Έντυπη Έκδοση

«Η ψυχανάλυση ωφελείται από την τέχνη»

ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ Με τον ΧΑΡΗ ΜΩΡΙΚΗ

Για ποιους λόγους είναι κερδοφόρος η χρήση της ψυχαναλυτικής θεωρίας και μεθόδου στην ανάγνωση και ερμηνεία ενός λογοτεχνικού κειμένου; «Διότι η ανάγνωση είναι μία περιπέτεια που αφορά το κείμενο, τον αναγνώστη και το συγγραφέα, με αβέβαια κάθε φορά έκβαση, και γι' αυτό συναρπαστική».

«Η φαντασία αποτελεί επεξεργασμένο κομμάτι  της πραγματικότητας»  ΖΙΓΚΜΟΥΝΤ ΦΡΟΪΝΤ «Η φαντασία αποτελεί επεξεργασμένο κομμάτι της πραγματικότητας» ΖΙΓΚΜΟΥΝΤ ΦΡΟΪΝΤ Πώς διαβάζουμε, ερμηνεύουμε ένα κείμενο και τι τελικά κατανοούμε απ' αυτό; Υπάρχει ένα κείμενο και ένα αντικειμενικό «νόημα» ίδιο για κάθε αναγνώστη, ή ο καθένας χτίζει το δικό του, και τελικά γίνεται ένα είδος συνδημιουργού; Τι σχέση έχει ένα κείμενο με τον ψυχικό κόσμο και το ασυνείδητο, και πώς εμπλέκεται και κινητοποιείται ο αναγνώστης όταν έρχεται σε επαφή μαζί του; Το βιβλίο «Η λογοτεχνία στο ντιβάνι - Διαβάζοντας λογοτεχνία με τον φακό της Ψυχανάλυσης», του Χάρη Μωρίκη, νομικού, κλινικού ψυχολόγου-ψυχαναλυτή, επιχειρεί να απαντήσει σε αυτά τα ερωτήματα. Παρουσιάζεται τη Δευτέρα στις 20.00 στο Polis Art Cafe, Πεσμαζόγλου 5 & Σταδίου, τηλ: 2103249588. Μιλούν οι: Κλαίρη Συνοδινού, ψυχαναλύτρια - καθηγήτρια πανεπιστημίου, Κώστας Ζερβός, ψυχίατρος - ψυχαναλυτής, Νίκος Καζάζης, φιλόλογος - επιμελητής εκδόσεων και ο συγγραφέας του βιβλίου.

- Γιατί το γράψατε;

«Το βιβλίο αυτό αποτελεί το δεύτερο δημοσιευμένο τμήμα μιας τετράπτυχης εργασίας που ανιχνεύει τις ενδοψυχικές διαστάσεις της τέχνης και της καλλιτεχνικής δημιουργίας, έχοντας ως οδηγό το φροϊδικό έργο. Δυστυχώς, ελάχιστο ενδιαφέρον δείχνουν οι ψυχαναλυτές γι' αυτά τα θέματα. Η περιοχή μάλιστα της ερμηνείας λογοτεχνικών κειμένων βρίθει από μελέτες όπου η ψυχαναλυτική θεωρία εφαρμόζεται, από μη ψυχαναλυτές, με τρόπο αυθαίρετο, προκρούστειο, καταλήγοντας σε παραμορφώσεις τόσο της λογοτεχνίας όσο και της ψυχανάλυσης. Το συγκεκριμένο βιβλίο έχει σκοπό να αναδείξει τη χρησιμότητα της ψυχαναλυτικής οπτικής στα λογοτεχνικά κείμενα, η οποία, εάν εφαρμοστεί με τις κατάλληλες προϋποθέσεις, μπορεί να λειτουργήσει σαν ένα επιπλέον φως, ένα τηλεσκόπιο ή μικροσκόπιο, αποκαλύπτοντας άδηλες λεπτομέρειες και διαστάσεις ενός λογοτεχνήματος. Διευρύνεται έτσι η δυνατότητα του αναγνώστη να προσεγγίσει ένα λογοτέχνημα και μεγαλώνει η απόλαυσή του».

- Κείμενο και ψυχικός κόσμος είναι αλληλένδετα;

«Απολύτως, αποτελώντας πολλαπλές όψεις του ψυχικού γίγνεσθαι. Το ασυνείδητο καθορίζει σε μεγάλο βαθμό αυτό που είμαστε και που κάνουμε. Ο ψυχικός κόσμος φέρει τη σφραγίδα του ανεξίτηλα. Τροφοδοτεί την τέχνη, τη λογοτεχνία επίσης, πέρα από τις προθέσεις τού κάθε δημιουργού. Η γλώσσα αποκαλύπτει το ασυνείδητο και τις ψυχικές λειτουργίες, τις διαμορφώνει αλλά και διαμορφώνεται απ' αυτές. Αναδεικνύεται έτσι ως μία λειτουργία με συγκλονιστικά αποτελέσματα για το υποκείμενο που είναι ο φορέας της. Ο συγκλονισμός αυτός διαπερνά τον αναγνώστη στις κορυφώσεις της γλώσσας, εκείνης των ποιητών και των φιλοσόφων».

- «Ο καλλιτέχνης προηγείται πάντα του ψυχαναλυτή», όπως έλεγε ο Λακάν;

«Ιστορικά, ναι, αυτά που περιέγραψε με επιστημονικό τρόπο η ψυχανάλυση ως "ανθρώπινη κατάσταση", σε μεγάλο βαθμό είχαν διατυπωθεί από τους αρχαίους τραγικούς, και αναδεικνύονται έκτοτε από την τέχνη. Η συνεισφορά όμως της ψυχανάλυσης είναι μοναδική και αναντικατάστατη ως προς την κατανόηση των ψυχικών πραγμάτων».

- Σχέση τέχνης και ψυχανάλυσης;

«Με διαφορετικό τρόπο και μέσα συχνά αναδεικνύουν την ψυχική λειτουργία, με την τέχνη να το επιτυγχάνει με τρόπο συμπυκνωμένο, διαυγή και αισθητικά θελκτικό. Τέχνη και ψυχανάλυση αποτελούν οδούς μέσω των οποίων το υποκείμενο μπορεί να έρθει, αν και με τελείως διαφορετικό τρόπο, σε επαφή με σημαίνουσες διαστάσεις του εαυτού. Εχουν αμφότερες μία "αποκαλυπτική" λειτουργία, όπως επίσης μια μετατρεπτική: έπειτα από μία επιτυχή ψυχαναλυτική διαδικασία, ή την επαφή με ένα αριστούργημα, η ζωή δεν βιώνεται με τον ίδιο τρόπο. Η ψυχανάλυση ωφελείται από τα επιτεύγματα της τέχνης, το αντίστροφο ισχύει επίσης, αλλά σε μικρότερο βαθμό».

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Ελλάδα
Με λέξεις-κλειδιά
Υγεία
Πρόσωπα
Ψυχολογία και Ψυχιατρική
Ανθρώπινα
Συνεντεύξεις