Έντυπη Έκδοση

ΡΑΔΙΟΦΩΝΟ: Η ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΑΠΟΨΗΣ ΤΩΝ ΟΡΑΜΑΤΙΣΤΩΝ ΓΙΑ ΤΟΝ ΕΚΜΗΔΕΝΙΣΜΟ ΑΠΟΣΤΑΣΗΣ ΠΟΜΠΟΥ-ΔΕΚΤΗ

Από ελεύθερο έως επικίνδυνο

Εχουν περάσει περισσότερα από 40 χρόνια από τότε που «όλα είναι πολιτική». Από τότε που υπήρχε η βεβαιότητα πως η δημοκρατία δεν έχει αδιέξοδα. Και πως η τεχνολογία με κάποιον τρόπο θα υπηρετούσε «ορθολογικά» τις ανάγκες των μεταπολεμικών κοινωνιών. Στο κλίμα εκείνων των εποχών όλα είχαν βρεθεί κάτω από το μικροσκόπιο μιας σχεδόν μεταφυσικής αισιοδοξίας. Από το ανθρώπινο σώμα μέχρι την παντοτινή ειρήνη.

Η σημερινή δυνατότητα  για το «ραδιόφωνο του ενός»  μάλλον  δημιουργεί παρά λύνει ζητήματα Η σημερινή δυνατότητα για το «ραδιόφωνο του ενός» μάλλον δημιουργεί παρά λύνει ζητήματα Στην αγουροξυπνημένη από τη χούντα Ελλάδα, αυτός ο άνεμος αισιοδοξίας έφερε σε επαφή κυρίως μέσα από τον Τύπο και τις εκδόσεις περιοδικών και βιβλίων (το web χρειαζόταν ακόμη μία εικοσαετία) την ελληνική κοινωνία με όλες τις βεβαιότητες και τους οραματισμούς της ευρωπαϊκής διανόησης.

Πολύ πριν ακόμη τεθεί στην «Ελλάδα της αλλαγής» το ζήτημα της ελεύθερης ραδιοφωνίας, ένας Γερμανός στοχαστής, λίγο πιο αιρετικός από το συνηθισμένο, υπερβολικά αισιόδοξος όπως όλοι οι φιλελεύθεροι και οι αριστεροί διανοούμενοι της εποχής του, οραματιζόταν επίσης σχεδόν για τα πάντα. Ο Χανς Μ. Εντσενσμπέργκερ (Χ.Μ.Ε.) ασχολήθηκε όπως πολλοί (και) με τα μέσα ενημέρωσης και κυρίως με τις δομικές αλλαγές που η εξέλιξη της τεχνολογίας θα επέφερε στη μέχρι τότε πολιτική τους χρήση.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα της σκέψης του, σ' ένα βιβλιαράκι που πέρασε σχεδόν απαρατήρητο στην Ελλάδα, αφορούσε το μέλλον του ραδιοφώνου: «Η ίδια η τεχνολογία του ραδιοφώνου», ισχυριζόταν ο Χ.Μ.Ε., επιτρέπει να λυθεί η πολιτική εξίσωση που δεν ήταν άλλη (και είναι ακόμη;) από τον εκμηδενισμό της απόστασης μεταξύ πομπού και δέκτη. Κι αυτό διότι όπως έγραφε τότε, «κάθε ραδιοφωνικός δέκτης είναι την ίδια στιγμή, τεχνικά, κι ένας δυνητικός πομπός».

Με λίγα λόγια ο Χ.Μ.Ε. υποστήριζε ότι το ραδιόφωνο θα μπορούσε να αποτελέσει ένα φθηνό και αποτελεσματικό εργαλείο για την πολυφωνία και ταυτόχρονα θα ακύρωνε (πολιτικά βεβαίως βεβαίως) κάθε προσπάθεια χειραγώγησης των πολιτών από την κεντρική εξουσία και από τους παράπλευρους χώρους. Ο Χ.Μ.Ε. είχε αποθέσει στο ραδιόφωνο όσες ελπίδες θα απέδιδε, περίπου δύο δεκαετίες αργότερα, ένας άλλος οραματιστής (ο Δερτούζος) - αυτή τη φορά στο Διαδίκτυο.

Και είναι αλήθεια ότι μπορεί τα βραχέα ή τα FM να αποδείχτηκαν τελικά ανεπαρκή (και πανάκριβα) για να λύσουν ιδεολογικά ζητήματα, ωστόσο ήρθε η εποχή που ακόμη και οι ελπίδες και οι πολιτικές απόψεις και οι νέες ουτοπίες μπορούν πάντως να ψηφιοποιηθούν.

Τα οράματα λοιπόν ξαναμπήκαν στη θέση τους. Δυνητικά, η απόσταση ανάμεσα στον πομπό και στο δέκτη έχει γίνει σήμερα ακόμη πιο μικρή, ιδίως όταν ένα «radio.net» στοιχίζει όσο η κονσόλα ενός παραδοσιακού ραδιοφωνικού σταθμού.

Ωστόσο η σημερινή δυνατότητα για το «ραδιόφωνο του ενός» μάλλον δημιουργεί παρά λύνει ζητήματα όπως το προαναφερθέν του Χ.Μ.Ε. Και είναι πιθανό ότι η βαριά βιομηχανία της ενημέρωσης δεν μπορεί να αντικατασταθεί εύκολα (και ακίνδυνα) από μικρομάγαζα ή βιοτεχνίες του ενός ή της μιας παρέας.

Ο εκδημοκρατισμός της ροής της πληροφορίας δεν περνάει μέσα από χίλια λουλούδια, που ωστόσο μπορούν να ανθίζουν ανεξάρτητα από ουτοπίες...

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Ελλάδα
Με λέξεις-κλειδιά
Ραδιόφωνο-συχνότητες-web
Μέσα & Media