Έντυπη Έκδοση

Αποσύρθηκε κεφαλή του Ερμή από δημοπρασία των Bonhams

Ο οίκος δέχθηκε πως πιθανότατα αποτελεί προϊόν αρχαιοκαπηλίας

Ρωμαϊκό αντίγραφο του Ερμή των Προπυλαίων, ενός έργου του γλύπτη Αλκαμένη, μαθητή του Φειδία, που ήταν στημένο στη νότια πτέρυγα των Προπυλαίων της Ακρόπολης των Αθηνών, είναι αυτό που αποσύρθηκε από τη δημοπρασία του οίκου Bonhams και δεν περιλαμβάνεται στα υπό δημοπράτηση έργα σήμερα στο Λονδίνο.

Η απόσυρση του γλυπτού επετεύχθη όταν η Διεύθυνση Τεκμηρίωσης και Προστασίας Πολιτιστικών Αγαθών του υπουργείου Πολιτισμού διαπίστωσε από την πρώτη κιόλας ημέρα ανάρτησης (10/9/2014) του ηλεκτρονικού καταλόγου της συγκεκριμένης δημοπρασίας αρχαιοτήτων ότι στα προς δημοπράτηση αντικείμενα περιλαμβάνεται και η μαρμάρινη αυτή κεφαλή του Ερμή. Υστερα από έλεγχο στο κατασχεθέν φωτογραφικό υλικό του διαβόητου εμπόρου τέχνης Μπεκίνα, είδαν πως το έργο αυτό ήταν ανάμεσα σε δεκάδες άλλα στο αρχείο του. Ετσι προέκυψε η προέλευση και παράνομη εξαγωγή του Ερμή από την Ελλάδα. Αμέσως, η αρμόδια Διεύθυνση του ΥΠΠΟΑ επικοινώνησε με τους Bonhams και τους ζήτησε περισσότερα στοιχεία για την προέλευση του αντικειμένου.

Ο αγγλικός οίκος δημοπρασιών στον κατάλογό του ανέφερε ότι το έργο αυτό αποτελεί ρωμαϊκό αντίγραφο (1ου-2ου αι. μ.Χ.) του αρχαίου πρωτοτύπου του 430 π.Χ. του Αλκαμένη. Είναι ωστόσο γνωστό στους αρχαιολόγους ότι κατασκευάστηκαν πολλά αντίγραφα του Ερμή των Προπυλαίων από αττικά αλλά και μικρασιατικά εργαστήρια. Το πρωτότυπο ήταν μια ερμαϊκή στήλη που συνέχιζε την πανάρχαια ανεικονική παράσταση του θεού, εξ ου και το αρχαϊκό στιλ στα μαλλιά και τα γένια του. Το 1903 βρέθηκε στην Πέργαμο ένα ελληνιστικό αντίγραφο της κεφαλής του Ερμή των Προπυλαίων του Αλκαμένη.

Η προτομή που δεν βγήκε τελικά στο σφυρί (με τιμή εκκίνησης 12.000 λίρες) θεωρείται από τους αρχαιολόγους του ΥΠΠΟΑ έργο αττικό. Βεβαίως, ουδείς γνωρίζει πότε εξήχθη από την Ελλάδα και από πού ακριβώς έχει αφαιρεθεί.

Η επιστροφή κάθε αρχαίου στην Ελλάδα είναι μία άλλη διαδικασία που χρειάζεται διαπραγματεύσεις με τον κάτοχό του. Ο οίκος δημοπρασιών πάντως, εκτός από το γεγονός ότι αναγκάσθηκε να αποσύρει την κεφαλή από τη δημοπρασία, παρέπεμψε για πρώτη φορά στον φερόμενο ως κάτοχο για απευθείας επικοινωνία με το ελληνικό Δημόσιο. Ως κάτοχος του έργου αναγραφόταν στον κατάλογο η Συλλογή Νικόλα Κουτουλάκη. Ο Νικόλας Κουτουλάκης όμως έχει πεθάνει από το 1966. Η συλλογή του έχει περιέλθει στο γιο του Μανώλη Κουτουλάκη. Ο πατέρας διατηρούσε γκαλερί με αρχαιότητες στην Ελβετία και είχε κατηγορηθεί και καταδικαστεί για αρχαιοκαπηλία, όπως και ο γιος του. Από τη συλλογή τους προερχόταν και το τμήμα επιτύμβιου αναγλύφου που μας επεστράφη από το Μουσείο Γκετί του Λος Αντζελες ως προϊόν αρχαιοκαπηλίας. Το άλλο μισό βρισκόταν στο Μουσείο Κανελλοπούλου στην Αθήνα.

Η Διεύθυνση Αρχαιοκαπηλίας του υπουργείου Πολιτισμού σε χθεσινή της ανακοίνωση διευκρινίζει ότι παρακολουθεί στο μέτρο του εφικτού τις δημοπρασίες πολιτιστικών αγαθών και, στις περιπτώσεις όπου τεκμηριώνεται νομικά η παράνομη εξαγωγή από τη χώρα κάποιου δημοπρατούμενου αντικειμένου, προβαίνει σε όλες τις νόμιμες ενέργειες. Αλλά και η διακοπή μιας δημοπρασίας μπορεί να γίνει μόνο αν υπάρχουν αδιάσειστα νομικά επιχειρήματα που αποδεικνύουν παράνομη ενέργεια.

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Τέχνες & Πολιτισμός
Με λέξεις-κλειδιά
Δημοπρασίες
Αρχαιοκαπηλία
Αρχαιολογία