Έντυπη Έκδοση

ΠΑΝΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ ΕΙΔΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΩΝ ΣΤΗ ΦΛΩΡΕΝΤΙΑ ΓΙΑ ΤΟ ΑΚΑΝΘΩΔΕΣ ΖΗΤΗΜΑ

Ο Γόρδιος Δεσμός της μετανάστευσης

Η μετανάστευση βρέθηκε στο προσκήνιο της ευρωπαϊκής συνάντησης State of the Union Conference 2014 που έγινε στην έδρα του Ευρωπαϊκού Πανεπιστημιακού Ινστιτούτου στη Φλωρεντία. Μέσα από την παρουσίαση ερευνητικών πορισμάτων και προβληματισμών, ειδικοί επιστήμονες τοποθετήθηκαν στο θέμα «Μεταναστευτικές προκλήσεις για την Ε.Ε. τα επόμενα δέκα χρόνια».

Προβληματισμός για τις «μεταναστευτικές προκλήσεις για την Ε.Ε. τα επόμενα δέκα χρόνια» Προβληματισμός για τις «μεταναστευτικές προκλήσεις για την Ε.Ε. τα επόμενα δέκα χρόνια» Πρώτη η Ρουμπίνη Γρώπα (Πανεπιστήμιο Θράκης / Ευρωπαϊκό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο) πραγματεύθηκε το ερώτημα πώς η κρίση επηρεάζει τη μετανάστευση στις χώρες που επλήγησαν κατ' εξοχήν -Ελλάδα, Ιταλία, Ισπανία, Πορτογαλία και Ιρλανδία. Σε αυτές η κρίση επιδείνωσε μια ήδη προβληματική αγορά εργασίας, καθώς μετά το 2008 εκτός από την αύξηση της ανεργίας επιδεινώθηκαν οι εργασιακές συνθήκες.

Η Ευρωπαϊκή Ενωση ασφαλώς ενθαρρύνει την ενδο-ευρωπαϊκή κινητικότητα, καθώς το ανθρώπινο δυναμικό είναι πρωταρχικός παράγοντας οικονομικής ανάπτυξης και σε ευρωπαϊκό επίπεδο παρατηρείται αναντιστοιχία προσφερόμενων προσόντων και ζήτησης στην αγορά εργασίας. Ομως αυτή τη στιγμή σε συνολικό πληθυσμό 500 εκατομμυρίων μόνο 14 εκατομμύρια Ευρωπαίοι ζουν και εργάζονται σε άλλη χώρα-μέλος από την πατρίδα τους.

Το ερώτημα είναι λοιπόν: γιατί τόσο λίγοι; Αν και το νομικό πλαίσιο για τη μετανάστευση υπάρχει, στην πράξη οι δυσκολίες παραμένουν, ενώ και η πλειοψηφία των Ευρωπαίων επιθυμεί να εργάζεται στη γενέτειρά της.

Ευκολότερα πάντως μεταναστεύουν οι έχοντες ανώτατη παιδεία, οπότε τίθεται και το ερώτημα εάν η μετανάστευση είναι ένας μηχανισμός διόρθωσης της αγοράς εργασίας ή μια μορφή αποστράγγισης κάποιων χωρών από τα καλύτερα μυαλά τους. Ειδικότερα, από διαδικτυακή έρευνα που έγινε από τον Μάιο έως τον Αύγουστο του 2013 (διαθέσιμη εδώ: http://globalgovernanceprogramme.eui.eu/survey/) προέκυψε ότι το φαινόμενο αφορά κατ' εξοχήν άνδρες, κάτω των 45 ετών, φοιτητές και εργαζόμενους στον ακαδημαϊκό τομέα, την εκπαίδευση και τις υπηρεσίας υγείας.

Το πιο εντυπωσιακό είναι ότι από τους μετανάστες οι περισσότεροι δεν ήταν άνεργοι αλλά εγκατέλειψαν θέσεις εργασίας με συμβάσεις μακρού χρόνου. Το κίνητρο ήταν η αναζήτηση καλύτερων όρων εργασίας. Μάλιστα οι λόγοι που επικαλέστηκαν οι ερωτηθέντες ήταν η διαφθορά, η οικογενειοκρατία, η έλλειψη αξιοκρατίας, η έλλειψη ευκαιριών για νέους επαγγελματίες, η έλλειψη εργασίας, και οι χαμηλοί μισθοί.

Από αυτούς το 70% δήλωσε ικανοποιημένο με τις νέες εργασίες του σε Γερμανία, Βέλγιο, Ολλανδία και Μ. Βρετανία, αλλά και στην Ελβετία, τις ΗΠΑ, τον Καναδά και την Αυστραλία. Κοινό χαρακτηριστικό αυτών των χωρών ότι εκεί δίνονται θέσεις ευθύνης σε νέους στην ηλικία επαγγελματίες.

Το ζήτημα της ελεύθερης μετακίνησης εντός της Ευρωπαϊκής Ενωσης έθιξε στη συνέχεια ο Ετορε Ρέκι (Sciences Politiques, Παρίσι). Αν και βασικό δικαίωμα των Ευρωπαίων πολιτών, σήμερα τίθεται υπό αμφισβήτηση και πολλά κόμματα έχουν θέσει στο πρόγραμμά τους περιορισμούς στην ελεύθερη μετακίνηση, δίνοντας έμφαση στην οικονομική και εργασιακή διάσταση του φαινομένου.

Παρ' όλα αυτά στην πραγματικότητα δεν είναι εύκολο με βάση τα επίσημα στατιστικά στοιχεία να διαπιστώσει κανείς μια ευθέως ανάλογη σχέση μεταξύ κρίσης και κινητικότητας, καθώς η ενδο-ευρωπαϊκή μετανάστευση αυξάνεται σταθερά από το 1990, με το 15% των Ευρωπαίων πολιτών να έχει ζήσει για περισσότερο από τρεις μήνες συνεχώς σε ευρωπαϊκή χώρα άλλη από την πατρίδα του.

Η Αννα Τριανταφυλλίδου (Ευρωπαϊκό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο) εισήγαγε στη συζήτηση το Γόρδιο Δεσμό που συνδέει την αίτηση ασύλου με την παράνομη μετανάστευση στην Ευρώπη.

Οι παράνομοι μετανάστες στην Ευρώπη σήμερα εκτιμώνται στο 1% του πληθυσμού (στις ΗΠΑ είναι 3%). Σε σχέση με αυτούς οι αιτούντες άσυλο είναι λίγοι, αλλά ακολουθούν κοινή μεταναστευτική ροή, με την πλειοψηφία να φτάνει στη ΝΑ Ευρώπη, κυρίως Ελλάδα, Κύπρο και Μάλτα, ενώ ο Βορράς προστατεύεται από τη συνθήκη του Δουβλίνου. Αναντιστοιχία όμως διαπιστώνεται και στη διαδικασία παραχώρησης, αφού εάν μια χώρα αρνηθεί το άσυλο, αυτόματα απορρίπτεται σε ευρωπαϊκό επίπεδο, ενώ αν παραχωρηθεί, ισχύει μόνο για τη χώρα που το παραχώρησε.

Στη Μεσόγειο έστρεψε την προσοχή ο Μάρτιν Σάινιν (Ευρωπαϊκό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο), όπου τα τελευταία 15 χρόνια έχουν διασωθεί 28.000. Ο αριθμός αυτών που έχουν χαθεί δεν μπορεί να υπολογιστεί με ακρίβεια, αλλά εκτιμάται σε κάποιες χιλιάδες. Η ροή αυτή είναι αδύνατον να σταματήσει μέσω της απαγόρευσης. Δημιουργεί όμως πολιτικές εντάσεις που τις εκμεταλλεύονται τα ακραία και αντι-ευρωπαϊκά στοιχεία, με κίνδυνο, επεσήμανε, οι κυβερνήσεις να ενδώσουν στο λαϊκισμό.

Στο ίδιο θέμα ο Φιλίπ ντε Μπρικέρ (Ευρωπαϊκό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο) αναφέρθηκε στη σωστική επιχείρηση ΜΑΡΕ ΝΟΣΤΡΟΥΜ που ξεκίνησε η ιταλική κυβέρνηση μετά τα γεγονότα στη Λαμπεντούζα τον Οκτώβριο του 2013, για την οποία όμως δεν υπάρχει ουσιαστική βοήθεια από την Ευρωπαϊκή Ενωση, όπως δεν υφίσταται ακόμα μια κοινή υπηρεσία ευρωπαϊκής συνοριοφυλακής.

Επίσης έθιξε το γεγονός ότι ενώ όλοι συζητούν την παράνομη μετανάστευση κάνεις δεν συζητά το πρόβλημα της παράνομης εργασίας, ενώ πρότεινε τη δημιουργία Βίζας Ασύλου προκειμένου να εισέρχονται νόμιμα στην Ευρώπη όσοι θέλουν να αιτηθούν.

Ο Σέρτζιο Καρέρα (Centre for European Policy Studies), τέλος, έθιξε το πρόβλημα της παραβίασης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων από χώρες-μέλη, στις οποίες η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δεν επιβάλλει μεγάλες κυρώσεις. Λείπει επίσης ένα ξεκάθαρο νομικό πλαίσιο, κάτι που κάνει την ευθύνη να διαχέεται μεταξύ διαφόρων κρατών και εθνικών θεσμών, εμποδίζοντας την άσκηση μιας συνεπούς πολιτικής. Εν κατακλείδι, μήπως θα έπρεπε να συζητηθεί ένας ευρωπαϊκός κώδικας μετανάστευσης;

**

Κυριολεκτικά θα γίνει Γηραιά Ηπειρος

Στη συζήτηση δόθηκαν κάποιες πρόσθετες πληροφορίες. Πρώτον, ότι εάν η κυρίαρχη αντίληψη είναι ότι όλοι θέλουν να πάνε στις ΗΠΑ και τη Δυτική Ευρώπη, στην πραγματικότητα οι αιτήσεις ασύλου γίνονται κυρίως στις όμορες χώρες των αιτούντων, με αποτέλεσμα τα περισσότερα αιτήματα να κατατίθενται σε χώρες της Ασίας.

Υπενθυμίστηκε επίσης ότι, σε αντίθεση με το άσυλο, η μετανάστευση δεν αποτελεί αναγνωρισμένο ανθρωπινό δικαίωμα, ενώ διαπιστώθηκε ότι τα οικονομικά της Ευρώπης δεν της επιτρέπουν να εγγυηθεί τις ευρωπαϊκές άξιες σε όλον τον κόσμο.

Επισημάνθηκε τέλος ότι εάν δεν διαμορφωθεί μια πολιτική επιλεκτικής μετανάστευσης αντίστοιχη με αυτές των ΗΠΑ, Καναδά και Αυστραλίας, σε μια γενιά η Ευρώπη θα αντιμετωπίσει σοβαρό πρόβλημα γήρανσης του πληθυσμού.

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Διεθνή
Με λέξεις-κλειδιά
Ευρωπαϊκή Ένωση
Μεταναστευτικό
Μετανάστες και πρόσφυγες