Έντυπη Έκδοση

Ματωμένος από το κιτς

Φαίνεται ότι ο 20ός αιώνας ήταν πολύ πυκνό χρονικό διάστημα. Περάσαμε από διάφορους -ισμούς στο μεταμοντέρνο και με την αυγή του 21ου αιώνα στο «μετά» το μεταμοντέρνο. Αποδομήσαμε και ισοπεδώσαμε τα πάντα, χωρίς να έχουμε -ακόμα- στήσει καινούργια ορόσημα στην Ιστορία της Τέχνης και του Πολιτισμού.

Είμαστε στην εποχή του καταστροφέα Σίβα, κατά τους ινδουιστές. Πολλοί σκηνοθέτες στη φετινή θερινή περίοδο κατέφυγαν στο κιτς από άποψη ή από ανάγκη. Το «εικόνα σου είμαι κοινωνία και σου μοιάζω» είχε μια μάλλον θλιβερή κοινωνιολογική εφαρμογή στα πολιτιστικά μας προϊόντα και δη σε αυτά που πληρώνει ο λαός μέσω του κρατικού προϋπολογισμού. Βεβαίως τέτοια φαινόμενα συμβάλλουν στη συλλογική αυτογνωσία, όμως θεωρούνται -ανεξαρτήτως εποχής- υποκουλτούρα και -οπωσδήποτε- μιας χρήσεως.

Η Λένα Κιτσοπούλου είναι η πλέον τολμηρή στην αισθητική διαχείριση του κιτς ως όπλου και ως νυστεριού. Κι όταν βέβαια σκηνοθετεί αριστοτεχνικά την αθυρόστομη «Γυναίκα της Πάτρας» του Γιώργου Χρονά, είναι στα νερά της κι αποδίδει τα μέγιστα. Οταν όμως έρχεται αντιμέτωπη με το λυρισμό ενός Φεδερίκο Γκαρθία Λόρκα στην αξεπέραστη μετάφραση του Γκάτσου, κι έχει στη διάθεσή της την κλασική μελοποίηση διά χειρός Μάνου Χατζιδάκι, αυτή επιλέγει να καταφύγει στα σκυλάδικα και στους κακόγουστους μικροαστικούς ή νεοπλουτίστικους γάμους.

Η ελληνική κοινωνία πέρασε πολύ απότομα (λόγω τουρκοκρατίας) από την αγροτική-κτηνοτροφική παραγωγή στην άλογη και άμετρη αστικοποίηση, χωρίς σοβαρή και βαριά βιομηχανία, επιτυγχάνοντας μια διεθνή πρωτοτυπία: να γίνει ένα υβρίδιο απροσδιόριστο, μοναδικό κι άξιον παρατηρήσεως ως εκ τούτου. Οι Βλάχοι, που μας έδωσαν σημαντικούς εθνικούς ευεργέτες, έγιναν συνώνυμοι ενός παρελθόντος που οι μικροαστοί δεν θα ήθελαν να θυμούνται και οι νεόπλουτοι αποκηρύσσουν μετά βδελυγμίας. Λαός όμως χωρίς παρελθόν είναι αμάλγαμα χωρίς μέλλον.

Από την παράσταση «Ματωμένος γάμος» του Λόρκα Από την παράσταση «Ματωμένος γάμος» του Λόρκα Κι ας μην καταφεύγουμε διαρκώς σε μια μακρινή κι απροσδιόριστη Αρχαιότητα. Ο «Ματωμένος Γάμος» του Λόρκα είναι ένα μνημειώδες κείμενο για τους ανθρώπους που δουλεύουν τη γη, τους χειρώνακτες, τους ανθρώπους του μόχθου, που ιδρώνουν για να βγάλουν το ψωμάκι τους. Ο λυρισμός του μεγάλου ποιητή αγγίζει το τραγικό, όταν καταδύεται στο συλλογικό ασυνείδητο και βγάζει στην επιφάνεια τις αρχετυπικές συγκρούσεις των ορμεφύτων με τις κοινωνικές συμβάσεις. Το «εγώ» και το «εμείς», το ένστικτο και η λογική, ο Ερωτας κι ο Θάνατος συγκρούονται θεαματικά μέσα από την απλότητα του λόγου και τη λιτότητα στη χρήση των εκφραστικών μέσων από τον Ισπανό ποιητή. Η Λένα Κιτσοπούλου αντί για ποίηση έκανε μετα-ποίηση, σαν τις μοδιστρούλες στα χωριά που ξεπατίκωναν τα πατρόν μεγάλων γαλλικών οίκων μόδας από εκλαϊκευμένα περιοδικά του συρμού. Καλό κι αυτό και χρήσιμο για να ντύσουμε την πολιτιστική γύμνια μας στα χρόνια της κρίσης. Ομως υπάρχουν κι άλλες υγιείς δυνάμεις που επεξεργάζονται με πρωτοτυπία τα πρωτογενή υλικά κι ευελπιστούν να είναι οι πνευματικοί ταγοί του αύριο. Μόνο που δεν βρίσκουν ακόμα ανοικτό το δρόμο για τον κρατικό προϋπολογισμό.

Οσοι από αυτούς επιβιώσουν «ιδίοις αναλώμασιν» θα γίνουν οι κλασικοί του επόμενου αιώνα. Οι υπόλοιποι θα ανακυκλωθούν και θα λιπάνουν τους κήπους άλλων. Μέχρι τότε όμως θα πήξουμε στην κακογουστιά. Αν θέλαμε να πάμε στα σκυλάδικα, θα πηγαίναμε στα σκυλάδικα. Οταν πηγαίνουμε στην Πειραιώς 260 ή στην Επίδαυρο, περιμένουμε να δούμε κάτι που θα οδηγεί σε ανάταση ψυχής κι αληθή ψυχαγωγία.

Μία από τα ίδια η αποτυχημένη αυτή απόπειρα της Λένας Κιτσοπούλου να σχολιάσει τον Λόρκα. Από αυτή την άποψη οι μικροαστικοί γάμοι και τα ξεφαντώματα στα σκυλάδικα είναι αυθεντικά κοινωνιολογικά φαινόμενα και, σίγουρα, πιο ενδιαφέροντα από τις θεατρικές διακωμωδήσεις τους. Κρίμα και πάλι κρίμα. 7

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Τέχνες & Πολιτισμός
Με λέξεις-κλειδιά
Θέατρο
Παραστάσεις