Έντυπη Έκδοση

Συζητώντας για την αλήθεια και το φιλότιμο

«ΗΝέα Ελλάδα στηρίζεται στην Αλήθεια και στο Φιλότιμο». Στο φύλλο της εφημερίδας, στις 17.9.2014, μας απασχόλησε η «Νέα Ελλάδα». Σήμερα ασχολούμαστε με την αλήθεια και το φιλότιμο. Κάνουμε μια αληθινή και φιλότιμη προσπάθεια να αποκρυπτογραφήσουμε τη στομφώδη πρόταση που διατυπώθηκε στα εγκαίνια της ΔΕΘ.

Κατ' αρχάς, τι είναι «αλήθεια»; Η λέξη προέρχεται από τη λήθη (τη λησμονιά) και το στερητικό «α». Αλήθεια είναι η άρνηση της λησμονιάς.

Η σύγχρονη φιλοσοφική σκέψη αναφέρει διάφορους τύπους αλήθειας: την οντολογική αλήθεια (τα πάντα είναι όπως είναι και όχι όπως τα γνωρίζει ο καθένας), την τυπική αλήθεια (προϋπόθεση είναι η έλλειψη αντιφατικότητας και ταυτόχρονα η παρουσία λογικής ακολουθίας), την καθ' ύλην αλήθεια (η γνώση ταυτίζεται προς το περιεχόμενο και τα πραγματικά δεδομένα), τη μεταφυσική αλήθεια (οτιδήποτε δεν μπορούμε να γνωρίζουμε με βεβαιότητα) και, τέλος, τη δογματική αλήθεια (οτιδήποτε γνωρίζουμε με βεβαιότητα).

Ηαλήθεια είναι μία εκ των δύο τιμών που λαμβάνει μια λογική πρόταση που λέγεται ή γράφεται από έναν άνθρωπο. Η άλλη τιμή που λαμβάνει είναι το ψέμα. Μια πρόταση είναι αληθής ή ψευδής. Οπότε, το αντίθετο της αλήθειας είναι το ψέμα (η μη αλήθεια).

Αυτό σημαίνει ότι η πρόταση στην αρχή του άρθρου είναι είτε αληθής είτε ψευδής.

Από εκεί και πέρα, υπάρχει η «μισή αλήθεια», όπου είτε εσκεμμένα αποκρύπτεται μέρος της συνολικής αλήθειας είτε από πρόθεση υπάρχουν ψευδή μαζί με αληθή στοιχεία στη λογική πρόταση που διατυπώνεται. Επίσης, υπάρχει η «προσωπική αλήθεια», η οποία ταυτίζεται με τα προσωπικά πιστεύω και τα αισθήματα που εκφράζουν οι άνθρωποι. Αυτή όμως, σε μεγάλο βαθμό, είναι υποκειμενική αλήθεια.

Οσον αφορά το φιλότιμο, αυτό έχει να κάνει με την αξιοπρέπεια, την τιμή και την υπερηφάνεια. Το φιλότιμο είναι ένας καλώς εννοούμενος εγωισμός και χαρακτηρίζει τον άνθρωπο που είναι υπέρ το δέον συνεπής στις υποχρεώσεις του.

Το φιλότιμο αναφέρεται σε έναν άνθρωπο που είναι ευσυνείδητος και πρόθυμος, που είναι ανιδιοτελής και έντιμος. Ο άνθρωπος που «έχει φιλότιμο» αγαπάει την αλήθεια και αρνείται το ψέμα.

Αυτά που βλέπουμε και βιώνουμε τα τελευταία χρόνια είναι για πολλούς ανθρώπους συγκλονιστικές εξελίξεις και ριζικές ανατροπές για τη ζωή τους. Καλούμαστε να αναπροσαρμόσουμε και να μεταβάλουμε τις σταθερές και τα δεδομένα με τα οποία μέχρι σήμερα έχουμε πορευτεί. Να επιβιώσουμε σε ένα νέο, διαφορετικό περιβάλλον: κοινωνικό, οικονομικό, εργασιακό, επαγγελματικό, οικογενειακό. Αυτή είναι μία αλήθεια. Είναι μια οντολογική και μια καθ' ύλην αλήθεια. Επίσης, καλούμαστε, μέσα από αυτά που μας «σερβίρουν», να θεωρήσουμε ότι όλα είναι μια τυπική αλήθεια.

Ελάτε, όμως, που το αβέβαιο του μέλλοντος και η καχυποψία για τις ειλικρινείς προθέσεις της εξουσίας μάς οδηγούν γοργά στη μεταφυσική αλήθεια. Από την άλλη πλευρά, κυβερνήτες, συγκυβερνήτες και οι κατάλληλοι παροικούντες και «παπαγάλοι» με κάθε τρόπο προσπαθούν να μας πείσουν για τη δογματική τους αλήθεια.

Αλήθεια είναι η άρνηση της λησμονιάς, είναι να θυμάσαι και να μην ξεχνάς. Αρα, όποιος ξεχνάει το παρελθόν και τις πράξεις του, όποιος λησμονεί τι έχει γίνει και ποιος το έκανε, εκείνος που ρίχνει σκόνη στο παρελθόν και χώμα στα πεπραγμένα του για να μην τα βλέπει και να μην του θυμίζουν τι έχει συμβεί, δεν μπορεί να μιλάει την αλήθεια. Και αυτοί που μας λένε ότι μιλάνε τη γλώσσα της αλήθειας είναι οι ίδιοι που είχαν λάβει τις αποφάσεις και είχαν εκτελέσει τις πράξεις για την πορεία αυτής της χώρας κατά το παρελθόν.

Η αναξιοκρατία, η διαφθορά, οι πελατειακές σχέσεις, οι υποσχεσιολογίες, τα ρουσφέτια, οι μίζες και οι υποτελείς λόγοι ήταν προϊόντα των ίδιων ανθρώπων που σήμερα μιλούν για την «αλήθεια». Αυτοί οι άνθρωποι λησμονούν με πρόθεση. Αρα ψεύδονται. Και ως ψευδολόγοι δεν μπορούν να έχουν φιλότιμο. Γιατί το φιλότιμο θέλει αληθείς ανθρώπους, με αληθινά λόγια και πράξεις.

* Διδάκτωρ Εργασιακής/Οργανωσιακής Ψυχολογίας, markovii@cyta.gr

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Πολιτική
Στη στήλη
Ανάλυση στα γεγονότα