Έντυπη Έκδοση

Η Αμφίπολη και το κλεμμένο αγιορείτικο κειμήλιο

Στα χέρια του Αντώνη Σαμαρά παραδόθηκε χθες το μεσημέρι το Τετραευάγγελο του 12ου αιώνα που είχε κλαπεί το 1960 από τη Μονή Διονυσίου του Αγίου Ορους και εντοπίστηκε ως έκθεμα του Μουσείου Γκετί στη μεγάλη βυζαντινή έκθεση «Heaven and Earth.

Ο πρωθυπουργός Αντώνης Σαμαράς παρέδωσε το βυζαντινό χειρόγραφο στον ηγούμενο Πέτρο της Ιεράς Μονής Διονυσίου του Αγίου Ορους Ο πρωθυπουργός Αντώνης Σαμαράς παρέδωσε το βυζαντινό χειρόγραφο στον ηγούμενο Πέτρο της Ιεράς Μονής Διονυσίου του Αγίου Ορους The Art of Byzantium from Greek Collections» («Ουρανός και Γη. Η Τέχνη του Βυζαντίου από τις Ελληνικές Συλλογές»), που οργάνωσε στις ΗΠΑ το υπουργείο Πολιτισμού και το Μουσείο Μπενάκη, σε συνεργασία με αμερικανικά μουσεία, ανάμεσα στα οποία και το Γκετί.

Η τελετή παράδοσης του χειρόγραφου κώδικα έγινε στο Βυζαντινό και Χριστιανικό Μουσείο, με πρωταγωνιστή τον ίδιο τον πρωθυπουργό. Βλέποντας οι δημοσιογράφοι ξαφνικά τον κ. Σαμαρά, τον ρώτησαν φυσικά τι έχει να πει για την Αμφίπολη. Κι εκείνος απάντησε: «Ακούω μόνο την ανασκαφέα κ. Περιστέρη και τα ευρήματά της. Αυτό το εύρημα έχει παγκόσμια σημασία, πολύ πέρα από τα στενά μας σύνορα. Και γι' αυτό πρέπει να είμαστε σοβαροί και λιγομίλητοι», τόνισε, προειδοποιώντας πάντως πως πριν από την Πέμπτη δεν θα έχουμε νέα από το team της Αμφίπολης, γιατί συνεχίζονται οι στερεωτικές εργασίες στο ταφικό μνημείο που ως γνωστόν παρουσιάζει σοβαρά σημάδια ετοιμορροπίας, σύμφωνα με την προχθεσινή επίσημη ανακοίνωση. Το ίδιο επανέλαβαν ο υπουργός Πολιτισμού Κ. Τασούλας και η γ.γ. του ΥΠΠΟΑ Λίνα Μενδώνη, δηλώνοντας πως μέχρι την Πέμπτη δεν θα γίνουν αποχωματώσεις, παρά μόνο στα σημεία που ίσως χρειαστεί να πατήσει κάποιο υποστύλωμα.

Φρόντισαν επίσης να καθησυχάσουν την κοινή γνώμη, λέγοντας ότι κίνδυνος κατάρρευσης του τρίτου θαλάμου δεν υπάρχει, παρ' όλο που ο θόλος βρίσκεται «σε κατάσταση οριακής ισορροπίας». Απλώς, χρειάζεται να ληφθούν αυξημένα μέτρα ασφαλείας, κάτι που άρχισε ήδη να γίνεται. Ολη η ημέρα χθες αναλώθηκε στην κατασκευή σκαλωσιάς και παταριών εργασίας. Γνωρίζουν βεβαίως πως μετά την τεράστια δημοσιότητα που έχει λάβει αυτή η ανασκαφή, πρέπει να απομακρύνουν ή καλύτερα να μηδενίσουν τον κίνδυνο κατάρρευσης του μνημείου. Στις επίμονες ερωτήσεις των δημοσιογράφων αν ο τρίτος θάλαμος είναι ο κυρίως ταφικός θάλαμος, όπως υπέθεταν εξ αρχής οι ανασκαφείς, απάντηση δεν δόθηκε, με το αιτιολογικό ότι είναι γεμάτος χώμα και δεν φαίνεται τίποτα εκτός από το άνω μέρος των τοίχων. Επίσης, δεν είναι σε θέση επί του παρόντος να πουν αν υπήρχε θύρωμα μεταξύ του δεύτερου και τρίτου θαλάμου. Πρέπει να εξεταστεί το σπασμένο άνω μέρος του περιθυρώματος, στο οποίο έπρεπε να βρίσκονται τα έμβολα-στροφεία, για το άνοιγμα της πόρτας. Αγνοούν προς το παρόν και αν υπάρχει άλλος γλυπτός ή ζωγραφικός διάκοσμος στον επόμενο διαχωριστικό τοίχο των Καρυατίδων. «Με αυτό το μνημείο, κανείς δεν μπορεί να είναι σίγουρος για τίποτα» είπε η Λίνα Μενδώνη, περιμένοντας προφανώς κι άλλες εκπλήξεις.

Αλλά η χθεσινή συνάντηση είχε άλλο χαρακτήρα. Ο Αντώνης Σαμαράς, φορώντας λευκά γάντια, παρέδωσε το βυζαντινό χειρόγραφο στον ηγούμενο της Μονής Διονυσίου Πέτρο, τονίζοντας πως είναι μεγάλη η χαρά του επαναπατρισμού ύστερα από δεκαετίες του πολύτιμου αυτού κειμηλίου και μια ισχυρή μαρτυρία της πολιτιστικής παρακαταθήκης και της ορθόδοξης παράδοσης του Αγίου Ορους.

Ο πρωθυπουργός αναφέρθηκε επίσης στο διαρκή αγώνα του υπουργείου Πολιτισμού για την επιστροφή των παρανόμως εξαχθέντων από τη χώρα μας πολιτιστικών αγαθών. «Η προσπάθεια πρέπει να συνεχιστεί με αποκορύφωμα τη συνένωση των Γλυπτών του Παρθενώνα» είπε. Από την πλευρά του ο υπουργός Πολιτισμού, αφού χαρακτήρισε «υψηλή πράξη πολιτισμού» την επιστροφή του αγιορείτικου κειμηλίου, προανήγγειλε νέες επιστροφές. Θα επαναπατριστούν τις επόμενες μέρες από την Ιταλία 80 νομίσματα από τη Μακεδονία, διαφόρων εποχών. Παρών στην εκδήλωση ήταν και ο διευθυντής του Μουσείου Γκετί Τίμοθι Ποτς, ο οποίος επισήμανε ότι η επιστροφή επετεύχθη χάρη στο σύμφωνο συνεργασίας που έχει υπογράψει η Ελλάδα με το αμερικανικό μουσείο.

Αναφέρθηκε επίσης ότι το χειρόγραφο, παρ' όλο που εκλάπη την άνοιξη του 1960, περιήλθε στις συλλογές του Γκετί το 1983. Πρόκειται για έναν σημαντικό περγαμηνό κώδικα, Καινή Διαθήκη (του 1133), βασικός γραφέας του οποίου ήταν ο Θεόκτιστος. Ωστόσο, η αντιγραφή και κυρίως η εικονογράφησή του φαίνεται πως ολοκληρώθηκε στην Κωνσταντινούπολη.

Το 12ο αιώνα η παραγωγή πολυτελών χειρογράφων είχε και πλούσιους αποδέκτες, που ήταν είτε μέλη της αυτοκρατορικής οικογένειας των Κομνηνών είτε μεγάλα μοναστήρια. Από το «σώμα» του κώδικα αυτού είχε κοπεί μια σελίδα με τις προτομές των 12 Αποστόλων σε εξαιρετικής τέχνης μικρογραφίες. Η σελίδα αυτή είχε περιέλθει στη Συλλογή Π. Κανελλοπούλου στην Αθήνα. Με την ευκαιρία επεστράφη κι αυτή στη Μονή Διονυσίου, με την ευχή να επιστραφούν και κάποια άλλα φύλλα που κατέχει η Μονή Ζωγράφου.

Το χειρόγραφο θα εκτίθεται μέχρι τις 30 Οκτωβρίου στο Βυζαντινό Μουσείο.

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Τέχνες & Πολιτισμός
Με λέξεις-κλειδιά
Αρχαιολογία
Ευρήματα/Ανασκαφές/Ανακαλύψεις
Κυβέρνηση