Έντυπη Έκδοση

«Ο δικός μου πόλεμος»

Πέντε μετανάστες ξαναζούν την προσωπική τους Οδύσσεια με τη βοήθεια της Γιολάντας Μαρκοπούλου. Στο «Συνεργείο» από τις 23 Μαΐου

Μπήκαν στη ζωή μας με το συνταρακτικό «Tejas Verdes», ένα έργο-κραυγή του Fermin Cabal για τα φρικτά βασανιστήρια του Πινοτσέτ στη Χιλή, τόσο το «Συνεργείο» -ένας εντελώς νέος θεατρικός χώρος- όσο και η νεαρή και άγνωστη ακόμα σκηνοθέτιδα Γιολάντα Μαρκοπούλου. Κι από τότε, ενώ το «Συνεργείο» μετακόμισε από ένα πρώην συνεργείο αυτοκινήτων σε κοτζάμ πολυκατοικία του Μεταξουργείου, παραμένει εστία πολιτικού θεατρικού λόγου. Κι η σκηνοθέτιδα, ενώ αρχικά μάς μιλούσε για τα πολιτικά βασανιστήρια στο Σαντιάγο της Χιλής το μακρινό 1975, σήμερα μάς αφηγείται με τις αληθινές φωνές μεταναστών και προσφύγων σύγχρονες οδύσσειες από σπαρασσόμενες χώρες, με κατάληξη την Ελλάδα.

Από την ερχόμενη Παρασκευή (23 του μήνα) για την παράσταση «Ε-ΦΥΓΑ», το «Συνεργείο» θα μεταμορφωθεί σε μια πενταώροφη κατοικία για τον Τζαβάντ Ρεζάι, τον Χαλίλ Αλι Ζαντά και τον Χασάν Αμίρι από το Αφγανιστάν, τον Ραχμάν Μοχάμαντ από το Πακιστάν και τον Αϊντίν Τζοϊμάλ από το Μπανγκλαντές.

Από τον προσωπικό σκηνικό χώρο τους, το δωμάτιό τους, θα μάς αφηγούνται έχοντας όνομα και κοιτώντας μας στα μάτια χωρίς στρογγυλοποιήσεις ή μελοδραματισμούς, την αληθινή ιστορία τους. Τους λόγους που εγκατέλειψαν τη χώρα τους, τον τρόπο που επιβιώνουν στη δική μας, πώς αντιμετωπίζονται από τους Ελληνες, τα όνειρά που έχουν για το μέλλον. «Πρόκειται για αληθινές ιστορίες, που ίσως και να μην μαθαίναμε ποτέ», λέει η Γιολάντα Μαρκοπούλου για τις αφηγήσεις των νεαρών πρωταγωνιστών της, ηρώων μιας ασυνήθιστης ζωής, φυγάδων από ανάγκη. «Μας ξεναγούν στην προσωπική τους μνήμη, στο παρελθόν τους, που είναι γεμάτο απώλειες και χαμένες ευκαιρίες». Καθένας από αυτούς, ειδικά για την παράσταση, «ξαναζεί» μέσα στον προσωπικό του χώρο: μια σχολική τάξη στο Αφγανιστάν, μια φυλακή στην Αθήνα. Ο Χαλίλ ξαναβρίσκεται στο σπίτι του στην Καμπούλ και ο Αϊντίν στο νοσοκομείο του Μπανγκλαντές όπου χειρουργήθηκε ο πατέρας του.

«Εχουν ενταχθεί στην Ελλάδα, αλλά δεν ζουν ήρεμα. Γίνονται αποδέκτες της καθημερινής βίας», λέει η σκηνοθέτιδα «Εχουν ενταχθεί στην Ελλάδα, αλλά δεν ζουν ήρεμα. Γίνονται αποδέκτες της καθημερινής βίας», λέει η σκηνοθέτιδα Με άλλα λόγια, η παράσταση-ντοκουμέντο είναι συγχρόνως μια περιήγηση στην πατρική «βάση», στο σπίτι ή στο περιβάλλον απ' το οποίο έρχονται. Στην αναβίωσή τους αυτή, «βοηθούν» οικογενειακές φωτογραφίες και αντικείμενα της καθημερινότητάς τους που έφεραν μαζί τους απ' τις γενέτειρές τους. «Πρόκειται για μια ασυνήθιστη γνωριμία με ανθρώπους που περνάνε δίπλα μας και δεν θα τους γνωρίζαμε ποτέ», προσθέτει η Γ. Μαρκοπούλου για μια δουλειά που μοιάζει να είναι η απάντηση στην παράσταση-φιάσκο για τη σύγκλιση με τον μετανάστη «Νο Man's Land» του Ολλανδού Φερχούφεν (μετάκληση της Στέγης Γραμμάτων και Τεχνών).

Δεν προέκυψε ξαφνικά και από το πουθενά αυτή η τολμηρή και εντελώς μετωπική σκηνική συνεύρεση με τον Αλλο, τον ξένο που συνήθως προσπερνάμε βιαστικά. Τα τελευταία πέντε χρόνια η Γιολάντα Μαρκοπούλου πραγματοποιεί το εργαστήριο Station Athens με νεαρούς μετανάστες κάνοντας μαθήματα θεάτρου, φωτογραφίας και βίντεο, αν και η έμφαση δίνεται στο δικό της αντικείμενο, τη θεατρική έκφραση. Η μεθοδολογία της βασίζεται στην art therapy. Οι «μαθητές» πέρυσι παρουσίασαν στα ελληνικά και στο δημόσιο χώρο (στους πεζόδρομους της πλατείας Γιατράκου) αποσπάσματα από τους «Πέρσες» του Αισχύλου.

Φέτος κάνουν ένα τεράστιο βήμα προόδου. Κάθε ένα από τα παιδιά μέσα στο δωμάτιό του θα αφηγείται για 20 λεπτά στα ελληνικά (!) τη ζωή του - χωρίς όμως να απουσιάζει κάποιες στιγμές και η μητρική του γλώσσα. «Το βασικό όμως είναι ότι μιλάνε ελληνικά», τονίζει η σκηνοθέτιδα. «Γιατί το κεντρικό ζήτημα για αυτούς τους ανθρώπους είναι το θέμα της ταυτότητας και της ένταξής τους στην ελληνική κοινωνία. Οταν λοιπόν αφηγούνται την προσωπική του ιστορία στα ελληνικά έρχονται κοντά σε εμάς. Αλλά κι εμείς μπορούμε να τους δούμε με μεγαλύτερη οικειότητα διαπιστώνοντας την προσπάθεια που έχουν καταβάλει για να μιλήσουν τη γλώσσα μας!».

Η Μαρκοπούλου τούς αντιμετώπισε ως επαγγελματίες ηθοποιούς και στον τρόπο που δούλεψαν και στις παρατηρήσεις που έκανε, παρ' όλο που η συμμετοχή τους ήταν εθελοντική. Η παράσταση ξεκίνησε να «χτίζεται» από την αρχή της χρονιάς. «Τα παιδιά αφηγούνταν μέσω αυτοσχεδιασμών σκηνές από τη ζωή τους στις χώρες τους, που σχετίζονται με το ερώτημα «γιατί έφυγα;» Η απάντηση, σε χοντρές γραμμές είναι μία: ο πόλεμος. Εμείς εμβαθύναμε στο θέμα «ο πόλεμος του καθενός». Πώς ένα γεγονός της ζωής τους, μια στιγμή τούς ώθησε να φύγουν. Ακούς αφηγήσεις που έχουν να κάνουν με την ίδια την ιστορία. Κι αντιλαμβάνεσαι ότι έχεις απέναντί σου έναν άνθρωπο που πολέμησε 14 ετών εναντίον των Ταλιμπάν και είναι κι αυτός ζωντανό κομμάτι της Ιστορίας».

Παρεμβάσεις έγιναν μόνο για να υπάρξει ροή και ειρμός στις αφηγήσεις. «Ωστόσο, υπάρχει απόλυτη ελευθερία την ώρα της παράστασης να προσθέσουν ή να αφαιρέσουν οτιδήποτε». Κι ενώ οι πρωτοπρόσωπες αυτοβιογραφικές αφηγήσεις πατάνε γερά στην πραγματικότητα, υπάρχει και το στοιχείο του ποιητικού ρεαλισμού. «Εχουμε ενθαρρύνει τα παιδιά να κάνουν χρήση της φαντασίας τους, ώστε να κινηθούμε πέρα από το ρεαλισμό». Το αποτέλεσμα ήταν να επιστρέψουν οι περισσότεροι στην παιδική ηλικία τους. «Ο πόλεμος διέκοψε απότομα την εκπαίδευσή τους τη στιγμή που έπρεπε να ονειρεύονται. Μέσα από το θέατρο μπορούν και ξαναβυθίζονται στην παιδική ηλικία, ανασύρουν στην επιφάνεια κομμάτια της ζωής τους που βρίσκονταν θαμμένα στη σκιά. Κυρίως, αποκτούν ένα βάθρο για να μας μιλήσουν».

Εχουνε ενταχθεί σήμερα στην ελληνική κοινωνία; «Ναι, αλλά δεν παύουν να έχουν προβλήματα. Δεν ζουν ήρεμα. Γίνονται αποδέκτες της καθημερινής βίας, είτε πρόκειται για τα γνωστά ρατσιστικά περιστατικά είτε για τις συλλήψεις της αστυνομίας. Ενας από την ομάδα είναι αυτή τη στιγμή στη φυλακή. Πήγε στο Πακιστάν, γιατί σκοτώθηκε το παιδί του και επιστρέφοντας στην Ελλάδα τον συνέλαβαν. Είναι αξιοθαύμαστο που έχουν κατορθώσει να εντάξουν το θέατρο στη ζωή τους και μάλιστα σε καθημερινή σχεδόν βάση».

i info

Σύλληψη - σκηνοθεσία: Γιολάντα Μαρκοπούλου. Δραματουργία - Art Therapy: Μαργαρίτα Παπαδοπούλου

Κίνηση: Pauline Huguet. Σκηνογραφία: Αλεξάνδρα Σιάφκου, Αριστοτέλης Καρανάνος. Community Drama: Κωνσταντίνα Ράπτη, Αγγελος Τσαπέκος. Βίντεο: Δάφνη Καλαφάτη, Νιόβη Σταυροπούλου. Σχεδιασμός ήχου: Δημήτρης Τζιμέας. Παραστάσεις Τετάρτη-Παρασκευή: 23, 28, 29, 30 Μαΐου, 4, 5, 6, 11, 12, 13 Ιουνίου. Ωρα έναρξης: 21.00 Διάρκεια: 90'. Είσοδος ελεύθερη με σειρά προτεραιότητας.

Αϊντίν Τζοϊμάλ, Μπανγκλαντεσιανός, 21 ετών

«Είμαι πέντε χρόνια στην Ελλάδα. Δουλεύω στον Ασπρόπυργο, κόβω πόρτες και ντουλάπια για μια εταιρεία. Γεννήθηκα σε ένα χωριό που δεν είχε σχολείο. Αλλά εγώ διάλεξα να σπουδάσω κάτι, να κάνω καλό με το διάβασμα. Γι' αυτό έφυγα από το χωριό μου και πήγα στη θεία μου, γιατί στο χωριό της είχε πολύ καλό σχολείο. Ο πατέρας μου αρρώστησε και χρειαζόταν 4.000. Δεν τις είχα και δανείστηκα. Ο άνθρωπος που μου έδωσε τα λεφτά μού είπε να δουλέψω μαζί του και μου ζήτησε να σκοτώσω ανθρώπους στο Μπαγκλαντές. Είπα "δεν μπορώ". "Αν δεν μπορείς, θα σκοτώσω εσένα". Προσπάθησα να σκοτώσω αλλά δεν μπορούσα. Και έφυγα από τη χώρα μου και ήρθα στην Ελλάδα. Ημουν 15 ετών και έφυγα μόνος μου. Στην αρχή δεν είχα δουλειά και δεν ήξερα τη γλώσσα. Πέρασα πάρα πολύ δύσκολα. Τελικά, βρήκα μια δουλειά, έμαθα τη γλώσσα και μου έδωσαν χαρτί πως έχω πολιτικό άσυλο. Στο Ανοικτό Σχολείο για μετανάστες μαθαίνω και τα ελληνικά. Βοηθάω τους γονείς μου από εδώ όσο μπορώ. Δεν ξέρω τι θα κάνω. Πρέπει να μείνω. Θέλω να μείνω».

Στιγμιότυπο από την παράσταση. Κάθε μετανάστης απ' το προσωπικό «δωμάτιό» του αφηγείται στους επισκέπτες-θεατές τη ζωή του και τη δύσκολη ένταξή του στην Ελλάδα Στιγμιότυπο από την παράσταση. Κάθε μετανάστης απ' το προσωπικό «δωμάτιό» του αφηγείται στους επισκέπτες-θεατές τη ζωή του και τη δύσκολη ένταξή του στην Ελλάδα Τζαβάντ Ρεζάι, Αφγανός, 35 ετών

«Στην παράσταση κρατώ στα χέρια ένα αγαλματίδιο του Βούδα απ' το Αφγανιστάν που κατέστρεψαν οι Ταλιμπάν. Και προσπαθώ να το επισκευάσω. Γεννήθηκα, μεγάλωσα και πήγα σχολείο στην Καμπούλ. Ανήκω στη φυλή Χαζάρα, τη μία από τις τέσσερις του Αφγανιστάν. Είμαστε οι αρχαίοι βουδιστές της χώρας. Αναγκάστηκα να φύγω από το Αφγανιστάν γιατί ήμουν στην παράταξη που πολέμησε τους Ταλιμπάν. Οταν τους διώξαμε και εδραιώσαμε το κόμμα μας ξεκίνησαν οι εσωτερικές αντιπαραθέσεις. Ο αρχηγός μας φοβήθηκε ότι θα πάρουμε εμείς την εξουσία του κόμματος. Και μας έστησε ενέδρα. Από τους 100 οι 98 σκοτώθηκαν. Είμαι ένας από τους δύο που επέζησαν. Ημασταν ξαπλωμένοι ανάμεσα στους νεκρούς. Και μας πετούσαν πάνω μας κι άλλα νεκρά σώματα. Αν καταλάβαιναν ότι ήμασταν ζωντανοί θα μας σκότωναν. Και φύγαμε από τη χώρα τη νύχτα απ' τα βουνά. Πήγαμε Περσία κι από την Περσία στην Τουρκία. Από την Τουρκία στην Ελλάδα. Εφτασα μέχρι και την Αγγλία. Εκεί είπα "θα σπουδάσω, να γίνω ένας πολιτικός" σαν τον πολιτικό της φυλής μας που σκότωσαν οι Ταλιμπάν. Γιατί η φυλή μου, οι Χαζάρα, δεν είχαμε δικαίωμα να πάμε ούτε στο σχολείο. Είχαμε διαφορετικά χαρακτηριστικά στο πρόσωπο και 2.800 χρόνια ιστορία. Αλλά επειδή πέρασα από την Ελλάδα με υποχρέωσαν να γυρίσω στην Ελλάδα. Οταν έφτασα εδώ ήταν πάρα πολύ δύσκολα. Πώς να μάθω αυτή τη γλώσσα; Δεν είχα ακούσει ποτέ ελληνικά. Τι είναι τα ελληνικά; Και είπα "πρέπει να ζήσω σαν ένας λεύτερος άνθρωπος, να μάθω τη γλώσσα, να παλέψω με τη ζωή μου". Είμαι 8 χρόνια πια στην Ελλάδα και δουλεύω σε μια εταιρεία με καλλυντικά. Πέρασαν 7 χρόνια και μας φώναξε η Αστυνομία: "Γιατί είσαι εδώ;". Είπα την ιστορία μου. "Είμαι αυτός, δεν μπορώ να ζήσω στο Αφγανιστάν". Μας ξαναφώναξε μετά από μήνες και μου δώσανε πολιτικό άσυλο. Ηθελα να γίνω πολιτικός και έγινα ένας πολιτικός πρόσφυγας. Υπάρχει δυσκολία στη ζωή εδώ. Στην Αθήνα αντιμετωπίζουν όλους τους ξένους το ίδιο. Δεν ρωτάνε "κινδυνεύει η ζωή του στη χώρα του και ήρθε εδώ;". Θέλω να ζήσω στην Ελλάδα. Εχω μάθει τη γλώσσα. Δουλεύω. Ζω»

Ο Αϊντίν Τζοϊμάλ από το Μπανγκλαντές και ο Χασάν Αμίρ από το Αφγανιστάν, οι δύο από τους πέντε πρωταγωνιστές του «Ε-ΦΥΓΑ» Ο Αϊντίν Τζοϊμάλ από το Μπανγκλαντές και ο Χασάν Αμίρ από το Αφγανιστάν, οι δύο από τους πέντε πρωταγωνιστές του «Ε-ΦΥΓΑ» Χαλίλ Αλι Ζαντά, Αφγανός, 28 ετών

«Είμαι ο Χαλίλ και είμαι εξίμισι χρόνια στην Ελλάδα. Στην παράσταση παίζω συγχρόνως και τον πατέρα μου όταν του στέλνει γράμμα ο αδελφός του πως έχει φτάσει καλά στην Τεχεράνη και του ζητάει τη χάρη να στείλει τα παιδιά του στο σχολείο. Δουλεύω στην Αθήνα ως διερμηνέας σε μια οργάνωση και βοηθάω όλους τους ανθρώπους, όπως ήθελε ο πατέρας μου να κάνω. Εχω δύο αδέλφια στη Σουηδία και ένα στη Γαλλία. Είναι σίγουρα καλύτερα από εδώ. Ηθελα να φύγω κι εγώ αλλά δεν με αφήσανε με το Δουβλίνο 2. Επειδή δεν έχω σπουδάσει, θέλω πολύ να σπουδάσω στην Ελλάδα, αν πάνε όλα όλα καλά, θέατρο. Υπάρχουν δραματικές σχολές και στη χώρα μου και τώρα επιτρέπουν και στις γυναίκες να πηγαίνουν. Στην Ελλάδα δεν έχω γίνει θύμα βίαιων κρουσμάτων γιατί πρόσεχα πάντα πού θα κυκλοφορήσω. Με έχουν αποδεχτεί αυτοί με τους οποίους κάνω παρέα. Η ζωή είναι ωραία, η Ελλάδα έχει τα πάντα κι ο καιρός είναι ωραίος. Αν σπουδάσω μπορεί και να πεινάσω, να μην έχω τίποτα να φάω. Μου αρέσει πάρα πολύ που τώρα παίζω στο θέατρο».

«Οταν αρρώστησε ο πατέρας μου χρειάστηκα 4.000. Τις δανείστηκα, αλλά μετά μου ζήτησαν να σκοτώσω ανθρώπους. Δεν μπορούσα και έφυγα μόνος μου για την Ελλάδα. Πέρασα πάρα πολύ δύσκολα στην αρχή», λέει ο Αϊντίν Τζοϊμάλ από το Μπανγκλαντές «Οταν αρρώστησε ο πατέρας μου χρειάστηκα 4.000. Τις δανείστηκα, αλλά μετά μου ζήτησαν να σκοτώσω ανθρώπους. Δεν μπορούσα και έφυγα μόνος μου για την Ελλάδα. Πέρασα πάρα πολύ δύσκολα στην αρχή», λέει ο Αϊντίν Τζοϊμάλ από το Μπανγκλαντές

Τα σχόλια έχουν κλείσει για αυτό το άρθρο

Κανένα σχόλιο

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας 0

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Τέχνες & Πολιτισμός
Με λέξεις-κλειδιά
Θέατρο
Παραστάσεις
Μετανάστες και πρόσφυγες