Έντυπη Έκδοση

Η ΕΛΕΥΘΕΡΗ ΔΙΑΠΡΑΓΜΑΤΕΥΣΗ ΑΜΟΙΒΗΣ ΜΗΧΑΝΙΚΟΥ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΕΙ ΒΑΣΗ ΑΠΩΛΕΙΑΣ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΕΣΟΔΩΝ

Η απελευθέρωση αμοιβών είναι φορολογική παγίδα

Πολλά ακούγονται τον τελευταίο καιρό για το άνοιγμα του επαγγέλματος των μηχανικών και όχι μόνον. Πιθανόν να συγχέουν την «απελευθέρωση επαγγέλματος» με την «απελευθέρωση αμοιβών». Αυτοί που υποστηρίζουν την «απελευθέρωση του επαγγέλματος» ως αναγκαία προσαρμογή, προφανώς αγνοούν βασικές αρχές που αφορούν τη συγκεκριμένη ιδιότητα, ή τη συγχέουν με άλλες ειδικότητες, ή θέλουν να ανατρέψουν τις βασικές αρχές του κοινωνικού κράτους και του κράτους δικαίου και το Σύνταγμα.

Το επάγγελμα του μηχανικού, όπως του γιατρού, του δικηγόρου, του φαρμακοποιού κ.λπ. ανήκει, από την αρχαιότητα σχεδόν, στα «ελευθέρια επαγγέλματα» που εξακολουθούμε να τα συναντάμε σε όλες τις σύγχρονες κοινωνίες.

Τα επαγγέλματα αυτά διαφέρουν από τις άλλες δραστηριότητες και τα άλλα επαγγέλματα και κυρίως από τις εμπορικές δράσεις, γιατί ικανοποιούν την υποχρέωση του κράτους να εξασφαλίζει τις υπηρεσίες αυτές στους πολίτες του μέσω κάποιας αμοιβής. Η αμοιβή αυτή μάλιστα θεωρείται τιμητική.

Δεν είναι δυνατόν σε ένα κοινωνικό κράτος να μην υπάρχουν γιατροί να περιθάλπουν τους αρρώστους, δικηγόροι να υπερασπίζουν τους κατηγορουμένους, φαρμακοποιοί να παρέχουν φάρμακα και μηχανικοί να χτίζουν ασφαλείς κατασκευές να στεγάζουν τους πολίτες.

Συνεπώς ο μηχανικός, ασκώντας το επάγγελμά του, διασφαλίζει την ασφάλεια των κατασκευών, την ποιότητα του περιβάλλοντος και προστατεύει τη ζωή των πολιτών. Αυτά τα κάνει τηρώντας τους κανόνες της επιστήμης και της τέχνης του και ελέγχεται αυστηρά για την ικανοποίηση ελάχιστων θεσμοθετημένων προδιαγραφών που αναφέρονται στην πολεοδομική νομοθεσία.

Η πολεοδομική νομοθεσία είναι νομοθεσία «αναγκαστικού δικαίου» και έχει εξαιρεθεί του αστικού και εμπορικού δικαίου λόγω της ιδιαίτερης σημασίας της που έχει σχέση με την ασφάλεια και την ποιότητα ζωής. Αυτό σημαίνει ότι ο μηχανικός σε κάθε περίπτωση οφείλει να διασφαλίσει τις απαιτήσεις ασφάλειας των κατασκευών και αντίστοιχης τήρησης των προδιαγραφών.

Οσοι υποστηρίζουν ότι είναι δυνατόν να έχουμε ένα «ανοικτό επάγγελμα μηχανικών» απελευθερωμένο των ευθυνών με συμβασιοποιημένες κατά περίπτωση ευθύνες και υποχρεώσεις προφανώς ή «αγνοούν» το υφιστάμενο νομικό πλαίσιο ή «ψευδολογούν» με στόχο απλά τον εντυπωσιασμό. Αν δεν συμβαίνει αυτό, τότε όσοι υποστηρίζουν την απελευθέρωση αυτή, υπονοούν την κατάργηση της υποχρέωσης του κράτους για τη διασφάλιση της ασφάλειας των κατασκευών, με την κατάργηση των προδιαγραφών, κινούνται εκτός συνταγματικών πλαισίων. Σε κάθε περίπτωση όμως είναι «επικίνδυνοι».

Ελπίζω ότι η «άγνοια» τους οδηγεί στο να ταυτίζουν τους όρους «απελευθέρωση του επαγγέλματος» και «απελευθέρωση των αμοιβών», θεωρώντας τους όρους αυτούς μόνον οικονομικούς.

Με τη λογική αυτή, δυστυχώς, που βασίζεται σε έλλειμμα γνώσεων, και η επιτροπή ανταγωνισμού κατέταξε τη δραστηριότητα των μηχανικών, μελών του ΤΕΕ, ως εμπορική δραστηριότητα, κρίνοντας μόνον με οικονομικά κριτήρια. Ελπίζω να μην υπάρξει η στιγμή ώστε να κατηγορηθούν ως ηθικοί αυτουργοί για καταστροφές που θα οφείλονται στη μη τήρηση βασικών διατάξεων ασφάλειας.

Συμπερασματικά δεν τίθεται θέμα για το αν το επάγγελμα του μηχανικού είναι απελευθερωμένο ή όχι. Ο μηχανικός παρέχει υπηρεσίες που έχουν σχέση με την ασφάλεια των πολιτών και είναι δεσμευμένος γι' αυτό. Η όποια κατάργηση αυτής της δέσμευσης αντίκειται στις συνταγματικές επιταγές.

Ανάγκη προδιαγραφών

Τα ευνομούμενα κράτη, όταν θέλουν να διασφαλίσουν το συμφέρον και την ασφάλεια των πολιτών τους, θεσπίζουν προδιαγραφές που καθορίζουν τις υποχρεώσεις και τις ευθύνες όσων εμπλέκονται.

Περιγράφουν ακριβώς τις απαιτούμενες ενέργειες και προσεγγίζουν το χρόνο απασχόλησης.

Σε αντιστοιχία των παραπάνω καθορίζεται και η αντιστοιχούσα αμοιβή, ώστε να υπάρχει αναλογικότητα στις προσφερόμενες υποχρεωτικά υπηρεσίες.

Η αμοιβή αυτή μπορεί να μην είναι δεσμευτική, αλλά αποτελεί τη συγκριτική βάση αξιολόγησης των τυχόν προσφορών και λειτουργεί ως «διατίμηση». Ο καθορισμός της έχει σχέση με τις υποχρεωτικά εφαρμοζόμενες προδιαγραφές όπως αυτές αναφέρονται στο ΠΔ 696/74.

Παλαιότερα υπήρχαν διατάξεις που την καθόριζαν τη «διατίμηση» «ως υποχρεωτικά ελάχιστη αμοιβή».

Με τον πρόσφατο νόμο Ν. 3919/11 έγινε αποδεκτός ο ελεύθερος καθορισμός του ύψους της αμοιβής κατόπιν εγγράφου συμφωνίας μεταξύ των συμβαλλομένων μερών.

Φυσικά στην οποιαδήποτε αντίστοιχη συμφωνία πρέπει να αναφέρεται και η σχέση της συμφωνούμενης αμοιβής σε αναλογία με τη «διατίμηση» γιατί έτσι καθορίζεται ουσιαστικά το αντικείμενο της συμφωνίας.

Το μέχρι πρόσφατα φορολογικό σύστημα για τα εισοδήματα των μηχανικών απαιτούσε τη «διατίμηση» ως υποχρεωτική αμοιβή και επ' αυτής καθορίζονταν οι επιβαρύνσεις, οι κρατήσεις και τα έσοδα του κράτους.

Σήμερα με τη δυνατότητα ελεύθερης διαπραγμάτευσης της αμοιβής, είναι δυνατόν να συμφωνηθούν αμοιβές με μεγάλες αποκλίσεις από τη «διατίμηση».

Το γεγονός αυτό μπορεί να αποτελέσει βάση φοροδιαφυγής και απώλειας δημόσιων εσόδων μη αποκλειόμενης όμως της κατά περίπτωση αξιολόγησής του από την αρμόδια οικονομική υπηρεσία και να λειτουργήσει τελικά ως «φορολογική παγίδα».

Ο μεγάλος κίνδυνος όμως έγκειται στην πιθανή ή πολλές φορές αναγκαστική παρανόηση: ότι η μεγάλη απόκλιση (μεγάλη έκπτωση) της αμοιβής από τη «διατίμηση» συνεπάγεται και αντίστοιχη μείωση των προδιαγραφών ασφάλειας.

Οταν μάλιστα η δραστηριότητα του μηχανικού επίσημα κατατάσσεται στις εμπορικές δραστηριότητες, τότε θα υπάρξουν πολλές και ουσιαστικές δικαιολογίες και αποποίηση ευθυνών σε περίπτωση αστοχίας.

Χαμένα έσοδα

Η απελευθέρωση των αμοιβών και η απομείωση των τηρουμένων προδιαγραφών, μέσα στην οικονομική συγκυρία που ζούμε, έχει αναγκάσει πολλούς μηχανικούς σε ιδιαίτερα χαμηλές προσφορές.

Οι εκπτώσεις γίνονται με μοναδικό στόχο την ανάληψη του έργου ως μοναδικό έσοδο για την επιβίωση, άσχετα αν θα είναι δυνατόν να ανταποκριθούν στις προδιαγραφές του.

Η εργασία γίνεται πρόχειρα με το μικρότερο δυνατό κόστος εις βάρος της ποιότητας και της ασφάλειας.

Εργασίες που οφείλουν να είναι αποτέλεσμα συνεργασιών συναφών ειδικοτήτων, εκτελούνται όπου είναι δυνατόν από μόνο ένα άτομο με εμφανείς ελλείψεις.

Η υποτιμολόγηση των εργασιών έχει αποτέλεσμα τη μειωμένη καταβολή εισφορών, φόρων και ΦΠΑ και τη στέρηση αντικειμένου εργασίας από συναφείς ειδικότητες, δηλαδή την απώλεια δημόσιων εσόδων και την ανεργία.

Οσοι υποστηρίζουν ότι η μείωση αυτή συμβάλλει στην ανάπτυξη και την ανταγωνιστικότητα, πρέπει να γνωρίζουν ότι η ανταγωνιστικότητα βασίζεται στην ποιότητα των υπηρεσιών και η ανάπτυξη στη δημιουργία ή διατήρηση θέσεων εργασίας.

Ολα για το δημόσιο συμφέρον

Είναι απαραίτητο να αποκατασταθούν χρόνιες στρεβλώσεις, αποτέλεσμα παλιών και αποτυχημένων νοοτροπιών, σε ό,τι αφορά τη διαμόρφωση του προϋπολογισμού των έργων και τον υπολογισμό των αμοιβών «διατίμησης». Το νομικό πλαίσιο έχει αποκατασταθεί σχετικά, αλλά εξακολουθούν να εφαρμόζονται καταχρηστικά διατάξεις του παρελθόντος στη βάση πολλών και κατά περίπτωση υποτιμημένων προϋπολογισμών (κόστος κατασκευής 45ε/μ2 ή 118ε/μ2!!!), αντί του θεσμοθετημένου και πραγματικού κόστους 750ε/μ2.

Προφανώς είναι απαραίτητο να βρεθούν τρόποι που διασφαλίζουν βιώσιμες και ανταγωνιστικές αμοιβές για το συγκεκριμένο επάγγελμα, χωρίς να θίγεται η αρχή της ελεύθερης διαμόρφωσης, αρκεί να διασφαλίζεται το δημόσιο συμφέρον.

Προτάσεις υπάρχουν, αρκεί οι αρμόδιοι να θελήσουν να καταλάβουν το πρόβλημα και τις επιπτώσεις του στην εθνική οικονομία και την κοινωνία και να μην ακολουθούν τυφλά οδηγίες που προέρχονται από χώρους που δεν έχουν την απαιτούμενη γνώση.

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Οικονομία
Με λέξεις-κλειδιά
Μηχανικοί
Δημοσιεύματα/Αρθρα/Σχολιασμοί/Παρεμβάσεις
Κλάδος κατασκευών & οικοδομή
Αρχιτεκτονική