Έντυπη Έκδοση

Σκοτία, Καταλονία και «ανεξαρτησία»

Η Σκοτία ψήφισε κατά της ανεξαρτησίας της την προπερασμένη εβδομάδα και μάλιστα πανηγύρισε δεόντως το αποτέλεσμα του δημοψηφίσματος, αφού, όπως τους υπενθύμισε ο πανικοβλημένος για ένα μεγάλο χρονικό διάστημα πρωθυπουργός του Ηνωμένου Βασιλείου, Ντέιβιντ Κάμερον, με ένα «όχι, ευχαριστώ» (δεν θα πάρω) τους ανταμείβει με παραμονή κάτω από τις προστατευτικές φτερούγες της στερλίνας.

Αλλωστε έμφοβος όπως ήταν, από το ενδεχόμενο ενός αρνητικού αποτελέσματος, τους υποσχέθηκε παραχωρήσεις και άλλων δικαιωμάτων.

Υπάρχουν κάποια χαρακτηριστικά που διαφοροποιούν τη Σκοτία από το άλλο έθνος -αλλά όχι κράτος- την Καταλονία που και αυτή διεκδικεί την ανεξαρτησία της από την Ισπανία, και έχει προκηρύξει μη δεσμευτικό δημοψήφισμα για τις 9 Νοεμβρίου, όπου ο Μαριάνο Ραχόι, ο συντηρητικός πρωθυπουργός της Ισπανίας, είναι κάθετος ενάντια σε οιαδήποτε απόσχιση θεωρώντας την παράνομη, αφού το δικαίωμα της αυτοδιάθεσης οιασδήποτε περιοχής δεν προβλέπεται από το ισπανικό Σύνταγμα, ενώ το άρθρο 8 διακηρύττει το αδιαίρετο της ισπανικής ενότητας και την προστασία της από τις ισπανικές ένοπλες δυνάμεις. Παραθέτω πιο κάτω τρία διαφοροποιητικά στοιχεία:

α) Στη Σκοτία μιλιέται -αν και με κάπως τραχιά προφορά- η αγγλική γλώσσα, ενώ η Καταλονία έχει τη δική της, τα καταλανικά, η οποία ήδη από τον 10ο αιώνα είχε διαμορφωθεί σε μια ολοκληρωμένη οντότητα με τη γραμματική (φωνολογία, μορφολογία, σύνταξη, σημασιολογία), μάλιστα δε αποτελούσε και αποτελεί το βασικό εργαλείο διδασκαλίας στις τρεις βαθμίδες της εκπαίδευσης, της Καταλονίας, των Βαλεαρίδων Νήσων και άλλων περιοχών. β) Στους Σκοτσέζους δεν αρέσει καθόλου να τους αποκαλούν «Αγγλους», αλλά δεν έχουν αντίρρηση να τους αποκαλούν Βρετανούς. Μία ανάλογη δυνατότητα δεν μπορεί να παρασχεθεί στους Καταλανούς και γι' αυτό νιώθουν έντονη δυσανεξία όταν τους αποκαλούν «Ισπανούς». γ) Η Σκοτία έχει περισσότερες ελευθερίες και δικαιώματα από ό,τι η Καταλονία, κάτι που μέτρησε σημαντικά στο δημοψήφισμα γιατί ουσιαστικά οι Σκοτσέζοι δεν αντιμετώπισαν προβλήματα καταπίεσης από τους Αγγλους, όπως οι Καταλανοί από τους Ισπανούς, μολονότι ενώθηκαν με αυτούς για να πολεμήσουν το φασισμό του στρατηγού Φράνκο και οι Καταλανοί ήταν οι πρώτοι που βγήκαν στον πόλεμο (19.7.1936) και οι τελευταίοι που αποχώρησαν από αυτόν (26.1.1939). Ο Τζορτζ Οργουελ αποτίνει «Φόρο τιμής στην Καταλονία» (στο ομότιτλο βιβλίο του) και διακρίνει με θαυμασμό ένα λαό που έχει αναλάβει για πρώτη φορά την εξουσία, στα λόγια του: «έχει ανέβει στη σέλα», μέσα σε ένα πνεύμα ομοψυχίας, συντροφικότητας και αλληλεγγύης, όπου όλα έχουν κολεκτιβοποιηθεί και έχουν καταργηθεί οι πομπώδεις τίτλοι του «Δον» και του «Σενιόρ» και οι πολίτες χρησιμοποιούν την προσφώνηση «σύντροφε».

Αλλά με την επικράτηση του Φράνκο και μετά -παρά την κατάργηση πολλών ανελεύθερων μέτρων που έπλητταν την Καταλονία- ένας ολοένα και περισσότερο αυξανόμενος ανταγωνισμός μεταξύ Μαδρίτης και Βαρκελώνης έχει οξύνει τις σχέσεις Καταλονίας-Ισπανίας. Η έγκριτη ισπανική εφημερίδα «El Mundo» έκανε σχετικά πρόσφατα μια χωρίς προηγούμενο «δημοσκόπηση» με το ερώτημα: «Μισείτε τους Καταλανούς;», όπου ένα 56% απάντησε καταφατικά. Πρωτοφανές το δημοψήφισμα όσο και το αποτέλεσμα που μπορεί να αποδοθεί στις εκστρατείες μίσους μερίδας του ισπανικού Τύπου για τις οποίες η Δικαιοσύνη ουδέποτε παρενέβη, ως όφειλε.

Ομως ο σοβαρότερος λόγος για τον οποίο η Καταλονία ζητάει αυτοδιάθεση είναι οικονομικός, αφού υφίσταται μια δημοσιονομική λεηλασία από το ισπανικό κράτος: 10% του ακαθάριστου εθνικού προϊόντος της, δηλαδή ποσό 20 δισεκατομμυρίων ευρώ, υφαρπάζεται υπό μορφή επιβολής διαφόρων φόρων από την Ισπανία και από αυτό το ποσό δεν επιστρέφεται σχεδόν τίποτα υπό μορφή επενδύσεων στην Καταλονία ή ως παροχές κοινωνικών υπηρεσιών.

Πληθυσμιακά η Καταλονία είναι περίπου 7,5 εκατομμύρια κάτοικοι και πολλές χώρες της Ε.Ε. από τη Φινλανδία έως τη Μάλτα και την Κύπρο είναι μικρότερες από αυτήν.

Αν αφήσουμε κατά μέρος όμως τους συναισθηματισμούς περί ανεξαρτησίας και αυτοδιάθεσης κ.λπ. των λαών, θα δούμε τι κρύβεται πίσω από αυτά τα κινήματα, όπου εκτός από τα δύο που αναφερθήκαμε, υπάρχουν και άλλα (Φλαμανδία-Βαλονία, Κορσική, Σαρδηνία, Βένετο Βόρειας Ιταλίας και Βενετία). Δεν πρόκειται ουσιαστικά για λαϊκές εξεγέρσεις, αλλά για καθαρά αστικά κινήματα που εκπροσωπούν μεγάλες επιχειρήσεις, εταιρικά συμφέροντα μεγαλοαστών που στόχος τους είναι να επιτύχουν αμεσότερες σχέσεις -κάτι που τώρα δεν τους το επιτρέπει η Ισπανία- με τράπεζες και μεγαλοεταιρείες του εξωτερικού αποβλέποντας σε... πατριωτική εκμετάλλευση του καταλανικού λαού με μείωση μισθών-ημερομισθίων και ιδιωτικοποίηση των κοινωνικών υπηρεσιών.

Ο πρόεδρος της καταλανικής εθνοσυνέλευσης (Assemblea Nacional Catalan), Κάρμε Φορκαντέλ, φιλοδοξεί να γίνει η χώρα του μια Ολλανδία ή Δανία του Νότου με παγκόσμιους ισχυρούς εμπορικούς δεσμούς. Η ανεξαρτητοποίηση της Καταλονίας θα οδηγούσε σε μείωση της φτώχειας σε ορισμένες μη προνομιούχες περιοχές της Ισπανίας, δημιουργώντας μια δικαιότερη κοινωνία. Ουδέν ψευδέστερον. Η ελίτ των «σεπαρατιστών», αυτών που κόπτονται για την ανεξαρτησία της Καταλονίας ή της Σκοτίας, επιθυμεί την ένταξη των υπό απόσχιση εθνών στην Ε.Ε. όπου ο λαός θα υποστεί τα γνωστά σε εμάς προγράμματα λιτότητας που εξ αντικειμένου θα τους επιβληθούν, αλλά και την ένταξή τους στο ΝΑΤΟ, όπου θα συμπαραταχθούν με το νέο συνασπισμό των προθύμων.

Ο καταλανικός λαός θέλει οπωσδήποτε την ανεξαρτησία του. Οι Ισπανοί δεν θα στενοχωρηθούν ιδιαίτερα, αν την αποκτήσει. Υπάρχουν όμως τα συμφέροντα των δύο αρχουσών τάξεων. Οι ισπανικές κυβερνήσεις χρειάζονται, στην κακή οικονομική κατάσταση που είναι, τους καταλανικούς φόρους περισσότερο από ποτέ. Αλλά δικαιολογημένα η άρχουσα τάξη της Καταλονίας αντιδρά «πατριωτικά». Εάν διψάει η αυλή σου, γιατί να ποτίζεις τις ξένες; (τους Ισπανούς).

Είτε εξαρτημένη είτε ανεξάρτητη, η εργατική τάξη θα είναι πάντα το αιώνιο θύμα, στην Καταλονία, εάν δεν αποκτήσει έναν εμπνευσμένο ηγέτη. Οχι βέβαια τους παρόντες Αρτούρ Μας ή Γιοακίν Αλμούνια!!!

* Ομότιμος καθηγητής ΑΠΘ

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Πολιτική
Στη στήλη
Η άποψή μου - Του ΘΑΝΟΥ ΚΑΚΟΥΡΙΩΤΗ