Έντυπη Έκδοση

Οι φωνές των πραγμάτων

Δημήτρης Παπαϊωάννου, «Still Life»
** Στέγη Γραμμάτων και Τεχνών

Κάτω από έναν ουράνιο θόλο από διαφανές πλαστικό που συνεχώς βαραίνει και φουσκώνει από τα σύννεφα που δημιουργεί τεχνητός καπνός, σταδιακά αγγίζοντας σχεδόν το δάπεδο, εκτυλίσσεται η περφόρμανς που προτείνει φέτος ο Δημήτρης Παπαϊωάννου. Ενας «γεμάτος» γκρίζος ουρανός που δίνει και τον ανάλογο φωτισμό στη σκηνή όπου άνθρωποι και πέτρες βρίσκονται σε διαρκή διάλογο, σε έναν αγώνα μάταιης επικράτησης του ανθρώπου που μοχθεί απέναντι στο υλικό που προσπαθεί να τιθασεύσει, να μορφοποιήσει στα μέτρα του αλλά που διαρκώς κάτι από αυτό του διαφεύγει.

Υβρίδια

Συνεχίζοντας την προηγούμενη δουλειά του, την «Πρώτη Υλη», ο καλλιτέχνης δοκιμάζει και εδώ τη δύναμη των υβριδίων που δημιουργούνται από τα σώματα που προβάλλουν μέσα από έναν τοίχο: η ρωγμή του επιτρέπει ο κορμός του ενός περφόρμερ να συνταιριάζεται με τα άκρα του άλλου ή τα άκρα του ενός να εναλλάσσονται με τα άκρα του/της άλλου/ης. Ρευστότητα ταυτοτήτων.

Μάταια περιμένουν ίσως κάποιοι θεατές να δουν χορογραφία, έστω μοντέρνα. Εδώ, το μόνο που συμβαίνει είναι δεξιότητες σωμάτων, ισορροπίες ακριβείας, κινησιολογία τής δίχως αντίκρισμα κόπωσης ανθρώπων που μοχθούν χωρίς στόχο. Οι θεατές καλούνται να γίνουν μάρτυρες εικαστικών συνθέσεων στη γέννηση και εξέλιξή τους.

Οταν κάποια στιγμή ο βαρύς θόλος σχεδόν πλακώνει τη σκηνή κι ένας περφόρμερ τον σπρώχνει προς τα πάνω προκαλώντας του κυματισμούς, ένας φωτεινός ήλιος πίσω του θα απλώσει ζεστό κίτρινο φως στη σκηνή. Σε λίγο, όμως, θα αποκαλυφθεί ότι δεν είναι τίποτε άλλο από ένας ισχυρός προβολέας θεάτρου. Δηλαδή ένας ήλιος ψεύτικος. Ματαιωμένες ελπίδες. Το γκρίζο καταλαμβάνει πάλι τη σκηνή. Αδιέξοδο από μια κατάσταση που θα συνεχίζεται αενάως. Ανθρωποι-εργαλεία που κινούν αόρατοι εξουσιαστικοί μηχανισμοί.

Στο τέλος, κι αφού ένα τραπέζι γεμάτο εδέσματα θα μεταφερθεί από τέσσερις περφόρμερ με τα πόδια του στηριγμένα στα κεφάλια τους, σε μια δύσκολη ισορροπία, εκτός σκηνής, στην πλατεία, όπου και θα καθίσουν όλοι γύρω από το τραπέζι δημιουργώντας μια οικεία καθημερινή εικόνα, εκεί μόνο, στον πραγματικό χώρο των θεατών, ο ενιαίος φωτισμός της πλατείας που θα πέσει επάνω τους θα γίνει πάλι θερμός. Εκτός σκηνής. Ως εναλλακτική ενός καταπιεστικού συστήματος από το οποίο η συντροφικότητα και από κοινού προσπάθεια μπορεί να καταργήσει. Η διέξοδος.

Ο ήχος των πραγμάτων

Αν η εικαστική σύλληψη και οι φωτισμοί του Παπαϊωάννου συνιστούν το ένα βασικό σκέλος της περφόρμανς του, το άλλο συνιστούν οι υπόγειοι ήχοι του Γιώργου Πούλιου και οι ήχοι που δημιουργούν οι ηθοποιοί από τη διαλογική τους σχέση με τα αντικείμενα της σκηνής. Στη δίχως ανθρώπινο λόγο παράσταση παρεμβαίνουν με τη δική τους θορυβώδη γλώσσα τα πράγματα: οι ήπιοι θόρυβοι των σοβάδων που πέφτουν από τον τοίχο καθώς πάνω του σκαρφαλώνουν τα σώματα, οι θορυβώδεις ήχοι από τις πέτρες που πέφτουν, η πλαστική μεμβράνη που κινείται μπροστά στο σώμα μιας γυναίκας παραμορφώνοντάς την, οι κολλητικές ταινίες που διασχίζουν όλη τη σκηνή και ξεκολλούν οι περφόρμερς δημιουργώντας μια πραγματική ηχητική σύνθεση. Τα πράγματα μιλούν με ποικίλες φωνές, διεκδικούν να ακουστούν ισότιμα παραπέμποντας σε ένα είδος μουσικού θεάτρου που θυμίζει τις πρώτες πειραματικές συνθέσεις από απλούς θορύβους του John Cage.

Ο Παπαϊωάννου δημιουργεί ένα απόλυτα εσωτερικό θέαμα όπου τελικά κυριαρχούν το εικαστικό και το ηχητικό. Τα σιωπηλά επιδέξια σώματα των ηθοποιών και χορευτών, των Αριστείδη Σερβετάλη, Δρόσου Σκότη, Μιχάλη Θεοφάνους, Αργύρη Πανταζάρα, Καλλιόπης Σίμου, Παυλίνας Ανδριοπούλου καθώς και του ίδιου του χορογράφου συμβάλλουν με τη θαυμαστή τους ακρίβεια στην ανάδειξή τους λειτουργώντας ως τελεστές μιας «χορογραφίας» της όψης, της ανάσας, της εσώτερης φωνής των πραγμάτων.

* Ο Δ. Τσατσούλης είναι καθηγητής Σημειωτικής του Θεάτρου και Θεωρίας της Επιτέλεσης στο Τμήμα Θεατρικών Σπουδών του Πανεπιστημίου Πατρών

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Τέχνες & Πολιτισμός
Με λέξεις-κλειδιά
Θέατρο
Κριτική θεάτρου