Έντυπη Έκδοση

«Ανόρθωση μετά την πανωλεθρία»

Η Σοφία Φιλιππίδου σκηνοθετεί και πρωταγωνιστεί στις «Βάκχες»

Η Σοφία Φιλιππίδου μελετά απορροφημένη στο καφενείο του Αρχαιολογικού Μουσείου τις «Βάκχες», συμβουλευόμενη τις σημειώσεις της. Την Τρίτη ανεβάζει την ευριπίδεια τραγωδία ως «μια φανταστική ανάγνωση», όπως λέει, στο Ιδρυμα Μιχάλης Κακογιάννης, μπαινοβγαίνοντας σε όλους τους ρόλους. «Ολοι μας κάνουμε και την Αγαύη και τον Διόνυσο και τον Πενθέα και τον Χορό», αναφέρει για μια δουλειά που προετοίμασε με τη φοιτητική σκηνή τέχνη.

Η συνομιλία μας στο ήρεμο περιβάλλον του μουσείου, ούτε να ξεκινήσει ούτε να ολοκληρωθεί είναι εύκολο. Κάθε τόσο κάποιος την πλησιάζει και της ζητάει ένα αυτόγραφο για το παιδί του ή μια φωτογραφία της με το κινητό του. Στο τέλος, τα κορίτσια-φύλακες του μουσείου που καιροφυλακτούν, πέφτουν επάνω μας και μου ζητάνε να τις φωτογραφίσω με την αγαπημένη ηθοποιό που έχει τις «Βάκχες» ως Βίβλο και θεωρεί τον εαυτό της «γεννημένη σκηνοθέτρια».

- Στην καθημερινότητά σας ζείτε διαρκώς, κυρία Φιλιππίδου, τέτοιες σκηνές λατρείας από τον κόσμο;

«Δεν είναι λατρεία, είναι αγάπη και μια οικειότητα. Νιώθουν ασφαλείς μαζί μου. Πώς πλησιάζεις ένα ζώο άκακο που δεν φοβάσαι;».

- Εχετε κατακτήσει αυτή την αγάπη με την τέχνη σας ή με αυτό που φέρετε ως άνθρωπος-καλλιτέχνης; Με το ήθος σας;

«Ο κόσμος κατά βάθος έχει ένα βαθύ ένστικτο, γιατί με γνωρίζουν μόνο μέσα από την εικόνα μου και όχι διά ζώσης. Τα περί ήθους είναι γραφικά σήμερα. Ηταν σημαντικά τα 20 περασμένα χρόνια. Κι εγώ τα υποστήριξα και απέτυχα τότε. Οπότε, δεν θέλω να επανέλθω τώρα στα περί ηθικής».

- Τι εννοείτε;

«Πάθαμε τόσα πολλά οι Ελληνες! Είμαστε όλοι σε μια κατάσταση στενεμένη, σε σοβαρά αδιέξοδα. Εχουμε να παλέψουμε, να ορθοποδήσουμε όλοι μαζί, να μην παραιτηθούμε. Πρέπει να δώσουμε τον αγώνα μας. Στον κόσμο δίνω, πιστεύω, τον τόνο μιας αύρας μικρής αισιοδοξίας ότι μπορεί κάτι καλό να μας συμβεί στη ζωή μας. Κάτι που έχει σχέση με τον ενθουσιασμό και τη χαρά».

- Τον τελευταίο καιρό δεν σας είναι αρκετή η ηθοποιία και θέλετε και να σκηνοθετείτε. Γιατί;

«Πάντα η σκηνοθεσία ήταν μέσα μου. Από τότε που άρχισα το θέατρο το έβλεπα σφαιρικά. Δηλαδή, παίζοντας έβλεπα όλη την εικόνα. Δεν με αφορούσε μόνο το δικό μου μέρος αλλά το όλον. Εκανα μια κίνηση στη σκηνή κι έβλεπα γύρω γύρω και τις άλλες κινήσεις, τις εν δυνάμει κινήσεις. Και πάρα πολλές φορές σκηνοθετούσα ερήμην του θιάσου και ο θίασος το δεχόταν. Πάντα με έβλεπε σαν αρχηγό μέσα στην ομάδα. Επομένως, εγώ ήμουν πάντοτε σκηνοθέτρια. Δεν θέλω να σκηνοθετώ, είμαι, γεννήθηκα σκηνοθέτρια. Με ενδιαφέρει η συνολική εικόνα του θεάτρου, ό,τι έχει σχέση με τη σκηνογραφία και με το χρώμα. Θα μπορούσα να είμαι ένας εικαστικός, γιατί βλέπω το φως, τα χρώματα, τις εικόνες, τα νοήματα... το όλον. Και δεν σκηνοθετώ μόνο τώρα, που ήρθε η στιγμή και η κρίση επιτρέπει ανοίγματα τέτοιου είδους. Εχω σκηνοθετήσει πολλές φορές στη Θεσσαλονίκη και επαγγελματικά δύο φορές σε ΔΗΠΕΘΕ. Και εδώ και 14-15 χρόνια σκηνοθετώ τη φοιτητική ομάδα μου. Είναι αυτό που θέλω να υποστηρίξω περισσότερο σήμερα».

- Την ομάδα σας;

«Την ιδέα να φτιάξω με φοιτητές, που δεν είναι ηθοποιοί, ένα κίνημα ηθοποιών που να ενώνονται κάθε χρόνο, με τελικό στόχο μια παράσταση».

- Το κίνημα ως έννοια εμπεριέχει και την πολιτική.

«Οσον με αφορά εμπεριέχει μόνο την πολιτική του θεάτρου».

- Η πολιτική αυτή καθεαυτή δεν σας αφορά;

«Εξαιρετικά. Ενημερώνομαι και είμαι διαρκώς σε αγωνία για το πώς θα τα πάμε πολιτικώς. Διαβάζω κάθε μέρα 5 εφημερίδες. Είναι το πάθος μου. Στις εφημερίδες ξοδεύω όλα μου τα λεφτά. Κι αυτό που τελικά καταλαβαίνω είναι ότι η χώρα ζει τη φάση της ανόρθωσης μετά την πανωλεθρία».

- Θεωρείτε ότι βρισκόμαστε ήδη σε ανοδική φάση;

«Χάσαμε τα πάντα και τώρα προσπαθούμε να εκπέμψουμε μια εικόνα αισιοδοξίας προς αυτούς που μας κοιτάνε. Οι πολίτες δίνουν τον αγώνα τους».

- Ο αγώνας προϋποθέτει και τη σύγκρουση. Κάτι που όμως δεν συμβαίνει.

«Οι άνθρωποι δεν έχουν τη δύναμη να συγκρουστούν επειδή πρωτίστως δίνουν τον αγώνα της επιβίωσης. Η σύγκρουση απαιτεί χρόνο προετοιμασίας. Ειδικά οι επαναστάσεις προετοιμάζονται για χρόνια. Κι εμείς δεν μπορεί εκεί που καθόμαστε να πάρουμε τα κουμπούρια και να τρέχουμε. Αυτά είναι παραλογισμοί και τρέλες. Οσοι από τους Ελληνες δεν δίνουν έναν αγώνα επιβίωσης, δίνουν αγώνα για να δείξουν προς τα έξω ότι δεν είναι εξολοθρευμένοι. Αυτή είναι η μάσκα που φοράμε αυτή τη στιγμή. Οτι ίσως μπορούμε και να τα καταφέρουμε. Κι εγώ πιστεύω ότι πρέπει να προσπαθήσουμε να σηκωθούμε ψηλότερα εργαζόμενοι, δουλεύοντας ασταμάτητα».

- Αναρωτιέμαι, είναι δυνατόν να ανορθωθεί ο Ελληνας απλήρωτος και, στην καλύτερη περίπτωση, υποπληρωμένος ή κακοπληρωμένος;

«Κι απλήρωτος θα σηκωθεί! Διότι απλήρωτοι ήταν κάποιοι εδώ και 15 χρόνια. Οι ηθοποιοί είμαστε 15 χρόνια απλήρωτοι. Πολλές φορές συμβαίνει από τους ιδεαλιστές που δουλεύουν να προκύψει κάτι. Υπάρχει και ο εθελοντισμός. Εγώ αυτό που κάνω με τους φοιτητές δεν το λέω απλήρωτη δουλειά. Θέλω και το κάνω!».

- Τι τους διδάσκετε;

«Τους θεατρικούς κανόνες, το θεατρικό γίγνεσθαι, προκειμένου να τους είναι χρήσιμο στη ζωή τους».

- Δωρεάν;

«Δωρεάν 15 χρόνια».

- Υποστηρίζετε ότι προσεγγίζετε τις «Βάκχες» μέσα από την άγνοια και όση αγνότητα σας έχει απομείνει.

«Ναι, γιατί έτσι κι αλλιώς τα παιδιά, αλλά ακόμα κι εγώ δεν γνωρίζω το μύθο, ούτε κατανοώ απόλυτα τις "Βάκχες". Κι επειδή δεν τον ξέρω το μύθο δεν θέλω να γεμίζω τις ρωγμές της άγνοιάς μου με κάποια καμώματα συγκινησιακά και άλλα τερτίπια που κάνουμε στην τέχνη μας συχνά για να την τελειοποιήσουμε».

- Οι 20χρονοι φοιτητές έχουν χάσει κιόλας την αγνότητά τους;

«Ολοι μας. Δεν είναι κανένας μας παιδί. Η αγνότητα κατοικεί μέσα στα παιδιά. Μέσα από την τιμωρία, τα μαθήματα και τα παθήματα αφομοιώνεται κανείς».

- Πώς ακριβώς δουλέψατε τις «Βάκχες»;

«Δεν είναι μία ανάγνωση. Τις "Βάκχες" τις διαβάζω 20 χρόνια. Δίπλα στη Βίβλο έχω τις "Βάκχες". Κι έχω πάνω από 20 τετράδια γεμάτα με σημειώσεις και με ζωγραφιές για τις "Βάκχες". Δεν ανεβάζω όλο το έργο γιατί είναι ανέφικτο με τα μέσα που έχουμε, δεν έχω τα εφόδια. Επομένως, ανεβάζω τις "Βάκχες" διαμελίζοντάς τις. Αλλωστε και το έργο είναι του διαμελισμού. Πήρα λοιπόν κομμάτια από τις "Βάκχες", γιατί ενδιαφέρομαι να φτιάξω εικόνες, όχι να αφηγηθώ την υπόθεση. Ούτε η συγκίνηση με ενδιαφέρει. Κι επειδή είμαι πολύ καλή και στα μαθηματικά και στη γεωμετρία με γοητεύει το ότι δεν έχω βρει ακόμα την "εξίσωση" των "Βακχών"».

- Τι είδους εικόνες φτιάχνετε;

«Εικόνες μέσα από τις οποίες υπονοώ αυτό που καταλαβαίνω τώρα, στη δεδομένη στιγμή που είναι η χώρα και στη δεδομένη φάση που είναι και το θέατρό μας».

- Κάποιοι εκπλήσσονται που καταπιάνεστε με μια τραγωδία. Επιμένει ακόμα η προκατάληψη που σας θέλει να είστε αποκλειστικά μια κωμική ηθοποιός;

«Πρέπει να απολογηθώ τώρα; Αυτοί που απολογούνται πιστεύουν ότι έχουν άδικο, ότι έχουν διαπράξει κάτι κακό. Εγώ έπαιξα κωμωδία, την υποστήριξα την κωμωδία, υποστήριξα τη δραματικότητα της κωμωδίας. Πιστεύω κατά βάθος ότι κατέχω το δράμα και τη δραματικότητα του θεάτρου και ότι μέσα στο δραματικό ενεδρεύει το κωμικό, αλλά και το αντίθετο.

»Αυτό υποστηρίζω πάρα πολλά χρόνια. Αν και δεν έχουν κι άδικο που με νομίζουν κωμική. Οι άνθρωποι μεγάλωσαν και μάθανε να κατηγοριοποιούν, ότι έχουμε κωμικούς, δραματικούς, καρατερίστες και ενζενί ».

- Εσείς είστε ακατάταχτη;

«Εγώ είμαι ένας άνθρωπος που αγαπώ πολύ το θέατρο και δουλεύω πολύ για το θέατρο. Εχω κάνει και πολλά λάθη, ανθρώπινα λάθη. Τι είμαι; Νομίζω ότι είμαι ηθοποιός και σκηνοθέτρια μαζί».

- Το χειμώνα θα υποδυθείτε στο Εθνικό τη Γουίνι, την οποία σκεπτόσασταν να κάνετε όταν μεγαλώσετε, κι όχι σήμερα! Υπάρχουν άλλες εκκρεμότητες ρόλων;

«Οχι. Οι "Ευτυχισμένες μέρες" είναι ένα έργο μεγάλο και σπουδαίο που αγγίζει τα όρια του τραγικού. Με αυτό ο Μπέκετ πέρασε, σε εισαγωγικά, στους τραγικούς. Οπότε είναι το όνειρο κάθε πρωταγωνίστριας, σε εισαγωγικά. Γι' αυτό κι εγώ πάντοτε είχα τη Γουίνι στο μυαλό μου, αλλά για όταν θα μεγάλωνα».

- Φοβάστε το γήρας;

«Απλώς δεν το αντιλαμβάνομαι. Πάντως έχει σημασία η ρίζα να είναι ακόμα μαύρη, γιατί όσο είναι ακόμα μαύρη αργείς να προσεγγίσεις αυτό το επικίνδυνο άσπρο των γηρατειών που έρχεται».

- Η σχέση σας με το χρόνο είναι καλή;

«Δεν έχω καλή επαφή με το χρόνο. Τα τελευταία χρόνια μού διαφεύγει αυτός ο παράγων. Αλλά πλέον αφήνω τη μέρα μου και τη νύχτα μου με χαρά παρ' όλο που έχω κι εγώ όλα τα βάσανα του κόσμου. Δεν είμαι έξω από τον πόνο της ανθρωπότητας. Ωστόσο, σήμερα μπορώ να πω ότι με χαρά αποχαιρετώ το χρόνο που πέρασα».

- Δεν μου είπατε αν έχετε εκκρεμότητες ρόλων...

«Ερχονται φίλοι μου και με συμβουλεύουν "να κάνεις τη Μαργαρίτα ή την τάδε". Εγώ όμως δεν το βλέπω έτσι το θέατρο. Το θέατρο είναι μια θάλασσα, ένας ωκεανός στον οποίο μπορεί να πνιγείς αν θέλεις να κάνεις πολλά πράγματα. Δεν είχα χρόνο να καταρτίσω καταλόγους έργων που θα ήθελα να παίξω. Δεν προλάβαινα».

- Στην καθημερινότητά σας, όταν δεν έχετε παράσταση, τι κάνετε;

«Διαβάζω και ζω. Και κάνω κι όλα όσα πρέπει να κάνει ένας άνθρωπος για να ζει».

- Υπάρχει κάτι άλλο στο οποίο έχετε ταλέντο πέρα από το θέατρο;

«Είναι αλήθεια ότι ξέρω κάποια πράγματα χρήσιμα. Οπως να μαγειρεύω, να ράβω, να κουρεύω μαλλιά, να βάφω μαλλιά. Ξέρω να ζωγραφίζω, να καλλιεργώ λουλούδια, ξέρω κι από συνταγές με βοτάνια. Δηλαδή, ξέρω να φτιάχνω θεραπευτικές ουσίες. Με ενδιαφέρει πώς ενώνονται τα υλικά μεταξύ τους, η χημεία κι η αλχημεία των πραγμάτων, η οποία νομίζω έχει επίσης μια βαθιά σχέση με την τέχνη. Πώς αναμειγνύουμε τα υλικά για να φτιάξουμε κάτι νέο που είναι το χρυσάφι και κατ' επέκταση η Ουτοπία. Αλλά πρωτίστως μ' αρέσει να διαβάζω. Ξέρω να διαβάζω, ξέρω να ερευνώ, να κάνω μελέτη μέσα από τις αναγνώσεις».

- Επειδή είστε μανιακή με την εφημερίδα αποδεχθήκατε την πρόταση της «Ελευθεροτυπίας» να αρθρογραφείτε;

«Αυτό ήταν μεγάλο τυχερό μου!».

- Γράφετε με ευκολία;

«Οχι, γράφω με κόπο και πόνο, παρ' όλο που το γράψιμο είναι το πρώτο πράγμα που έκανα στη ζωή μου. Μετά έγινα ηθοποιός. Εγώ της γραφής ήμουν. Είχα πάντα μαζί μου ένα τετράδιο και προσπαθούσα να γράψω πρωτόλεια ποιήματα και μετά μικρές ιστορίες. Οταν μεγάλωσα ασχολήθηκα με την επιθεώρηση. Εγραφα πάντα όσα κείμενα έπαιζα. Μετά έγραψα για την τηλεόραση μια δική μου εκπομπή, μια επιθεώρηση για ΔΗΠΕΘΕ. Το πάθος μου το μεγάλο είναι το γράψιμο. Με τη γραφή έκανα λάθη πολλά, έφυγα από τον αυθορμητισμό μου και προσπάθησα να εφαρμόσω τη γραφή μου στα ζητούμενα της αγοράς. Η "Ελευθεροτυπία" δίνει ελευθερία. Είναι η πιο καλή μου στιγμή, η πιο απελευθερωτική. Με βοήθησε πάρα πολύ και στο θέατρο και κυρίως στη ζωή μου. Η στήλη μου δηλαδή ήταν ένας μεγάλος αναστεναγμός ανακούφισης».

i info

«Βάκχες»: Τρίτη, Τετάρτη και Πέμπτη, στις 21.30. Μαζί με τη Σοφία Φιλιππίδου παίζουν οι: Δημήτρης Γαρεφαλάκης, Μαρία Γασπαράκη, Ολυμπία Γκογκέ, Κάλλια Γερακιανάκη, Σπύρος Δούρος, Δήμητρα Ζήνα, Δέσποινα Κλαράκη, Ορέστης Μαυρόπουλος, Χριστόφορος Μαλιγιάννης, Σάνια Μαγκλίτσα, Ξενοφών Μυσιρλάκης, Ιωάννα Πετάση, Κατερίνα Πεσταματζόγλου και Αντώνης Τσουρανάκης. Τραγούδι: Ρένα Ρασούλη. Επιμέλεια κοστουμιών: Μαντώ Ψυχουντάκη.

Ακούγεται το «Τζαμάρα Αρβανίτικο» του Αλέξη Ζούμπα.

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Τέχνες & Πολιτισμός
Με λέξεις-κλειδιά
Ηθοποιοί
Θέατρο
Συνεντεύξεις