Έντυπη Έκδοση

Αρετή της Δημοκρατίας, η εθνική συνεννόηση

Η συνταγματική διάταξη δεν θεσπίστηκε για να δώσει στη μειοψηφία δικαίωμα πρόωρης διάλυσης της Βουλής

Ενα από τα χαρακτηριστικά του ισχύοντος Συντάγματος εντοπίζεται στις αυξημένες δυνατότητες πρόωρων εκλογών που παρέχει. Στην αρχική, μάλιστα, μορφή του, όπως καθιερώθηκε το 1975, έδινε και στον Πρόεδρο της Δημοκρατίας τη δυνατότητα να διαλύει τη Βουλή και να προκηρύσσει εκλογές, εφ' όσον διαπίστωνε δυσαρμονία λαϊκής βούλησης και κοινοβουλευτικής εκπροσώπησης.

Η πρόβλεψη, ωστόσο, εκείνη καταργήθηκε κατά την αναθεώρηση του 1986 και δεν ισχύει πια. Παρέμεινε έτσι ως δεσπόζουσα η αρχή της δεδηλωμένης, που συνδέει άρρηκτα τη θητεία της κυβέρνησης με τη βούληση της Βουλής. Παρέμεινε, όμως, και η δυνατότητα της κυβέρνησης να επικαλείται «σπουδαίο εθνικό λόγο», να διαλύει τη Βουλή και να προκηρύσσει πρόωρες εκλογές. Εκτοτε, μάλιστα, σχεδόν όλες οι κυβερνήσεις επέλεγαν τον καταλληλότερο γι' αυτές χρόνο, επικαλούνταν «σπουδαίο εθνικό λόγο», διέλυαν τη Βουλή και προκαλούσαν εκλογές.

Αιχμαλωτίστηκε, έτσι, η χώρα σε μια πρακτική πρόωρων εκλογών και σε κυβερνήσεις που σχεδόν ποτέ δεν εξαντλούσαν τη θητεία τους. Αναπτύχθηκε, ταυτόχρονα, και στις εκάστοτε αντιπολιτεύσεις η πολιτική νοοτροπία να ζητούν εκλογές από την επομένη των εκλογών.

Προκήρυξη εκλογών προβλέπει, όμως, το Σύνταγμα και στην περίπτωση που η Βουλή δεν μπορεί να συγκεντρώσει 180 ψήφους για να εκλέξει Πρόεδρο της Δημοκρατίας. Και είμαστε τώρα μπροστά σ' αυτό ακριβώς το ενδεχόμενο. Μια κυβέρνηση που απολαμβάνει την ψήφο εμπιστοσύνης της Βουλής -όπως προφανώς θα επιβεβαιωθεί κατά την επικείμενη σχετική διαδικασία- απειλείται να ανατραπεί, λίγους μήνες αργότερα, από μια κοινοβουλευτική μειοψηφία, που μπορεί να μπλοκάρει την ανάδειξη νέου Προέδρου της Δημοκρατίας, αρκεί να φτάσει τις 121 ψήφους. Και εδώ εγείρεται σοβαρό συνταγματικό ζήτημα, καθώς, σε πλήρη αντίθεση με το πνεύμα του Συντάγματος, επιστρατεύεται μια διάταξή του για να επιδιωχθεί σκοπός άλλος από εκείνον για τον οποίο θεσπίστηκε και να παραμεριστεί η αρχή της δεδηλωμένης.

Είναι βέβαια γεγονός ότι η μεθόδευση που επιστρατεύεται σήμερα εκτοξεύθηκε και το 2009 από το ΠΑΣΟΚ.

Τώρα, ωστόσο, ο πρόεδρός του, παρ' όλο που τότε σιωπούσε και συνέπραττε, καταγγέλλει τους άλλους πως αυτό που κάνουν συνιστά «θεσμικό εκβιασμό». Από τότε, πάντως -Ιούλιος του 2009- ο συνταγματολόγος Γ. Κασιμάτης υπογράμμιζε πως η άρνηση συμμετοχής στη διαδικασία ανάδειξης νέου Προέδρου της Δημοκρατίας, με σκοπό τη διάλυση της Βουλής και την πρόκληση πρόωρων εκλογών, συνιστά «παραβίαση του Συντάγματος και του δημοκρατικού πολιτεύματος». Τόνιζε, μάλιστα, πως όποιος καταφεύγει στη συγκεκριμένη μεθόδευση, «σφετερίζεται την αρμοδιότητα για πρόωρη διάλυση της Βουλής».

Δεν χρειάζονται, βέβαια, γνώσεις δικαίου για να γίνει αντιληπτό πως η συνταγματική διατάξη (άρθρο 32), που θέλει αυξημένη πλειοψηφία για την εκλογή Προέδρου της Δημοκρατίας, δεν θεσπίστηκε για να δώσει στη μειοψηφία δικαίωμα πρόωρης διάλυσης της Βουλής. Δεν είχε σκοπό την επιβολή των αποφάσεων της κοινοβουλευτικής μειοψηφίας κόντρα στη βούληση των πολλών. Σκοπός του Συντάγματος είναι η ανάπτυξη κλίματος συνεννόησης για την ανάδειξη στο ύπατο πολιτειακό αξίωμα προσώπων ευρύτερης αποδοχής. Γι' αυτό, άλλωστε, δεν αρκείται σε μία, αλλά προβλέπει τρεις διαδοχικές ψηφοφορίες, που απέχουν ένα πενθήμερο η μία από την άλλη.

Κοντολογίς, λοιπόν, είναι τουλάχιστον αντιφατικό να χρειάζεται πλειοψηφία της Βουλής ακόμη και για την πιο ασήμαντη απόφασή της και να αρκεί μια μειοψηφία 121 βουλευτών για το πιο κρίσιμο ζήτημα που είναι οι εκλογές.

Η ουσία, άλλωστε, της Δημοκρατίας σε αυτό ακριβώς έγκειται: ότι τόσο για τα σπουδαία όσο και για τα ήσσονα αποφασίζει η πλειοψηφία. Σε κάθε περίπτωση, πάντως, επιταγή του Συντάγματος και ύψιστη αρετή της Δημοκρατίας είναι η εθνική συνεννόηση. Ιδίως, μάλιστα, σε δύσκολους και ταραγμένους, σαν τους σημερινούς, καιρούς.

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Πολιτική
Στη στήλη
Αρθρο