγίας και φιλίας