Έντυπη Έκδοση

Πολυθάλαμος ο τάφος, μήπως είναι και νεότερος

Στα βάθρα πάνω στα οποία στέκουν οι Καρυάτιδες στρέφονται τώρα οι ανασκαφείς του τάφου της Αμφίπολης για την ακριβή χρονολόγηση του μνημείου, αλλά και την ταυτότητα του νεκρού ή των νεκρών. Τα βάθρα των αρχαίων αγαλμάτων μπορεί να φέρουν επιγραφές -στοιχεία πολύτιμα σε κάθε περίπτωση- ή ανάγλυφες παραστάσεις, η ερμηνεία των οποίων μπορεί να δώσει σημαντικές πληροφορίες.

Αυτές τις μέρες θα αποκαλυφθούν τα βάθρα των Καρυατίδων για να βρεθούν στοιχεία χρονολόγησης του τάφου (επιγραφή, διάκοσμος κ.λπ.) Αυτές τις μέρες θα αποκαλυφθούν τα βάθρα των Καρυατίδων για να βρεθούν στοιχεία χρονολόγησης του τάφου (επιγραφή, διάκοσμος κ.λπ.)  Η μελέτη του προφίλ κάθε βάθρου, ακόμη και εκείνου που φέρει απλώς μία επίστεψη ή ένα κυμάτιο, μπορεί να δώσει τη δυνατότητα σε έναν καλό αρχαιολόγο να εκτιμήσει με σχετική ακρίβεια τον τάφο. Πολύ δυσκολότερο είναι να χρονολογήσει κάποιος ένα γλυπτό, όπως είναι οι ιστάμενες στα βάθρα Καρυάτιδες του λόφου Καστά.

«Ο αείμνηστος δάσκαλός μου Γιώργος Δεσπίνης στις παραδόσεις του στο πανεπιστήμιο μας έλεγε "τα αγάλματα είναι τα πιο δύσκολα να τα χρονολογήσεις. Υπάρχουν λεπτομέρειες στα ιμάτια, στις πτυχώσεις, στο στιλ, ακόμη και στα μάτια που μόνο αν τα χαϊδέψεις μπορείς να καταλάβεις ποιας εποχής είναι"», μας έλεγε χθες γνωστός αρχαιολόγος. «Αν δεν καθαριστούν οι λεγόμενες Καρυάτιδες, ώστε να μας επιτρέψουν να τις χαϊδέψουμε και να διακρίνουμε τα εργαλεία με τα οποία σμιλεύτηκαν, δεν μπορεί κανείς να αναγνωρίσει την εποχή τους και το χέρι που τα έπλασε», πρόσθεσε.

«Σημασία έχει επίσης τι ακριβώς κρατούσαν στα χέρια τους αυτές οι κόρες που δεν σηκώνουν κάτι, ένα επιστήλιο, ένα θριγκό σαν αυτές του Ερεχθείου για να θεωρούνται Καρυάτιδες», σύμφωνα με τον ίδιο.

Η ανασκαφική ομάδα της Αμφίπολης αυτές τις μέρες εστιάζει στην πλήρη αποκάλυψη των βάθρων από την πλάκα στην οποία στέκονται οι ανάγλυφες κόρες μέχρι το δάπεδο (ύψους 1,33 μ.), ώστε να εξετάσουν διάφορες λεπτομέρειες οι οποίες ελπίζουν πως θα δώσουν απάντηση σε κάποια από τα ερωτήματά τους, ένα από τα οποία είναι αν ο περίβολος και η διακόσμηση του ταφικού μνημείου ανάγονται στην ίδια εποχή. Εν τω μεταξύ, συνεχίζονται οι αποχωματώσεις στους δύο πρώτους θαλάμους εμπρός και πίσω από τα γλυπτά για να αποκαλυφθούν τα δάπεδα και να συγκεντρωθούν όλα τα θραύσματα που λείπουν από τα αγάλματα όπως και άλλα τυχόν κινητά ευρήματα - εάν και εφόσον υπάρχουν.

Τι θα εύχονταν να βρουν; Ασφαλώς κεραμική, ενδεχομένως κάποια αγγεία προσφορών, που δίνουν πάντα ασφαλή χρονολόγηση. Η έρευνα των δαπέδων θα συνεχιστεί σε όλους τους θαλάμους. Για κάθε σοβαρό αρχαιολόγο σημασία έχει η «ανάγνωση» της στρωματογραφίας των χωμάτων εντός του μνημείου, η οποία δεν απεικονίζεται στις φωτογραφίες που έχουν δοθεί έως τώρα στη δημοσιότητα.

Ωστόσο, τα βλέμματα όλων στρέφονται πλέον στο υπόγειο θύρωμα του τρίτου θαλάμου και πού αυτό μπορεί να οδηγεί: σε μία κρύπτη ή σε ένα διάδρομο με πολλές κρύπτες, άρα και πολλούς θαμμένους νεκρούς; «Στα ύστερα ελληνιστικά χρόνια υπήρχαν πολλοί τέτοιοι τάφοι», μας λέει αρχαιολόγος που γνωρίζει τη Μακεδονία. Αλλά και στην Πέλλα υπάρχει θαλαμωτός τάφος με πολλούς θαλάμους που χρονολογείται στις αρχές του 2ου αι. π.Χ., δηλαδή πολύ μακριά από την εποχή του Μεγάλου Αλεξάνδρου και των διαδόχων του. Η Μικρά Ασία είναι γεμάτη από τάφους με πολλαπλές κρύπτες της ίδιας εποχής. Συνεπώς, σωστά αναζητούνται τεκμήρια προκειμένου να χρονολογηθεί σωστά το μνημείο, και να μην καλλιεργούνται εσφαλμένες εντυπώσεις.

Από την άλλη, οι τεχνικοί της ανασκαφικής ομάδας έχουν ρίξει όλο το βάρος τους στις αντιστηρίξεις και υποστυλώσεις ώστε να μην κινδυνεύσει κανένας από τους εργαζομένους ή το ίδιο το μνημείο, που βρίσκεται σε κακή κατάσταση όπως και επισήμως έχει ειπωθεί. Τους φόβους αυτούς έρχεται να τονίσει ο γεωλόγος δρ Λάζαρος Πολυμενάκος, ο οποίος φέρεται να έχει μελετήσει τα εδάφη του λόφου Καστά σε πολύ προγενέστερο χρόνο από την έναρξη αυτής της ανασκαφής, ο οποίος δηλώνει ότι υπάρχει σοβαρός κίνδυνος κατάρρευσης της σήραγγας του Τύμβου, εξαιτίας «ισχυρών φαινομένων αστάθειας» που είχε παρατηρήσει στα εδάφη του λόφου διενεργώντας το 1997-98 σεισμική τομογραφία, για λογαρισμό της πρώην εφόρου αρχαιοτήτων της περιοχής και ανασκαφέως του λόφου Χάιδως Κουκούλη. Ο κ. Πολυμενάκος επισημαίνει ότι «το τεχνητό επίχωμα που περιβάλλει τη σήραγγα έχει μειωμένη ικανότητα αυτοϋποστήριξης σε σχέση με αντίστοιχο υλικό που θα είχε αποτεθεί με φυσικές διεργασίες. Λαμβάνοντας υπόψη ότι οι διαστάσεις του επιχώματος αλλά και η πολυπλοκότητα των εδαφικών συνθηκών στο εσωτερικό του λόφου είναι πρωτόγνωρες για τα ανασκαφικά δεδομένα, θεωρώ ότι τα επόμενα στάδια προχώρησης της ανασκαφής θα πρέπει να σχεδιαστούν με ιδιαίτερη προσοχή, αξιοποιώντας κάθε διαθέσιμη επιστημονική πληροφορία».

Τι να κρύβεται πίσω από το υπόγειο αυτό θύρωμα, μία κρύπτη ή διάδρομος με πολλές κρύπτες; Τι να κρύβεται πίσω από το υπόγειο αυτό θύρωμα, μία κρύπτη ή διάδρομος με πολλές κρύπτες;

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Τέχνες & Πολιτισμός
Με λέξεις-κλειδιά
Αρχαιολογία
Ευρήματα/Ανασκαφές/Ανακαλύψεις
Για το ίδιο θέμα
Τελειώνει «σε ένα μήνα» η ανασκαφή στην Αμφίπολη