Έντυπη Έκδοση

Ο φακός στα Βαλκάνια

Στο φιλμ του «Τρία παράθυρα και ένας απαγχονισμός», ο Κοσοβάρος σκηνοθέτης Ισα Τσόσια θίγει ένα θέμα-ταμπού: το βιασμό των γυναικών στη διάρκεια του πολέμου και την ανάλγητη στάση της ανδροκρατούμενης κοινωνίας απέναντι στο έγκλημα. «Περίπου 20.000 γυναίκες βιάστηκαν και μόνο μία μίλησε ανοιχτά γι' αυτό τα τελευταία 14 χρόνια», σημειώνει ο σκηνοθέτης, προσθέτοντας πως «εδώ, ο βιασμός αντιμετωπίζεται ακόμη σαν ντροπή για τη γυναίκα».

Αυτή είναι μόνο μία από τις πολύ ενδιαφέρουσες βαλκανικές ταινίες της χρονιάς που θα παρουσιάσει το φετινό 55ο Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης (31 Οκτωβρίου-9 Νοεμβρίου). Ανάμεσά τους θα βρούμε και τη βραβευμένη με Χρυσό Φοίνικα ταινία του Τούρκου σκηνοθέτη Τσεϊλάν «Χειμερία νάρκη». Ας μην ξεχνάμε πως από το φεστιβάλ έχουν περάσει σημαντικοί δημιουργοί της γειτονιάς των Βαλκανίων -πριν καν αποκτήσουν «όνομα», όπως, για παράδειγμα, ο Κριστιάν Μουντζίου.

Φέτος, οι Ματιές στα Βαλκάνια, το πρόγραμμα που επιμελείται ο Δημήτρης Κερκινός, διοργανώνουν ένα ξεχωριστό αφιέρωμα στο Σέρβο κινηματογραφιστή Ζέλιμιρ Ζίλνικ, μια φωνή πρωτοπορίας, συνώνυμη του πολιτικού και πολιτισμικού ακτιβισμού, με ταινίες που δεν έχουν προβληθεί ποτέ στην Ελλάδα. Ο ίδιος θα δώσει το «παρών» στο Φεστιβάλ για να παρουσιάσει τις έξι μεγάλου μήκους και επτά μικρού μήκους ταινίες του στο κοινό.

Γεννημένος το 1942 σε ένα στρατόπεδο συγκέντρωσης στη Νις της Σερβίας, ο βραβευμένος με Χρυσή Αρκτο στο Βερολίνο Ζίλνικ στράφηκε πολύ νωρίς στον κινηματογράφο. Ομως το βραβείο της Μπερλινάλε δεν του έφερε καταξίωση, αντίθετα δημιούργησε τέτοια διαμάχη στη Γιουγκοσλαβία, που οδήγησε στην αποπομπή των ανεξάρτητων ταινιών της περιόδου από το καθεστώς, ενώ ο ίδιος κατέφυγε στη Γερμανία. Επέστρεψε στα τέλη του '70, ακολουθώντας με το φακό του τις δραματικές πολιτικές και κοινωνικές αλλαγές, εστιάζοντας όλο και περισσότερο στις εμπειρίες των προσφύγων και των μεταναστών στην Ευρώπη.

Στο πανόραμα των ταινιών από τα Βαλκάνια, που θα δούμε φέτος στη Θεσσαλονίκη (ανάμεσά τους και μερικές εξαιρετικές μικρού μήκους), κυριαρχούν θέματα όπως: οικογένεια, βία, απώλεια, νεότητα, τραύματα του παρελθόντος και κοινωνίες που κρέμονται από μια λεπτή αβέβαιη κλωστή. Πώς το άτομο ενσωματώνεται στο σύνολο; Πώς μια κοινωνία είναι δεκτική στην ατομικότητα; Ή τη διαφορετικότητα; Και πώς σβήνει η ελπίδα μπροστά στην κοινωνική και την οικονομική κατάρρευση; Σκηνοθέτες νέοι και καταξιωμένοι υπογράφουν φέτος τις ταινίες του βαλκανικού προγράμματος, ανάμεσά τους και οι πολυβραβευμένοι Νουρί Μπιλγκέ Τσεϊλάν, Κορνέλιου Πορουμπόιου και Κουτλούγ Αταμάν.

Με τη βραβευμένη με Χρυσό Φοίνικα ταινία του «Χειμερία νάρκη», ο Τούρκος Νουρί Μπιλγκέ Τσεϊλάν επιχειρεί μια τσεχοφική προσέγγιση σ' έναν προβληματικό γάμο, αντλώντας έμπνευση από τις «Τρεις Αδερφές». Μια πολυεπίπεδη μελέτη στην οποία ο Τσεϊλάν αναμοχλεύει φιλοσοφικά και ηθικά ζητήματα και διερευνά σε βάθος τη σύγχρονη τουρκική κοινωνία.

Ο συμπατριώτης του Κουτλούγ Αταμάν στην ταινία «Ο αμνός» με λεπτή αίσθηση του χιούμορ και ευαισθησία απεικονίζει τη ζωή σε μια από τις φτωχότερες περιοχές της Τουρκίας. Η τουρκική παράδοση έρχεται στο προσκήνιο, μέσα από το τελετουργικό μιας περιτομής, με ήρωες ένα μικρό αγόρι και την οικογένειά του.

Σε διαφορετικό ύφος και μήκος κύματος, ο Ρουμάνος Κορνέλιου Πορουμπόιου, στο φιλμ «Το δεύτερο παιχνίδι», καταθέτει μια ανάλαφρη ποδοσφαιρόφιλη ταινία δίχως μοντάζ (!) ή εναλλαγές στη σκηνοθεσία. Με φόντο το 1988 ο σκηνοθέτης παρακολουθεί έναν αγώνα ποδοσφαίρου με το διαιτητή πατέρα του, σχολιάζοντας τον αγώνα και σε δεύτερο επίπεδο την πολιτική και κοινωνική διαφθορά στη χώρα.

Αξίζει να αναφέρουμε και το «Οπερ έδει δείξαι» του Αντρέι Γκρουσνίτσκι, μια και πρόκειται για την πρώτη ρουμάνικη ασπρόμαυρη ταινία των τελευταίων 25 ετών. Το φιλμ μεταπηδά από το κοινωνικό στο οικογενειακό δράμα, ρίχνοντας φως στις μεθόδους επιτήρησης του καθεστώτος Τσαουσέσκου. ΕΥ.Β.

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Τέχνες & Πολιτισμός
Με λέξεις-κλειδιά
Ταινίες/Σήριαλ/Παραγωγές
Σκηνοθέτες/Παραγωγοί