Έντυπη Έκδοση

Μια αλλιώτικη Ελένη

Σπεύδω να δηλώσω αναφανδόν υπέρ των νέων. Τόπο στα νιάτα. Μην πυροβολείτε τη νέα γενιά. Δεν φτάνει που τους παραδώσαμε έναν κόσμο χαοτικό (για να μην το πω πιο... λαϊκά!), ερχόμαστε τώρα και να τους κρίνουμε.

Στον απόηχο της περίφημης «Ελένης» των Δημήτρη Δημητριάδη-Δημήτρη Καραντζά (ουδεμίαν σχέσιν έχει ο Ευριπίδης -εξάλλου το όνομά του μπήκε στα ψιλά-, λεπτομέρειες), πήγα κι εγώ ο ταλαίπωρος να δω ιδίοις όμμασιν το πολυθρύλητο θέαμα που ξεσήκωσε θύελλα αντιδράσεων στο αργολικό κοίλον, αλλά στην Αθήνα έδρεψε χλιαρό χειροκρότημα και πολλές αποχωρήσεις θεατών κατά τη διάρκεια της πειραματικής παράστασης.

Κατ' αρχήν, ας διευκρινίσουμε ότι παρακολουθήσαμε ένα σχόλιο πάνω στην «Ελένη» του Ευριπίδη κι όχι το ίδιο το έργο, έστω κι ελαφρώς (ή βαρέως) διασκευασμένο. Σε μια «ψηφιακή» θα έλεγα χορογραφία-κινησιολογία-εναλλαγή ρόλων και προσωπείων εννέα ηθοποιοί (καλογυμνασμένοι και πειθαρχημένοι, που ξεπήδησαν λες από το «Θέατρο του Ηλιου» της Αριάν Μνούσκιν) κινήθηκαν οργανικά σε ένα «αλώνι» δίκην ορχήστρας με ομοίωμα της θυμέλης του θεάτρου της Επιδαύρου στο κέντρο, μέχρι που μας... ζάλισαν. Δεν ήξερες ποιος υποδύεται ποιον και ποιος σχολιάζει ποιον. Παλιό το τέχνασμα, από την εποχή του μοντερνισμού και δοκιμασμένο. Ομως φαίνεται ότι μας θέλγει ακόμα. Θα ταίριαζε ίσως ο τίτλος «Μηχανή-Ελένη» (για να θυμηθούμε τον Χάινερ Μίλερ). Σε αυτή την περίπτωση, ο κλειστός χώρος της Πειραιώς 260, που παραπέμπει σε γήπεδα και στάδια, ταίριαζε απόλυτα σ' αυτήν την απόπειρα.

Ο θεσμός των Επιδαυρίων είναι όμως οριοθετημένος ως χώρος ερμηνείας του αρχαίου δράματος. Ο θεατής πηγαίνει να δει την ευριπίδεια «Ελένη» κι όχι ένα σύγχρονο έργο. Αυτή η παρεξήγηση οδήγησε σε πολλές αντιδράσεις. Ομως εγώ, από την πλευρά μου, θεωρώ ότι το πείραμα πέτυχε. Κάθε εποχή έχει δικαίωμα να δει τους μύθους από το δικό της πρίσμα. Εξάλλου, κι οι αρχαίοι τραγικοί ποιητές το ίδιο έκαναν: τρέφονταν με τα ψίχουλα από το τραπέζι του Ομήρου. Εμείς όμως τρεφόμαστε με τα σκουπίδια από την πανδαισία του αρχαίου ελληνικού λόγου. Ας τολμήσουμε να ανεβάσουμε στην Πειραιώς 260 τα δικά μας πρωτότυπα έργα, τα βασισμένα στην παράδοσή μας, αλλά στην Επίδαυρο τα αρχαία κείμενα σε κάποια δόκιμη, αναλογική προσαρμογή.

Οσο για το Ηρώδειο, ρωμαϊκόν το ωδείον της παρακμής, εκεί χωρούν οι πάντες και το χειροκρότημα ταιριαστό σε αρένα. Εξάλλου η φωτισμένη Ακρόπολη από πάνω και το φεγγάρι στον αττικό ουρανό δημιουργούν από μόνα τους ένα μαγικό σκηνικό που και μουγκό να βάλεις επί σκηνής και παράλυτο και τετραπληγικό, πάλι θα αποθεωθεί.

Δεν θα ξεχάσω την αμίμητη, τη μυθική Μάρθα Γκράχαμ, να μεταφέρεται στο ημίφως επί σκηνής, στηριζόμενη από τέσσερις και να αποχαιρετά τον κόσμο κοιτώντας τον Παρθενώνα. Ομως δεν χρειάζεται να φτάσουμε στη νεκροφιλία, στη νεκρολατρία και στον ανιμισμό. Ζούμε σε μια χαοτική εποχή που αναζητά τις ισορροπίες της. Ας αφήσουμε τους νέους να σχολιάσουν τους αρχαίους, να διακωμωδήσουν τους παλαιότερους, ας κρατήσουμε όμως και το μέτρο των ευθυνών στο πλαίσιο μιας αισθητικής που δεν προσβάλλει το κοινό και δεν το οδηγεί σε αποχώρηση. Εξάλλου, τα λεφτά τους έδωσαν οι άνθρωποι. Ο θεατής έχει πάντα δίκιο. Μην πυροβολείτε την ορχήστρα. Αλλά ούτε και το κοίλον. 7

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Τέχνες & Πολιτισμός
Με λέξεις-κλειδιά
Θέατρο
Παραστάσεις