Έντυπη Έκδοση

Ο γλυκός προδότης

Ο Ανδρέας φεύγει από την Ελλάδα το 1939, όταν συνελήφθη από τη δικτατορία Μεταξά. Θα επιστρέψει το 1959 και θα γίνει πολύ γρήγορα ένας από τους ηγέτες ενός λαϊκού κινήματος που θα βρει απέναντί του τη χούντα. Η δίκη του για «εσχάτη προδοσία» δεν έγινε ποτέ, αλλά ο Ανδρέας βρίσκεται ξανά στις φυλακές Αβέρωφ για επτά μήνες, ώσπου τον Δεκέμβρη του 1967 αποφυλακίζεται με παρέμβαση του ίδιου του προέδρου των ΗΠΑ Τζόνσον.

Ο Ανδρέας με το λαό, σε αντιδικτακτορική διαδήλωση Ο Ανδρέας με το λαό, σε αντιδικτακτορική διαδήλωση Η μεταπολεμική Ελλάδα έφερε τον «μη προνομιούχο» Ελληνα, εργάτη, αγρότη και φοιτητή, που εκφράζει με το ζιβάγκο του ο καθηγητής που χορεύει ζεμπέκικο. Ο χορός του Ανδρέα έχει ένα διπλό, εθνικό-λαϊκό συμβολισμό. Ο Ανδρέας κάνει restart στις ελπίδες πολλών γενεών. Η Ελλάδα αρχίζει ξανά να ονειρεύεται. Ο δημαγωγός που συναρπάζει ιδιαίτερα τη νεολαία πηγαίνει στο χώρο που έγινε η εξέγερση του Κιλελέρ και μιλάει στην αγροτιά ως Εμιλιάνο Ζαπάτα. Κι ύστερα βρίσκεται στη Θράκη και την Κύπρο να μιλήσει για το έθνος: «Βυθίσατε το "Χόρα"!»

Ο Ανδρέας παίζει με όλους και με όλα. Χορεύει, χαμογελά, αλλάζει εύκολα ρούχα ανάλογα με το σήμα που θέλει να δώσει, διδάσκει πολιτική τακτική και είναι γνώστης του image making. Η γλώσσα του -πολλές φορές βάζει στο πολιτικό λεξιλόγιο λέξεις, όπως «αιθεροβάμονες», κυβερνητική «αναδόμηση», «ετεροχρονισμός»- είναι μια πολιτική μεταμφίεσης και ιδεολογικής παρένδυσης. Μια γλώσσα τραβεστί. Μια προσπάθεια ενός τραγικού προσώπου να ξεγελάσει την ιδέα πως τα οράματά του ήταν τρύπια, οι ιδέες πλαστικές και τα ιδανικά του κάλπικα: «Ανοίξαμε το δρόμο. Αν αποτύχαμε, θα έλθουν άλλοι να συνεχίσουν», θα πει το 1984 στη Μαρία Ρεζάν.

Σχέση λατρείας και μίσους

Εχοντας ερωτική σχέση με το λαό, είναι ένας γλυκός προδότης που παραμένει γοητευτικός ακόμα και όταν τον μισούν οι μισοί Ελληνες. Ο τιμωρός του κεφαλαίου, ο λαϊκός εκδικητής, κάνει διακοπές με το κότερο του Λάτση, ο οποίος θα «λογοδοτούσε». Ωστόσο, όλες οι κατηγορίες ότι είναι «μεθύστακας», μοιχός, λαοπλάνος, τρομοκράτης έγιναν μπούμερανγκ για αυτούς που τις εκτόξευαν και εδραίωσαν μία σχέση λατρείας με το λαό.

Πατέρας και γιος με επίσημη περιβολή σε χειραψία το 1963 Πατέρας και γιος με επίσημη περιβολή σε χειραψία το 1963 Ο Ανδρέας είναι ο μέσος Ελληνας, ένας «Ζορμπάς», ευαίσθητος, με αυτοσαρκασμό, ζωντανός, που προσπάθησε να κάνει όσα υποσχέθηκε. Αρκεί που έδιωξε το χωροφύλακα, έφερε το λαό στην εξουσία, εδραίωσε τη δημοκρατία σε ένα «ξέφραγο αμπέλι». Πήρε την ρεβάνς για τον Εμφύλιο και τη χούντα, μοίρασε λεφτά στο λαό και έκανε τους Αμερικανούς να μάθουν πότε έχουμε εθνική επέτειο.

Ο Ανδρέας, ακόμα κι αν πρόδωσε το λαό, ακόμα κι αν δεν οδήγησε στη νίκη, ικανοποίησε τις ηττημένες γενιές γιατί ούτε νίκησε αλλά ούτε ηττήθηκε. Εφερε μια αξιοπρεπή, -κατ' άλλους αναξιοπρεπή- ισοπαλία. Πιθανόν να δανείστηκε από τις επόμενες γενιές, όπως λένε πολλοί, αλλά είναι βέβαιο πως τα χρωστούσε στις προηγούμενες! Και ίσως δεν μάθουμε ποτέ αν ο Ανδρέας πρόδωσε το λαό ή ο λαός τον Ανδρέα.

Η ισχυρή Ελλάδα και ο Σημίτης

Σημίτης, ο μακροβιότερος πρωθυπουργός Σημίτης, ο μακροβιότερος πρωθυπουργός Ο γιος του αντάρτη του ΕΑΜ-ΕΛΑΣ Γιώργου Σημίτη, Πειραιώτης με καταγωγή από τον Πύργο Ηλείας, είναι ο καθηγητής Οικονομικών που έβαζε βόμβες στη χούντα, αλλά δεν μοιάζει με Τσε Γκεβάρα. Η πολιτική του καταγωγή είναι ο όμιλος Παπαναστασίου, με αναφορά στον πρώτο σοσιαλιστή ηγέτη στην Ελλάδα.

Ο Αλέξανδρος Παπαναστασίου είχε υπάρξει για λίγο δυο φορές πρωθυπουργός της αβασίλευτης δημοκρατίας την εποχή του μεσοπολέμου κι οδηγήθηκε σιδηροδέσμιος στην εξορία από τους στρατιωτικούς που τον είχαν φέρει στην πρωθυπουργία. Ο Κώστας Σημίτης θα σπάσει ρεκόρ. Κανένας ποτέ πριν απ' αυτόν στην Ελλάδα δεν έμεινε τόσο χρονικό διάστημα στο αξίωμα του πρωθυπουργού όσο αυτός. Οκτώ χρόνια και δύο μήνες, από το 1996 ώς το 2004.

Ο χαμηλόφωνος -και με πολλά σαρδάμ- καθηγητής θα ταυτίσει την εποχή του με την Ευρωπαϊκή Ενωση και το ευρώ. Η σύγκρουσή του με την Εκκλησία για την αναγραφή του θρησκεύματος στις ταυτότητες θα αναδείξει σε λαϊκό ηγέτη τον Αρχιεπίσκοπο Χριστόδουλο. Το σκάνδαλο του Χρηματιστηρίου και οι φούσκες θα επισκιάσουν το γεγονός ότι η περίοδος αυτή εμφανίζει ανεβασμένο βιοτικό επίπεδο. Τα μεγάλα έργα -αεροδρόμιο, μετρό, τραμ, Αττική οδός, Εγνατία κ.ά.- θα επικριθούν για τον τρόπο ανάθεσης και θα του κοστίσουν την έκφραση «αρχιερέας της διαπλοκής». Ισως όταν ο ευρωπαϊκός χάρτης άλλαζε, εκείνος ως συντηρητικός «λογιστής» παρά ως οικονομολόγος και ηγέτης επέλεξε να δέσει την Ισχυρή Ελλάδα στο γερμανικό άρμα, όπου βρίσκεται ακόμα ασφαλής, αλλά όχι σώα.

Το όραμα του εκσυγχρονισμού βυθίστηκε μαζί με το πλοίο «Σάμινα» και τους ογδόντα νεκρούς. Μετά την οκταετία του, θα έπεφτε και η Ελλάδα στα βράχια. Οταν το δάχτυλο έδειχνε το φεγγάρι, ο κατώτερος των περιστάσεων ηγέτης κοίταζε το δάχτυλο με το γερμανικό σιδηρού σταυρό κι αγόραζε ντιζελάμαξες της Siemens. Ο οργανωτικός γραμματέας του ΠΑΣΟΚ επί των ημερών του, Θόδωρος Τσουκάτος, έχει παραδεχθεί πως ένα εκατομμύριο μάρκα από την εταιρεία Siemens μεταφέρθηκαν στο ταμείο του κόμματος. Τα μεγάλα έργα παραγράφηκαν στη συνείδηση του μέσου Ελληνα μαζί με τα υπουργικά εγκλήματα. Κι ο «αστός» Σημίτης αποδείχτηκε ένας μικροαστός χωρίς λαϊκό έρεισμα. Κι ας πρόσεχε.

Ο Γιωργάκης και η χρεοκοπία*

Ο GAP του μοδάτου και ξενέρωτου ΠΑΣΟΚ, στο Καστελόριζο Ο GAP του μοδάτου και ξενέρωτου ΠΑΣΟΚ, στο Καστελόριζο Ο Γιώργος είχε πρωτοέρθει στην πατρίδα του μπαμπά και του παππού, σε ηλικία επτά ετών -όταν ο Ανδρέας προσκλήθηκε από τον Καραμανλή ως οικονομολόγος. Ο μικρός είδε γρήγορα τον πατέρα του στο μπαλκόνι, στο πλευρό του παππού του, και ένα πιστόλι να του καρφώνεται στον κρόταφο από ένα λοχία που τον ρωτάει πού είναι ο πατέρας του. Ηταν πια δεκαπέντε χρόνων και μόλις είχε επιβληθεί η στρατιωτική δικτατορία.

Χρόνια πολλά μετά, ο «Γιωργάκης» θα θυμάται αυτή τη σκηνή και τον παππού του να του δίνει ένα ρολόι. Αυτό το παλιό ρολόι θα του δώσει και ένα γενναιόδωρο 44% στις εκλογές του 2008, όπου θα τονίζει συνέχεια πως κι ο παππούς, κι ο πατέρας του, αλλά και ο ίδιος γνώρισαν τις φυλακές και την εξορία.

Ο Gap, όμως, που δεν μιλάει με άνεση τα ελληνικά, δεν θα κατανοήσει ποτέ τη διαφορά του τσάμικου από το ζεμπέικικο. Ενα πρωί σε ένα χωριό, που είχε θεία λειτουργία η τοπική εκκλησία, πήγε για να παρακαλέσει να χαμηλώσουν τα μεγάφωνα γιατί τον ενοχλούσαν. Μάλλον δεν θα κατανοήσει ποτέ τι έβρισκε αυτός ο λαός στους προγόνους του που προκαλούσανε πολιτικούς σεισμούς στις πλατείες της αποικίας.

Αν και είχε 87% αποδοχή από τους πολίτες, ο καλοκάγαθος «Τελευταίος Παπανδρέου» θα δει σύντομα το δρόμο για την έξοδο. Ηταν ένας ξένος στην Ελλάδα και όχι ένας Ελληνας στη Δύση. Ενας political correct ανέκφραστος ηγέτης χαμηλού προφίλ, που μάλλον δεν ήταν το ίδιο άτομο που μερικά χρόνια πριν έκανε δηλώσεις υπέρ της αποποινικοποίησης της χρήσης των ναρκωτικών. Πιθανόν να έτρεξε μόνος του και να βγήκε δεύτερος. Πολλοί τον θυμούνται με το κολάν. Αλλοι να σκουπίζει επιδεικτικά το χώρο του συνεδρίου. Κι όλοι τη σάουνα και γυμναστήριο.

Η κυβέρνησή του μοιάζει με αστή που πάει στη λαϊκή αγορά, φορώντας ψηλοτάκουνα. Το νέο ΠΑΣΟΚ είναι άχρωμο, άγευστο, άοσμο, μοδάτο και ξενέρωτο. Η κυβέρνηση των άφθαρτων νέων αποδείχτηκε ότι αποτελούνταν από όσους φίλους μπόρεσε να κάνει στο facebook και να γνωρίσει στο Κολέγιο και το γυμναστήριο. Για πρώτη φορά -στις 4 Νοεμβρίου 2011-, μια κυβέρνηση παίρνει ψήφο εμπιστοσύνης για να φύγει ο πρωθυπουργός.

* Από το βιβλίο «Ο Αλέξης στη Χώρα των Θαυμάτων», Εκδόσεις Λιβάνη 2014

Το ΠΑΣΟΚ του Βενιζέλου

Ο Βενιζέλος θα γράψει το τέλος Ο Βενιζέλος θα γράψει το τέλος Ο Ευάγγελος Βενιζέλος βρέθηκε στο ΠΑΣΟΚ όταν βοήθησε ως συνταγματολόγος τον υπόδικο Ανδρέα Παπανδρέου να αποδείξει την αθωότητά του. Η ανταμοιβή του ήταν αρχικά μια θέση εκπροσώπου του κόμματος. Θα αποκαλύψει τη βουλιμική του διάθεση για την ηγεσία όταν βιαστεί να δει τον εαυτό του στη θέση του αρχηγού μετά την εκλογική αποτυχία αυτού. Δεν ανήκει στα ιστορικά στελέχη του ΠΑΣΟΚ. Ανέβηκε στη μέση της διαδρομής στο τρένο, όταν το «κίνημα» έγινε ένα εθνικό - κρατικό κόμμα. Θα μπορούσε με τον ουδέτερο, κοινής αποδοχής πολιτικό «λόγο» να είναι εκπρόσωπος οποιουδήποτε κόμματος χωρίς να αλλάξει λεξιλόγιο.

Η λέξη «σοσιαλισμός» δεν υπάρχει πια στο λεξιλόγιο του κόμματος από την εποχή του Γιώργου Παπανδρέου. Ο εργάτης - αγρότης - φοιτητής είναι πια οι νοικοκυραίοι, που κρύβονται πίσω από την έννοια του αταξικού «πολίτη». Η κοινωνική συμμαχία που είχε εκφράσει ο Ανδρέας Παπανδρέου έχει αποδομηθεί.

Μετά τον πρόωρο θάνατο ενός πιθανού εθνικού ηγέτη, του Γιώργου Γεννηματά, κανένας δεν φανταζόταν πως μέσα σε τόσους «ηγετίσιμους» ο λαός του ΠΑΣΟΚ θα αναζητούσε τον πραγματικό διάδοχο στο πρόσωπο ενός πολιτικού μπόμπιρα που βρίσκεται όμως σε άλλο κόμμα. Του Αλέξη Τσίπρα, που κάνει τον Βενιζέλο τόσο έξαλλο ώστε να τον κατηγορεί για πολιτική «τσογλανιά».

Ο παλιός πρόσκοπος που βρίσκεται στην ηγεσία του κόμματος έχει αναλάβει να γράψει τη λέξη ΤΕΛΟΣ. Αλλωστε όπως έλεγε ο Ανδρέας Παπανδρέου -χωρίς να φαντάζεται τον Σταύρο Θεοδωράκη ως ηγέτη- «το ποτάμι δεν γυρίζει πίσω».

Τα άλλα «ΠΑΣΟΚ»

Δημήτρης Τσοβόλας Δημήτρης Τσοβόλας Το Δημοκρατικό Κοινωνικό Κίνημα του Δημήτρη Τσοβόλα διακυμάνθηκε σε ποσοστά 4,4% έως 1,8% πριν αποσυντεθεί. Ο Νίκος Καργόπουλος, με το Αγωνιστικό Σοσιαλιστικό Κόμμα Ελλάδας, πήρε το 1985 0,16%. Ο Στάθης Παναγούλης, με την Ενιαία Σοσιαλιστική Παράταξη, 0,14% στις ευρωεκλογές του 1984. Ο Αντώνης -Εγραψες Ιστορία- Τρίτσης, με το Ελληνικό Ριζοσπαστικό Κίνημα, 0,07% το 1989. Ο «τσάρος της Οικονομίας» Γεράσιμος Αρσένης, με το Ελληνικό Σοσιαλιστικό Κόμμα, πήρε 0,21% το 1989. Η «Δημοκρατική Αναγέννηση» του Στέλιου Παπαθεμελή, 0,8% το 2004 και η Δημοκρατική Περιφερειακή Ενωση του Μιχάλη Χαραλαμπίδη, 0,47%. Το «Σοσιαλιστικό Κόμμα» του Στέφανου Τζουμάκα στις ευρωεκλογές του 2014 έλαβε 0,21%

Αντώνης Τρίτσης Αντώνης Τρίτσης Στέφανος Τζουμάκας Στέφανος Τζουμάκας Στάθης Παναγούλης Στάθης Παναγούλης Γεράσιμος Αρσένης Γεράσιμος Αρσένης

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Πολιτική
Με λέξεις-κλειδιά
Αφιέρωμα
ΠΑΣΟΚ
Κύριο θέμα
Η άνοδος και η πτώση του κινήματος που θα άλλαζε την Ελλάδα