Έντυπη Έκδοση

ΧΟΝΓΚ ΚΟΝΓΚ ΔΙΑΔΗΛΩΣΕΙΣ ΓΙΑ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΚΕΣ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΕΙΣ

Κινεζικός πονοκέφαλος ψάχνει τρόπο απαλλαγής

Η περιοχή του Χονγκ Κονγκ είναι το διαμάντι της οικονομικής ανάπτυξης των Κινέζων. Αυτός είναι ο λόγος που η Κίνα δεν θα επιτρέψει τις αναδυόμενες προσπάθειες εκδημοκρατισμού, που ενδεχομένως να οδηγούσαν σε αυτονομία την περιοχή

Οι διαδηλώσεις με αίτημα δημοκρατικές μεταρρυθμίσεις στο Χονγκ Κονγκ οδηγούν αναπόφευκτα σε παραλληλισμούς με την εξέγερση της Τιεν Αν Μεν, δημιουργούν έναν έντονο προβληματισμό για το πού μπορεί να οδηγήσουν, προκαλούν σειρά σχολίων για το ρόλο της Κίνας αλλά και των Ηνωμένων Πολιτειών και αφήνουν πολλά περιθώρια ερμηνειών μέσα σ' ένα σύνθετο γεωστρατηγικό πλαίσιο.

Το πώς θα ηρεμήσουν τα πνεύματα στο μεγαλύτερο εξαγωγικό λιμάνι της Κίνας, είναι παρακινδυνευμένο να προβλεφθεί Το πώς θα ηρεμήσουν τα πνεύματα στο μεγαλύτερο εξαγωγικό λιμάνι της Κίνας, είναι παρακινδυνευμένο να προβλεφθεί Το Χονγκ Κονγκ απολαμβάνει μεγάλο βαθμό αυτονομίας από το 199,7 όταν πέρασε από τη Βρετανική Κοινοπολιτεία στην κυριαρχία της Κίνας με μια μεγαλειώδη τελετή. Είναι χαρακτηριστικό ότι από το λιμάνι του Χονγκ Κονγκ γινόταν και εξακολουθεί και σήμερα να διενεργείται το μεγαλύτερο μέρος των εξαγωγών της Κίνας. Υπό τον όρο της σινοβρετανικής κοινής Διακήρυξης, η Κίνα έχει δεσμευθεί ότι το Χονγκ Κονγκ θα έχει ένα σχετικά υψηλό βαθμό αυτονομίας τουλάχιστον έως το 2047, γεγονός που το επιβάλλουν περισσότερο οικονομικοί λόγοι.

Τις τελευταίες μέρες, δεκάδες χιλιάδες διαδηλωτές, που ζητούν δημοκρατικές μεταρρυθμίσεις, κατακλύζουν τους δρόμους, παγώνοντας τη λειτουργία των τραπεζών, των καταστημάτων και των σχολείων. Το Κίνημα «Occupy Central» δημιουργήθηκε από ακτιβιστές στην καρδιά των μαζικών διαδηλώσεων. Τρία πρόσωπα, ο Μπένι Τάι, καθηγητής Νομικής, ο Τσαν Κιν-Μαν, καθηγητής Κοινωνιολογίας, και ο Τσου Γιου-Μινγκ, υπουργός για εκκλησιαστικά θέματα, είναι οι βασικοί διοργανωτές του. Το Κίνημα πήρε μαζικό χαρακτήρα μέσα από μια εκστρατεία μη βίας ενάντια στην απόφαση του Πεκίνου να περιορίσει τις ανοιχτές εκλογές που έχουν προγραμματιστεί για το 2017.

Ποιοι είναι οι πρωταγωνιστές;

Η Φοιτητική Ομοσπονδία του Χονγκ Κονγκ, με επικεφαλής τους Αλέξ Τσόου και Λέστερ Σαμ, διοργάνωσε μια ξεχωριστή φιλοδημοκρατική διαδήλωση, στις 22 Σεπτεμβρίου. Στις 26 Σεπτεμβρίου, φοιτητές διαδηλωτές έκαναν έφοδο σε κυβερνητικά κτήρια και η ένταση κλιμακώθηκε.

Ο Τζόσουα Γουόνγκ, ο 17χρονος ηγέτης του φοιτητικού κινήματος, που πριν από δύο χρόνια έκανε εκστρατεία ενάντια στην «πατριωτική εκπαίδευση», συνελήφθη και παρέμεινε υπό κράτηση για περισσότερες από 40 ώρες χωρίς την απαγγελία κατηγοριών.

Φιλοκινεζικά και φιλοεπιχειρηματικά κόμματα είναι ενάντια στην εκστρατεία κι έχουν σχηματίσει ομάδες εναντίον του μεταρρυθμιστικού Κινήματος. Η Σιωπηλή Πλειοψηφία για το Χονγκ Κονγκ είναι ένα τέτοιο.

Οι βασικές παράμετροι

Ο κυβερνήτης του Χονγκ Κονγκ, μετά την παράδοσή του στην Κίνα το 1997, εκλέγεται από μια επιτροπή 1.200 μελών, αλλά το 2007 το Πεκίνο δεσμεύτηκε για εκλογές με καθολική ψηφοφορία το 2017. Ωστόσο τον Αύγουστο αναθεώρησε μερικώς, ανακοινώνοντας ότι στις εκλογές θα λάβουν μέρος μόνο οι υποψήφιοι που θα εξασφαλίσουν έγκριση από ειδική εκλογική επιτροπή, εξοργίζοντας τους φιλοδημοκρατικούς ακτιβιστές.

Ο υψηλός βαθμός αυτονομίας του Χονγκ Κονγκ προσδιορίζεται από ένα ανεξάρτητο νομικό σύστημα. Επίσης είναι κατοχυρωμένες η ελευθερία της συνάθροισης και η ελευθερία του λόγου. Η χώρα έχει ξεχωριστό νόμισμα, τελωνειακή πολιτική, πολιτιστικές αντιπροσωπείες, διεθνείς αθλητικές ομάδες και μεταναστευτικούς νόμους, αλλά η Κίνα την αντιπροσωπεύει διπλωματικά και στρατιωτικά.

Γιατί τώρα, γιατί εδώ;

Η περιοχή του Χονγκ Κονγκ, που είναι σημαντικό εμπορικό κέντρο στην περιοχή της Ανατολικής Ασίας, είναι το διαμάντι της οικονομικής ανάπτυξης των Κινέζων. Αυτός είναι ο λόγος που η Κίνα δεν θα επιτρέψει τις αναδυόμενες προσπάθειες εκδημοκρατισμού που ενδεχομένως να οδηγούσαν σε αυτονομία την περιοχή. Η Κίνα έχει στείλει στο παρελθόν μηνύματα εθνικής κυριαρχίας στην περιοχή, με αποδέκτες τις αυτονομιστικές τάσεις τόσο του εσωτερικού όσο και του εξωτερικού.

Η αμερικανική εξωτερική πολιτική βλέπει την Κίνα ως μια δύναμη ιδιαίτερα ανταγωνιστική στη ζώνη του Ειρηνικού και παρακολουθεί τις διπλωματικές και άλλες κινήσεις που επιβεβαιώνουν την ηγεμονική παρουσία της. Χαρακτηριστικό παράδειγμα των διπλωματικών διεργασιών ήταν η σύνοδος κορυφής Οργανισμού Συνεργασίας της Σανγκάης, στα μέσα Σεπτεμβρίου.

Οι διαδηλώσεις είναι συνηθισμένες στο Χονγκ Κονγκ, αλλά το κύμα που βρίσκεται τώρα σε εξέλιξη είναι πρωτοφανές και θεωρείται ως μια από τις σοβαρότερες πολιτικές προκλήσεις για το Πεκίνο μετά την εξέγερση στην πλατεία Τιεν Αν Μεν πριν από 25 χρόνια. Η Ουάσιγκτον δεν είναι μεν σε θέση να γνωρίζει κατά πόσο το Πεκίνο μπορεί να διαχειριστεί και να δαμάσει τις μαζικές διαδηλώσεις, αλλά έχει προειδοποιήσει την Κίνα να προσέξει ιδιαίτερα το κόστος που θα μπορούσε να επιφέρει μια βίαιη καταστολή των διαδηλώσεων.

Αναλυτές επισημαίνουν ότι είναι πολλές οι ομοιότητες ανάμεσα στην εξέγερση της Τιεν Αν Μεν και το αποκαλούμενο «Φθινόπωρο του Χονγκ Κονγκ». Και στις δύο περιπτώσεις η αντίδραση πήρε σχήμα εξέγερσης από φοιτητικές πρωτοβουλίες και εξελίχθηκε σε εκστρατεία πολιτικής ανυπακοής. Επίσης, πέρα από το νεανικό ιδεαλισμό, υπάρχει ένα κοινό κλίμα ευφορίας, που μετριάζεται ελεγχόμενα από μια διάχυτη ηρεμία, ευγένεια και στωικότητα. Οι φοιτητές που ξεκίνησαν την εκστρατεία χαίρουν ευρείας υποστήριξης αλλά και αποδοχής από ένα μεγάλο μέρος της ισχυρής επιχειρηματικής κοινότητας του Χονγκ Κονγκ, ακόμη κι αν αυτό βλέπει ότι «προσπαθούν για το αδύνατο», σε μια χώρα που φυσικά κυριαρχεί ο οικονομικός πραγματισμός.

Καταστολή ή συναίνεση, κανείς δεν μπορεί να διακινδυνεύσει ασφαλή εκτίμηση, γιατί τα πράγματα δεν είναι τόσο απλά, αλλά και επειδή τα τελευταία 25 χρόνια έχουν σημαντικά αλλάξει οι σχέσεις του Πεκίνου με τον έξω κόσμο και κατ' επέκταση, αυτή τη φορά, είναι πολύ μεγαλύτερο το διακύβευμα.

(Πηγές: Guardian-BBC-Financial Times)

Κολλητικές διαδηλώσεις στο γειτονικό Μακάο

Εκτός από τους Σκοτσέζους και τους Καταλανούς στην Ευρωπαϊκή Ενωση, το Χονγκ Κονγκ και το Μακάο αποτελούν επίσης τον τελευταίο καιρό δύο «ανοιχτές πληγές» για το Πεκίνο. Το πρώτο πέρασε στην κατοχή της Κίνας το 1997, ενώ το Μακάο αποτελούσε πορτογαλική αποικία μέχρι που το προσάρτησε η Κίνα το 1999.

Από το καλοκαίρι δυναμικές κινητοποιήσεις πολιτών και στις δύο περιοχές προκαλούν ολοένα και μεγαλύτερο πονοκέφαλο στην Κίνα, καθώς οι διαδηλωτές επιθυμούν την πολιτική απαγκίστρωση από το Πεκίνο.

Τον Ιούνιο μέλη του κινήματος Occupy Central στο Χονγκ Κονγκ πραγματοποίησαν ένα άτυπο στην ουσία δημοψήφισμα στο οποίο όμως συμμετείχαν, με ψήφο σε κάλπες αλλά και διαδικτυακά, 800.000 πολίτες. Ολοι τους ζητούσαν τη διεξαγωγή ελεύθερων εκλογών το 2017, κάτι που φαίνεται ότι η Κίνα δεν είναι πρόθυμη να επιτρέψει.

Το Χονκ Κονκ απολαμβάνει επί πενήντα χρόνια υψηλά επίπεδα αυτονομίας σε πολλούς τομείς.

Μετά το πέρας του χρονικού αυτού διαστήματος, η Κίνα θα επέτρεπε τη διεξαγωγή ελεύθερων εκλογών. Στις 31 Αυγούστου το Πεκίνο ανακοίνωσε ότι οι πολίτες θα ψηφίζουν μεν τους τελικούς δύο ή τρεις υποψηφίους, η ανάδειξη των συγκεκριμένων υποψηφίων θα προκύπτει από τους «φίλα προσκείμενους». Το γεγονός αυτό πυροδότησε τις διαδηλώσεις.

Σε άνθηση ο τζόγος

Το Μακάο, άλλοτε πορτογαλική αποικία, είναι κι αυτό μια ειδική διοικητική περιοχή της Λαϊκής Δημοκρατίας της Κίνας. Από τον Ιούλιο και εκεί μερίδα πολιτών επιθυμεί περισσότερο δημοκρατικές διαδικασίες. Υστερα από την επιτυχία του δημοψηφίσματος του Χονγκ Κονγκ, το κλίμα «μεταγγίστηκε» γρήγορα κι εκεί με αποτέλεσμα ένα κίνημα πολιτών να ζητεί τη διεξαγωγή δημοψηφίσματος στα τέλη Αυγούστου με αίτημα «ένας πολίτης, μία ψήφος». Η Κίνα αρνήθηκε σε κάθε περίπτωση τη διεξαγωγή του.

Το Μακάο είναι η μοναδική κινεζική επαρχία στην οποία επιτρέπονται ο τζόγος και τα τυχερά παιχνίδια, δραστηριότητες στις οποίες και βασίζεται εξ ολοκλήρου η οικονομία του. Μέχρι πρόσφατα οι πολίτες του δεν είχαν δείξει κανένα ενδιαφέρον για την πολιτική. Το Μακάο κατοικείται κατά 95% από Κινέζους και κατά 2% από Πορτογάλους, ενώ το 3% του πληθυσμού ανήκει σε άλλες εθνικότητες. Οι επιχειρηματίες των καζίνων και των ξενοδοχειακών μονάδων κατατάσσονται στους πλουσιότερους του πλανήτη. Τον περασμένο Μάιο 20.000 άτομα, σύμφωνα με τους διοργανωτές, ένα ποσοστό σημαντικό επί του συνόλου των μόλις 600.000 κατοίκων της περιοχής, βγήκαν στους δρόμους για να διαδηλώσουν ενάντια σε ένα νόμο που «πριμοδοτούσε», επιτρέποντας τεράστια οφέλη, τοπικούς επιχειρηματίες (καζίνα, ξενοδοχεία κτλ.).

Παρ' όλ' αυτά, αν και το Χονγκ Κονγκ και το Μακάο απολαμβάνουν ομοίως ξεχωριστά προνόμια, τα Σύνταγμά τους είναι διαφορετικό. Στην περίπτωση του Χονγκ Κονγκ το μίνι-Σύνταγμα (ο Βασικός Νόμος, όπως λέγεται) αναφέρει ρητά ότι «απώτερος στόχος» (το 2017 δηλαδή) είναι η ανάδειξη του αρχηγού της τοπικής κυβέρνησης από «καθολική ψηφοφορία». Το Σύνταγμα του Μακάο δεν προβλέπει αντίθετα κάτι τέτοιο.

Στο Χονγκ Κονγκ διακυβεύονται πολλά. Πρόκειται για το μεγάλο οικονομικό κέντρο της Κίνας. Το χρηματιστήριό του είναι η έκτη χρηματιστηριακή αγορά στον κόσμο, η δεύτερη στην Ασία, μετά το Τόκιο. Ο επιχειρηματικός κόσμος φοβάται ότι τυχόν απόπειρα του Πεκίνου να σταματήσει βίαια τους διαδηλωτές, μπορεί να έχει σημαντικές οικονομικές επιπτώσεις, καθώς διεθνείς οικονομικοί οργανισμοί είναι πολύ πιθανό, σε ένα τέτοιο ενδεχόμενο, να προτιμήσουν να «μετακομίσουν» στη Σιγκαπούρη.

Από την πλευρά του, το Πεκίνο δεν ήταν ποτέ πρόθυμο να αντιμετωπίσει κινητοποιήσεις που θυμίζουν «Αραβική Ανοιξη». Κι αυτή τη φορά τα αιτήματα των διαδηλωτών στην πραγματικότητα δεν είναι απλώς η αλλαγή του εκλογικού συστήματος. Οι διαδηλωτές ζητάνε περισσότερη ελευθερία, καθώς νιώθουν τον κινεζικό κλοιό να απειλεί με ασφυξία την οικονομική τους ευημερία.

(Πηγές: BBC News, El Pais, πορτογαλική Publico)

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Διεθνή
Με λέξεις-κλειδιά
Χονγκ Κονγκ