Έντυπη Έκδοση

Οταν η λιτότητα γίνεται μονομανία

Μία από τις ψυχώσεις του Τσαουσέσκου ήταν ο μηδενισμός του εξωτερικού χρέους

Οπως μαθαίναμε στο Λύκειο, ουδέν καινόν υπό τον ήλιον. Τον ίδιο περίπου καιρό λοιπόν, στα τέλη της δεκαετίας του '60, που οι νεοεμφανιζόμενοι νεοφιλελεύθεροι είχαν εφεύρει τη λιτότητα ως πανάκεια, από τελείως άλλο δρόμο είχαν καταλήξει σ' αυτήν και κάποιοι άλλοι.

Μια φορά κι έναν καιρό, ήταν ένας μεγάλος ηγέτης. Δηλαδή, ο ίδιος νόμιζε ότι ήταν μεγάλος ηγέτης, όλοι οι άλλοι τον θεωρούσαν έναν μεγαλομανιακό τύραννο. Θεωρούσε ότι ήταν τόσο σοφός, ώστε, καθώς τη χώρα του την έβρεχε ο Δούναβις, αυτός είχε επιλέξει για τον εαυτό του το προσωνύμιο «Δούναβις της Σκέψης». Τον έλεγαν Νικολάε Τσαουσέσκου και τη σύζυγό του Ελένα. Η Ελένα είχε τελειώσει σε κάποιο ρουμάνικο ΤΕΙ βοηθός χημικού, αλλά είχε αυτοανακηρυχθεί διδάκτωρ χημικός μηχανικός και διηύθυνε ολόκληρο ερευνητικό κέντρο που έφερε το όνομά της και παρήγε μια ανακοίνωση τη βδομάδα, όπου εμφανιζόταν πρώτη η ίδια, χωρίς να έχει την παραμικρή ανάμειξη. Σε μια επίσκεψη του Νικολάε μάλιστα στην Αθήνα το 1980, η Ακαδημία Αθηνών είχε προσκαλέσει την Ελένα να κάνει επιστημονική ανακοίνωση με θέμα περί την τεχνολογία πολυμερών, όπου είχαν προλογίσει και τουλάχιστον δύο νεοδημοκράτες υπουργοί, προφανώς ειδικοί κι αυτοί στη συγκεκριμένη τεχνολογία!

Τα ταξίδια του Νικολάε συνήθως είχαν ως αντικείμενο την πώληση του εθνικού προϊόντος της Ρουμανίας, του πετρελαίου (στη σημαία της χώρας υπήρχε και μία πετρελαιοπηγή), αλλά και την πώληση ηλεκτρικού ρεύματος όπου αυτό ήταν τεχνικά εφικτό, συνεπώς και στην Ελλάδα. Μία από τις ψυχώσεις του ήταν και ο μηδενισμός του εξωτερικού χρέους, με σχεδόν απαγόρευση των εισαγωγών και εκποίηση όποιου ρουμάνικου προϊόντος μπορούσε να πουληθεί. Οι εισαγωγές γίνονταν μόνο με το περίφημο «κλήρινγκ» (clearing), ουσιαστικά μια ανταλλαγή προϊόντων, δίνουμε πετρέλαιο στην Ελλάδα και μας δίνει πορτοκάλια. Πόσα πια να ήταν αυτά τα πορτοκάλια και για πόσους να έφταναν; Οι μισθοί δεν ανέβαιναν, αλλά και δεν είχε νόημα να ανέβουν: Τι να αγοράσεις; Απαγορεύτηκαν ακόμη περιττές καταναλώσεις ρεύματος, όπως το ηλεκτρικό ψυγείο από Οκτώβριο ώς Απρίλιο, ή το σιδέρωμα ολοχρονίς.

Μετά το 1970 βρέθηκε μια καλή συναλλαγματοφόρος πηγή: η Παιδεία. Η Ρουμανία άνοιξε τα σύνορα για ξένους φοιτητές, που πλήρωναν δίδακτρα και ξόδευαν σε δολάρια. Ως το 1974 ήταν κυρίως Ασιάτες και Αφρικάνοι, αλλά με την ελληνική μεταπολίτευση άνοιξε ο δρόμος και από την, σε παρόμοια με τη σημερινή οικονομική κατάσταση, Ελλάδα.

Οι σχέσεις του Νικολάε με την ΕΣΣΔ ήταν γενικά κακές, πράγμα που τον οδηγούσε σε ανοίγματα με οποιονδήποτε ήταν σε παρόμοια θέση, άσχετα αν οι απόψεις τους ήταν τελείως αντίθετες, όπως το Ιταλικό Κ.Κ., καθώς και το ημέτερο ΚΚΕ εσωτερικού. Η Ρουμανία έκανε δεκτούς υπότροφους φοιτητές από τον «Ρήγα Φεραίο», αλλά και από την ΚΝΕ, καθώς και όποιον άλλον με δίδακτρα.

Και η λιτότητα, λιτότητα! Οι Ελληνες, όπως και οι άλλοι τριτοκοσμικοί, στη Ρουμανία με τα δολάριά τους ήταν μεγιστάνες. Τα εξωτικά ελληνικά καταναλωτικά προϊόντα ήταν απαγορευμένος καρπός για τους Ρουμάνους πανεπιστημιακούς, που αγωνιούσαν ακόμη και για τον άρτον τον επιούσιον. Για να περάσεις το μάθημα, αρκούσε ένα κιλό γαρίδες, που κατέφθαναν μέσα σε καταψύκτη στο φοιτητικό πούλμαν. Με ένα πεντάρι «Μεταξά» στον καθηγητή, το δεκάρι στο βαθμό ήταν εξασφαλισμένο. Το πιο καταπληκτικό λάδωμα ήταν το «Αφρόζο», το οποίο η κυρία καθηγητού κρεμούσε στην τουαλέτα μόνο όταν έρχονταν επισκέψεις. Μαζεύονταν όλοι γύρω από τη λεκάνη, η οικοδέσποινα τραβούσε το καζανάκι και όλοι εθαύμαζαν τη δυτική τεχνολογία, που έβαλε ένα σαπουνάκι σε ένα καλαθάκι και προσάρμοσε έναν γάντζο, ώστε να αφρίζει αυτόματα η λεκάνη.

Οι συνέπειες της λιτότητας (και όχι μόνον, βέβαια) φάνηκαν το 1989. Οπως ειπώθηκε μετά, στην Πολωνία ο «Υπαρκτός» για να πέσει χρειάστηκε 10 χρόνια, στην Ουγγαρία 10 μήνες, στη Βουλγαρία 10 βδομάδες και στη Ρουμανία 10 ώρες!

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Πολιτική
Στη στήλη
Αρθρο