Έντυπη Έκδοση

Σύμφωνο συμβίωσης: Ο γάμος των φτωχών

Ο γάμος, θρησκευτικός ή πολιτικός, ως θεσμός, αποτελεί δείγμα κάθε πολιτισμένης κοινωνίας. Ο μικρόκοσμος της αρμονικής οικογενειακής ζωής μπορεί να συγκριθεί με τον μακρόκοσμο της ευνομούμενης πολιτείας. Στην περίπτωση της ελληνικής κρίσης χρέους, που ξέσπασε το 2010, οι νεοφιλελεύθερες πολιτικές που επέβαλαν τυφλά φοροεισπρακτικά μέτρα, ισοπέδωσαν την πραγματική ελληνική οικονομία και δημιούργησαν νέο κύκλο κρίσης των θεσμών, ανάμεσα σ' αυτούς και αυτός της οικογένειας.

Ο γάμος, αυτός καθ' αυτός, ως κατάσταση, θεωρήθηκε τεκμήριο διαβίωσης και στοιχείο συγκεκριμένης περιουσιακής και οικονομικής κατάστασης. Τα δε τέκνα, "φορολογούνται" και αυτά, ως σημεία αναφοράς των γενικών δαπανών ενός νοικοκυριού. Αυτή η κατάσταση οδήγησε στην ουσιαστική υποβάθμιση και απαξίωση τόσο του θρησκευτικού μυστηρίου όσο και της δυναμικής που δημιουργεί γενικά η γαμήλια συμβίωση, δηλαδή τη δημιουργία οικογένειας. Γι' αυτό, όχι άδικα, η ιερολογία του γάμου αλλά και αυτό καθ' αυτό το μυστήριο παραμερίζονται ως τυπικότητες και φορμαλιστικές αναγκαιότητες, ως κοινωνικές - θρησκευτικές διατυπώσεις και μικροαστικές συμβάσεις.

Ο θρησκευτικός γάμος εκκοσμικεύεται σε εξαιρετικά επικίνδυνο βαθμό και με ευθύνη της Εκκλησίας· από "αγάπης μυστήριο", όπου δυο άνθρωποι ενώνονται "εις σάρκαν μίαν" και θεμελιώνουν τη νέα τους ζωή στη σχέση και το πρότυπο της αγάπης του Χριστού προς την Εκκλησία, εκφυλίζεται σε κοινωνικό γεγονός, απόλυτα ενταγμένο στο πλαίσιο της κουλτούρας της κατανάλωσης. Το κέντρο βάρους του ενδιαφέροντος εντοπίζεται στα επουσιώδη, που κάποιοι τολμούν να ανάγουν και να τοποθετήσουν στο επίπεδο της παράδοσης. Το συνολικό κόστος, για μια θρησκευτική τελετή, είναι απαγορευτικό για τα νέα ζευγάρια που επιθυμούν να ενώσουν τις ζωές τους, αν συνυπολογίσει κανείς και όσα η ίδια η Εκκλησία -επίσημα ή ανεπίσημα- θα ζητήσει από τους μελλόνυμφους. Ακόμη και όσοι, για τους παραπάνω λόγους, επιλέγουν τον πολιτικό γάμο, δεν φαίνεται να αποφεύγουν όσα επιβάλλονται εμμέσως ή αμέσως από τις κοινωνικές συμβάσεις.

Γι' αυτό και τα τελευταία χρόνια, ολοένα και περισσότεροι είναι εκείνοι που επιλέγουν ως εναλλακτική λύση τη σύναψη συμφώνου συμβίωσης, που δεν συνεπάγεται τις παραπάνω συμβατικές υποχρεώσεις.

Ο "γάμος των φτωχών" καθίσταται δελεαστικός, καθώς συνάπτεται με μια απλή συμβολαιογραφική πράξη, κοστίζει ελάχιστα και αφορά αποκλειστικά και μόνο τους δυο συμβαλλομένους. Το σύμφωνο συμβίωσης, αποτελεί σύμβαση που τυποποιεί τις συντροφικές σχέσεις. Επιπλέον είναι άμεσο και σύντομο ως προς τη σύναψή του αλλά και προσιτό, καθώς το ζευγάρι αποφεύγει την όποια εμπλοκή του με τη "βιομηχανία των γάμων" αλλά και τη δαιδαλώδη κρατική γραφειοκρατία, μιας και το μόνο που χρειάζεται, μετά την υπογραφή του, είναι η κατάθεσή του στο Δημοτολόγιο. Μολονότι το σύμφωνο συμβίωσης αποτελεί ακόμη μια όχι και τόσο δεσμευτική σύμβαση μεταξύ των συμβιούντων, σε αντίθεση με ό,τι ισχύει σε αρκετές χώρες της Ε.Ε., προσδιορίζει σαφώς μια σειρά από ζητήματα που άπτονται του οικογενειακού δικαίου και εξασφαλίζει συγκεκριμένο πλαίσιο κοινωνικής αυθυπαρξίας του ζευγαριού.

Η αναβάθμισή του και η εξίσωσή του με τον γάμο, θρησκευτικό ή πολιτικό, ακόμη και για τα ομόφυλα ζευγάρια -μιας και η φτώχεια δεν γνωρίζει φύλο ή θρησκευτική τοποθέτηση- ίσως οδηγήσει σε μια συνολική ανατροπή των έως τώρα δεδομένων, μιας και το βιοτικό επίπεδο των Ελλήνων έχει καταβαραθρωθεί και τόσο η Εκκλησία όσο και το κράτος, σ' ό,τι αφορά θρησκευτικό και πολιτικό γάμο, δεν δείχνουν να κατανοούν πλήρως τις νέες οικονομικές και κοινωνικές συνθήκες, που γεννούν νέες ανάγκες και νέες συνήθειες. Ως βασικοί συνδιαμορφωτές της κοινωνικής συνειδητότητας, Εκκλησία και κράτος, ίσως θα πρέπει να αναθεωρήσουν συγκεκριμένα στεγανά και στρεβλώσεις, που δημιουργούν ξεκάθαρους ταξικούς φραγμούς στην προοπτική του θρησκευτικού ή του πολιτικού γάμου. Επιπλέον, καλό θα ήταν να εγκαταλείψουν τους μισαλλόδοξους αφορισμούς και την πολεμική ρητορική εναντίον του συμφώνου, και να απομακρυνθούν από φοβικά σύνδρομα που τους οδηγούν σε τυφλές αντιδράσεις ώστε να εργαστούν από κοινού στη δημιουργία εκείνων των προϋποθέσεων που θα ευνοούν τη δημιουργία υγιών και σταθερών οικογενειών, σε ένα εξίσου υγιές και σταθερό κοινωνικό περιβάλλον».

Νικόλαος Α. Δεναξάς

υπ. διδάκτωρ Χριστιανικής Κοινωνιολογίας ΑΠΘ

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Ελλάδα
Στη στήλη
Οι αναγνώστες γράφουν