Έντυπη Έκδοση

Δόκιμοι στη συντεχνία

Ζούμε σε μια εποχή ειδικεύσεων. Κοιτάχτε τα πανεπιστημιακά τμήματα. Παλιότερα η Νομική έδινε ένα πτυχίο, σήμερα δίνει περίπου πέντε, η Φιλοσοφική έως πριν από σαράντα χρόνια έδινε δύο πτυχία, το Φιλολογικό και της Ιστορίας-Αρχαιολογίας, τώρα δίνει επτά (ανάμεσά τους και το Θεατρολογικό και το Παιδαγωγικό και το Ψυχολογικό)...

 Σήμερα ένας αρχαιολόγος είναι υποχρεωμένος να ειδικευτεί στην Προϊστορική Αρχαιολογία (Αίγυπτος, Σουμέριοι, Βαβυλώνιοι, Πέρσες), στην Ελληνική Προϊστορική (Μυκήνες, Κρήτη), την Κλασική, την Ελληνιστική, τη Ρωμαϊκή, τη Βυζαντινή.

Αφήνω τις ιατρικές εξειδικεύσεις. Στην Αμερική ήδη το 1961 ηθοποιός του χορού του «Πειραϊκού Θεάτρου» που έπαθε διάστρεμμα στο αριστερό πόδι και οδηγήθηκε σε νοσοκομείο πανεπιστημιακό στη Φιλαδέλφεια, όταν εξετάστηκε στα εξωτερικά ιατρεία από εφημερεύοντα ορθοπεδικό είπε πως αυτός ειδικεύεται στο δεξί πόδι και παρέπεμψε τον ασθενή σε άλλο ειδικό... στο αριστερό πόδι συνάδελφο!

Μόνο στην Ελλάδα και στην Τέχνη -και ιδιαίτερα στη σύνθετη τέχνη του θέατρου- δεν απαιτείται ειδίκευση. Τουλάχιστον όσον αφορά τα προγράμματα σπουδών που απαιτεί να εφαρμόζονται στις δραματικές σχολές το αρμόδιο υπουργείο Πολιτισμού. Από το 1932 κατά καιρούς τροποποιημένος ο νόμος απαιτεί τη διδασκαλία «Υποκριτικής». Βεβαίως οι δάσκαλοι που επιστρατεύονται να διδάξουν υποκριτική εκ των πραγμάτων και ως προϊστορία καριέρας έχουν κάπου ευδοκιμήσει. Στην τραγωδία, στο αστικό δράμα, στην ηθογραφία, στην κλασική κωμωδία, στο ποιητικό θέατρο, στη φάρσα, στην επιθεώρηση, στο μιούζικαλ.

Το θεατρικό επάγγελμα στην ευρωπαϊκή του ιστορική πορεία από την Εποχή του Μενάνδρου και των Ρωμαίων τυποποίησε τους υποκριτικούς χαρακτήρες και το πράγμα έφτασε στην πλήρη τυποποίηση με την Κομμέντια ντελ' άρτε.

Η κολομπίνα, ο αρλεκίνος, ο πειναλέος δούλος, οι προξενήτρες, οι γέροι, οι δειλοί παλικαράδες κ.τ.λ. οδήγησαν αργότερα το μεγάλο ποιητικό θέατρο με τον Σαίξπηρ, τον Μολιέρο, τον Σκριμπ, τον Γκαίτε, τον Γκόγκολ, έως τον Ιψεν, τον Στρίντμπεργκ και τον Πιραντέλλο και έγραψαν έχοντας στο πίσω μέρος του κεφαλιού τους την επαγγελματική τυπολογία της Αναγέννησης (Μακιαβέλλι, Ρουτζάντε, Κρητική Τραγωδία και Κωμωδία). Εως το 1930 περίπου, που εμφανίστηκαν στην Ελλάδα οι πρώτες δραματικές σχολές, οι ηθοποιοί, μεγάλοι ηθοποιοί του 19ου του μισού του 20ού αιώνα, ήταν ειδικευμένοι σε διακριτά είδη. Ο μέγας Παντόπουλος π.χ. δεν έπαιξε ποτέ ούτε τραγωδία ούτε Σαίξπηρ. Η Παρασκευοπούλου δεν έπαιξε φάρσα γαλλική και ο Βεάκης δεν έπαιξε ποτέ Επιθεώρηση. Ο Μινωτής δεν υπηρέτησε ποτέ θέατρο σε ποιότητα λόγου χαμηλότερη από του Οσκαρ Ουάιλντ! Σε μένα προσωπικά, σε μια δημόσια συζήτησή μας στην Εταιρεία Σπουδών, είχε εξομολογηθεί: «Ζηλεύω τον κ. Αυλωνίτη, τον κ. Σταυρίδη, τον κ. Μακρή για τα καταπληκτικά πράγματα που κάνουν στην Επιθεώρηση. Εγώ δεν μπορώ να τους ανταγωνιστώ. Με παρηγορεί όμως το γεγονός πως και αυτοί δεν μπορούν να παίξουν Οιδίποδα και Ληρ που παίζω εγώ!».

Είναι λοιπόν δυνατόν να μην ειδικεύονται ηθοποιοί σήμερα στον τόπο μας στο αρχαίο δράμα, στο μιούζικαλ, στην παντομίμα και στο λεγόμενο σωματικό θέατρο;

Ο Κουν, ο Ροντήρης, ο Σολομός, ο Μουζενίδης αλλά και ώς πρόσφατα ο Βολανάκης, όταν ετοίμαζαν μια παράσταση αρχαίου δράματος έκαναν δοκιμές οκτώ και δέκα μήνες με κλιμάκιο του θεάτρου τους απόλυτα αφοσιωμένο σ' αυτή τη διαδικασία.

Αφήστε που το Εθνικό Θέατρο από το 1936 έως το 1965 είχε κλιμάκιο αρχαίου δράματος που το ασκούσαν συνεχώς στην κίνηση κατά τη μουσική μεγάλοι ειδικευμένοι παιδαγωγοί του θεάτρου (οι χορογράφοι Λουκία, Τσουκαλά, Χορς, Μαρία Κυνηγού, Τατιάνα Βαρούτη, Ζουζού Νικολούδη, Ραλλού Μάνου). Αφήνω τη μεγάλη δασκάλα της μουσικής προετοιμασίας Ελλη Νικολαΐδου και τον υπέροχο Κοντογεωργίου που προγύμναζαν μήνες τους χορούς. Μεγάλες προσωπικότητες του θεάτρου μας ξεπήδησαν ύστερα από επίμοχθη και συχνά πολύχρονη διακονία στους Χορούς του Εθνικού Θεάτρου και του Κουν (Τουρνάκη, Σκούντζου, Δέσπω Διαμαντίδου, Κονιόρδου, Πιττακή, Καρακατσάνης, Φέρτης, Αρμένης, Χαραλάμπους).

Οταν ο αείμνηστος Γιάννης Χρήστου έγραφε και προετοίμαζε τους ηθοποιούς του «Θεάτρου Τέχνης» για τα χορικά των αριστουργηματικών του «Περσών», φιλοξενούσε μέρες, τάιζε και κοίμιζε τους ηθοποιούς στο σπίτι του, σε συνθήκες μοναστηριακές!

Ετσι, οι «Πέρσες», οι «Ορνιθες» του Κουν, ο «Οιδίπους», η «Αντιγόνη», η «Εκάβη» του Μινωτή έκαναν διεθνή καριέρα. Ετσι ο Ροντήρης όργωσε Ευρώπη, Βόρεια και Νότια Αμερική και Αίγυπτο, έτσι ο Κατράκης έπαιξε στο Τόκιο και ο Μινωτής στο Πεκίνο, έτσι η Παπαθανασίου πήρε το Α' Βραβείο το 1961 στο Θεάτρο των Εθνών, έτσι ο Κούρκουλος-Οιδίπους του Βολανάκη θάμπωσε την Αμερική.

Με ειδικευμένους ηθοποιούς και εγγράμματους Δασκάλους και πάνω απ' όλα με συντελεστές που σέβονται τα κείμενα και δεν πατούν πάνω τους για να ψηλώσουν τη μηδαμινότητά τους.

ΥΓ. Αυτό το κείμενο είναι το τελευταίο στη φιλόξενη αυτή στήλη μιας εφημερίδας που γενναιόδωρα μου έδωσε την ελευθερία να εκφραστώ.

Ευχαριστώ όλους από καρδιάς.

Φιλόλογος, κριτικός

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Πολιτική
Στη στήλη
Αλφάδι και μυστρί