Έντυπη Έκδοση

Νόμπελ γιατί βρήκαν το GPS του εγκεφάλου

Τρεις νευροεπιστήμονες, ένας Αμερικανοβρετανός κι ένα ζευγάρι Νορβηγών, τιμώνται με το φετινό Νόμπελ Ιατρικής για την ανακάλυψη του εσωτερικού «GPS» του εγκεφάλου. Ο 75χρονος Τζον Ο'Κιφ του Πανεπιστημίου University College London μοιράζεται το βραβείο με την 51χρονη Μέι-Μπριτ και τον 52χρονο Εντβαρντ Μόζερ του νορβηγικού Πανεπιστημίου Επιστήμης και Τεχνολογίας του Τροντχάιμ.

Ενας Αμερικανοβρετανός κι ένα ζευγάρι Νορβηγών μοιράστηκαν το φετινό Νόμπελ Ιατρικής Ενας Αμερικανοβρετανός κι ένα ζευγάρι Νορβηγών μοιράστηκαν το φετινό Νόμπελ Ιατρικής  Οι πρωτοποριακές έρευνες των τριών έριξαν φως στον τρόπο με τον οποίο ο εγκέφαλος αναγνωρίζει τη θέση μας και «πλοηγεί» από το ένα μέρος στο άλλο και, όπως επισημαίνει η Επιτροπή των βραβείων Νόμπελ, έδωσαν απάντηση σε ένα ερώτημα που βασάνιζε επιστήμονες και φιλοσόφους για αιώνες: πώς γνωρίζουμε τη θέση μας στο χώρο και στον κόσμο;

Το 1971 ο Ο'Κιφ ανακάλυψε αυτό που ονόμασε «κύτταρα θέσης» στον ιππόκαμπο του εγκεφάλου: οι έρευνές του (που ξεκίνησαν από ποντίκια) έδειξαν ότι διαφορετικές ομάδες κυττάρων ενεργοποιούνται όταν τα ποντίκια βρίσκονται σε διαφορετικές τοποθεσίες μέσα στο χώρο, με αποτέλεσμα το σύνολο των κυττάρων αυτών να σχηματίζει ένα χάρτη μέσα στον εγκέφαλο. Τα ευρήματά του είχαν αντιμετωπιστεί τότε με πολύ σκεπτικισμό. Σχεδόν τρεις δεκαετίες αργότερα, η Μέι-Μπριτ και ο Εντβαρντ Μόζερ που εργάστηκαν και γνωρίστηκαν στο εργαστήριο του Ο'Κιφ, ανακάλυψαν ένα ιδιαίτερο μοτίβο δραστηριότητας σε μια γειτονική περιοχή του εγκεφάλου, τον ενδορινικό φλοιό: διαπίστωσαν ότι συγκεκριμένα νευρικά κύτταρα ενεργοποιούνται όταν τα ποντίκια περνούν από διαφορετικές τοποθεσίες σχηματίζοντας ένας είδος πλέγματος συντεταγμένων όπως αυτό που υπάρχει στους ναυτικούς χάρτες. Αυτά τα «κύτταρα πλέγματος συντεταγμένων» μαζί με τα «κύτταρα θέσης» αποτελούν το εσωτερικό σύστημα πλοήγησης (GPS) του εγκεφάλου που τούς επιτρέπει να αντιλαμβάνονται πού βρίσκονται, να υπολογίζουν αποστάσεις και να προσανατολίζονται.

Δεδομένου ότι οι αντίστοιχες δομές υπάρχουν και στον ανθρώπινο εγκέφαλο οι επιστήμονες πιστεύουν ότι οι άνθρωποι διαθέτουν ένα παρόμοιο GPS. Το σύστημα αυτό είναι στενά συνδεδεμένο με τη μνήμη και η ανακάλυψή του μπορεί στο μέλλον να βοηθήσει τους ειδικούς να κατανοήσουν καλύτερα το μηχανισμό και τα συμπτώματα ασθενειών όπως η νόσος του Αλτσχάιμερ.

Το Νόμπελ Ιατρικής είναι το πρώτο που ανακοινώνεται κι ακολουθούν το Νόμπελ Φυσικής σήμερα, Χημείας αύριο, Λογοτεχνίας την Πέμπτη και Ειρήνης την Παρασκευή.

(ΠΗΓΕΣ: AFP-WWW.BBC.CO.UK-WWW.GUARDIAN.CO.UK)

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Επιστήμη & Τεχνολογία
Με λέξεις-κλειδιά
Επιστημονικές έρευνες και μελέτες
Ιατρικές έρευνες & μελέτες
Βραβεία/Απονομές