Έντυπη Έκδοση

Η τέχνη οφείλει να προκαλεί και να εμψυχώνει

«Οταν είμαι στην Ελλάδα, αυτόματα κατάγομαι απ' το Ιράν, όταν πάω στο Ιράν, κατάγομαι απ' την Ελλάδα. Οταν είμαι στη Γερμανία -στην Κολονία γεννήθηκα- κατάγομαι απ' όπου θέλω εγώ»

Οταν είναι στο Ιράν, αισθάνεται Ελληνας. Και όταν βρίσκεται ανάμεσά μας Ιρανός. Παρ' όλ' αυτά, πάντοτε και παντού ομνύει στην Επανάσταση. Ο Βασίλι Κουκαλάνι έχει ήδη προφτάσει να γίνει γνωστό στην Ελλάδα σκηνοθετώντας και παίζοντας στο θέατρο και συγχρόνως κάνοντας ακτιβισμό.

Ο ακτιβιστής  Ιρανός σκηνοθέτης  Βασίλι Κουκαλάνι  μιλάει στην «Ε» Ο ακτιβιστής Ιρανός σκηνοθέτης Βασίλι Κουκαλάνι μιλάει στην «Ε» Ανήκει στους πρωτεργάτες των Αντιφασιστικών Φεστιβάλ και στο «Δικαίωμα στο Θέατρο» για παιδιά κάθε τάξης, ένα πιλοτικό πρόγραμμα στήριξης παιδιών ευπαθών κοινωνικών ομάδων.

Ο γεννημένος στην Κολονία από πατέρα Ιρανό και μητέρα Ελληνίδα καλλιτέχνης ντεμπουτάρισε και στο σινεμά και μάλιστα μιλώντας φαρσί: στο «Red Rose» της Σεπιντέ Φαρσί, που μας μεταφέρει στην εποχή του «πράσινου κινήματος» στο Ιράν και του ξεσηκωμού κατά της εκλογικής νοθείας του 2009. Ταξίδεψε στο 39ο Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογράφου του Τορόντο και την Τρίτη (στις 18.00) θα προβληθεί στον «Δαναό», συμμετέχοντας στις Νύχτες Πρεμιέρας.

Η μεγάλη όμως είδηση είναι ότι η θεατρική επιτυχία του «Μια Γιορτή στου Νουριάν» (την υπογράφει πρωταγωνιστώντας), η παράσταση-γεγονός του θεάτρου «Πορεία» που έγινε αντιρατσιστική γιορτή για τα παιδιά, θα ρίξει αυλαία το Σάββατο στο Θέατρο Grips του Βερολίνου, αποτελώντας το κεντρικό γεγονός του εορτασμού των 40 χρόνων του. Το συγκεκριμένο έργο του Λούντβιχ υπήρξε ορόσημο στην ιστορία του Grips, ξεκινώντας με τον τίτλο «Μια Γιορτή στου Παπαδάκη», αφού το 1973 οι μετανάστες της αφήγησης που πέφτουν θύματα του ρατσισμού των ντόπιων ήταν Ελληνες.

Στο πλαίσιο της συνεργασίας της παιδικής σκηνής τού «Πορεία» με την ομάδα νεανικού θεάτρου «Συντεχνία του Γέλιου», θα συνεχιστεί η παρουσίαση του έργου «Τζέλα, Λέλα, Κόρνας και ο Κλεομένης» του Λούντβιχ δεύτερη χρονιά (στο «Πορεία», από τις 12 Οκτωβρίου).

Η θεατρική επιτυχία τού «Μια Γιορτή στου Νουριάν» Η θεατρική επιτυχία τού «Μια Γιορτή στου Νουριάν» - Δεν αποτελεί τραγική ειρωνεία το ότι επιστρέφει στη Γερμανία ένα έργο που γράφτηκε για το ρατσισμό των Γερμανών κατά των Ελλήνων μεταναστών, την ώρα που οι Ελληνες αποδεικνύονται εξίσου ρατσιστές στους δικούς τους μετανάστες;

«Απολύτως. Το γεγονός ότι είναι τόσο επίκαιρο σήμερα στην Ελλάδα το έργο αυτό, ενώ γράφτηκε πριν από 40 χρόνια στη Γερμανία, επιβεβαιώνει καθαρά τη διάστασή του ως εργαλείου διαπαιδαγώγησης και χειραφέτησης του κοινού απέναντι στο ρατσισμό και την ξενοφοβία. Πεποίθηση αυτής της παράστασης είναι ότι οι φυλετικές διακρίσεις, η ξενοφοβία και ο ρατσισμός είναι προϊόντα του φόβου, της έλλειψης παιδείας και των ιδεολογικών αγκυλώσεων και ότι δεν αποτελούν αρχέγονες φυσικές τάσεις του ανθρώπου. Είναι γέννημα των ακραίων κοινωνικών συνθηκών που επιφέρουν αυτήν την ανασφάλεια, την επιθετικότητα και τη βία».

- Ο ρατσισμός δεν έχει εθνικό χρώμα;

«Δεν έχει σχέση με τις εθνικότητες. Δεν υπάρχουν πιο ρατσιστές από τους άλλους. Στο έργο άλλωστε το δείχνουν αυτό με τον πιο αυθόρμητο τρόπο τα παιδιά που ξεμπροστιάζουν και γελοιοποιούν τις προκαταλήψεις των ενηλίκων με την απλή κοινή λογική τους, το χιούμορ και το παιχνίδι τους. Η εμπειρία αυτής της παράστασης και η συνεργασία με τους ανθρώπους της έχουν καθορίσει σε πολύ μεγάλο βαθμό το είδος θεάτρου που θέλω να συνεχίσω να κάνω. Δεν είναι τυχαίο που φέτος θα ανέβει ο "Νουριάν" στην Κρήτη, στη Μυτιλήνη και μου ζητήθηκε να τον ανεβάσω στον ΘΟΚ, στην Κύπρο, τον Δεκέμβρη».

- Στο «Red Rose» ο Αλί, ο χαρακτήρας που υποδύεστε, είναι εκπρόσωπος της επαναστατικής γενιάς του '79. Πιστεύετε πως είναι μια γενιά που διαψεύστηκε;

«Ο Αλί περισσότερο εκπροσωπεί την έφηβη επαναστατημένη γενιά του '79 -γιατί την εποχή της επανάστασης ήταν μάλλον μαθητής. Είναι όμως η γενιά που διώχτηκε, φυλακίστηκε και μεγάλο μέρος της εκτελέστηκε μετά το '81. Είναι οι νέοι άνθρωποι του Ιράν, που εκείνη την εποχή ήταν πολύ μικροί για να δραπετεύσουν στο εξωτερικό, αλλά ταυτόχρονα πια πολύ μεγάλοι για να σταματήσουν τον αγώνα τους. Ο Αλί είναι απ' αυτούς που γλίτωσαν την εκτέλεση και στην πορεία της ζωής του τελικά έχει συμβιβαστεί και συνεργαστεί έμμεσα με το καθεστώς. Η τελευταία φορά που βρέθηκα στο Ιράν είναι ακριβώς στα γεγονότα που περιγράφει η ταινία. Πήγα ύστερα από 28 χρόνια και έπεσα πάνω στις εκλογές, τη νοθεία και τον ξεσηκωμό του κόσμου, με τις πορείες εκατομμυρίων πολιτών και τους νέους στους δρόμους. Ηταν σαν ξαφνικά η ιστορία να μιμούνταν τον εαυτό της έπειτα από 30 ακριβώς χρόνια.

Παρ' όλ' αυτά, η γενιά της επανάστασης του '79 αποδείχθηκε επικίνδυνα ριζοσπαστική όχι μόνο για τη Μέση Ανατολή, αλλά και για το παγκόσμιο ιμπεριαλιστικό κατεστημένο, αφού κυνηγήθηκε, φυλακίστηκε και στάλθηκε μαζικά στα εκτελεστικά αποσπάσματα και στον πόλεμο. Πιστεύω πως αν τελικά το '79 είχε επικρατήσει μια ανεξάρτητη δημοκρατία στο Ιράν, όπως την επιθυμούσε ο κόσμος, θα ήταν πάρα πολύ διαφορετικοί οι συσχετισμοί σε όλη τη Μέση Ανατολή».

- Στο φιλμ ακούγεται κάποια στιγμή η μομφή για τη νεότερη γενιά Ιρανών: «Δεν θέλουν αυτά τα παιδιά να αλλάξουν τον κόσμο, αλλά μόνο τη ζωή τους». Σήμερα τι συμβαίνει στο Ιράν; Γιατί οι νεότεροι δεν εξεγείρονται, ενώ καταπιέζονται;

«Το χάσμα των δύο γενεών είναι αυτό που αποτυπώνεται στο συγκεκριμένο διάλογο. Η γενιά του '79, που είχε πληθώρα πολιτικών προταγμάτων και κοινωνικά οράματα, έχει ξεκληριστεί και δεν υπάρχει για τους σημερινούς νέους κάποια σαφής ιδεολογική αναφορά ή κληρονομιά επαναστατικής πρακτικής. Οι σημερινοί νέοι του Ιράν (το 70% του πληθυσμού είναι κάτω των 35) απλώς ασφυκτιούν στο καθεστώς όπου ζουν με τους χιλιάδες παράλογους περιορισμούς και θέλουν απλώς να τους ξεφορτωθούν».

- Το Ιράν ανέκαθεν παρουσιαζόταν από τη Δύση ως ένας από τους κινδύνους της Μέσης Ανατολής, η οποία ουδέποτε ηρεμεί, επειδή δεν την αφήνουν να ηρεμήσει...

«Πιστεύω πια πως οι διαρκείς πόλεμοι και τα μέτωπα στη Μέση Ανατολή συντηρούνται όχι για τα πετρέλαια και τη λεηλασία των φυσικών πόρων της περιοχής, αλλά προκειμένου οι υπεράτλαντες να ξεριζώσουν απ' αυτούς τους λαούς τη ριζική πολιτισμική καταγραφή μιας ολότελα διαφορετικής και βέβαια κατ' εξοχήν αντιπαραγωγικής αντίληψης του χρόνου και του θανάτου, των σχέσεων και της ζωής, ώστε να τους μετατρέψουν κι αυτούς σε στρατιές καταναλωτών. Είναι πολιτισμικός ο πόλεμος που μαίνεται».

- Αισθάνεστε Ελληνας ή Ιρανός;

«Οταν είμαι στην Ελλάδα, αυτόματα κατάγομαι απ' το Ιράν, όταν πάω στο Ιράν, κατάγομαι απ' την Ελλάδα. Οταν είμαι στη Γερμανία -στην Κολονία γεννήθηκα- κατάγομαι απ' όπου θέλω εγώ. Ο πατέρας μου είναι Πέρσης, η μάνα μου απ' την Κρήτη. Ως τα δέκα μου έζησα τα μισά χρόνια στη Γερμανία, τα άλλα μισά στο Ιράν. Μετά ήρθα στην Ελλάδα. Οι τόποι που νιώθω σπίτι μου είναι πολλοί και τελικά μπορώ να είμαι ό,τι διαλέγω να πω κάθε φορά. Αν και σε όλες τις περιπτώσεις οι άλλοι μοιάζει να ενδιαφέρονται περισσότερο για το "ξένο" κομμάτι».

- Πώς γεννήθηκε η ιδέα για το Δικαίωμα στο Θέατρο;

«Προσπαθώντας να υποκαταστήσουμε τις κρατικές επιχορηγήσεις και τη μέριμνα στον τομέα της παιδείας και του πολιτισμού. Υπάρχουν πολλά σχολεία που δεν πηγαίνουν θέατρο και σε άλλες εκπαιδευτικές εκδρομές, που προβλέπονται από το υπουργείο Παιδείας, διότι κατά μέσον όρο ένα ποσοστό άνω του 40% των μαθητών δεν μπορούν να πληρώσουν τα εισιτήρια ή τα μεταφορικά. Προσπαθούμε λοιπόν με χορηγίες των τμημάτων κοινωνικής ευθύνης επιχειρήσεων του ιδιωτικού τομέα, αλλά και με τη δική μας συμμετοχή και συνεισφορά, να φέρουμε αυτά τα "άπορα" σχολεία στο θέατρο».

- Σε εποχές κρίσης η τέχνη πρέπει να αυτενεργεί, παρεμβαίνοντας στην κοινωνία;

«Η τέχνη μπορεί και οφείλει, ειδικά σε καιρούς κοινωνικής κρίσης, να αποκαλύπτει και να ξεμπροστιάζει κοινωνικούς μηχανισμούς που επιφέρουν αδικία, ρατσισμό και καταπίεση, να δείχνει μια προοπτική αλλαγής των συνθηκών κι ένα κοινωνικό όραμα, να προκαλεί και να περιγελά τους "ισχυρούς" και προπάντων να εμψυχώνει και να χειραφετεί. Στη σημερινή μας πραγματικότητα, όπου η καταπίεση και ο έλεγχος οργανώνονται πια με απολυταρχικό και ολοκληρωτικό τρόπο, ένα από τα πρώτα πράγματα που βάλλονται είναι ο πολιτισμός και η τέχνη, οπότε η συλλογική αντίδραση θα έπρεπε να είναι ένα φυσικό επακόλουθο στο χώρο της τέχνης»

- Σε τι ελπίζετε;

«Ελπίζω στον ενθουσιασμό των ανθρώπων. Τον ενθουσιασμό που γεννάται συλλογικά και καταργεί το φοβισμένο νου και τις συμβατικές επιφυλάξεις. Ελπίζω στην περιοχή εκείνη μέσα μας που περιέχει πίστη, χαρά και επανάσταση».

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Τέχνες & Πολιτισμός
Με λέξεις-κλειδιά
Σκηνοθέτες/Παραγωγοί
Πρόσωπα
Τέχνη/Πολιτισμός
Ακτιβισμός και ΜΚΟ
Συνεντεύξεις