Έντυπη Έκδοση

Σύγχρονος παλμός στην Αρχαία Αγορά

Εγκαινιάστηκε χθες η εγκατάσταση της Αιμιλίας Παπαφιλίππου στο πλαίσιο των αναθέσεων του Νέον

Ενα ζευγάρι Κινέζων τουριστών περιδιαβαίνει την Αρχαία Αγορά. Ξάφνου, σε ένα ξέφωτο πλάτωμα, χωρίς ίχνη από αρχαία σπαράγματα, συναντά ένα παράξενο «εύρημα». Δεν είναι αρχαίο αλλά συνομιλεί θαυμάσια με το περιβάλλον.

Μαγεία! Το βίντεο της εικαστικού που θα προβάλλεται στη Στοά του Αττάλου τα βράδια του Σαββάτου, με φόντο το Βράχο της Ακρόπολης. Μαγεία! Το βίντεο της εικαστικού που θα προβάλλεται στη Στοά του Αττάλου τα βράδια του Σαββάτου, με φόντο το Βράχο της Ακρόπολης.  Γίνεται σχεδόν ένα κομμάτι του. Ενα νήμα δημιουργεί σαν τον ιστό της αράχνης μια κυψέλη αναπαράγοντας την αίσθηση των ηλεκτρικών δικτύων ή των εγκεφαλικών νευρώνων πάνω από ένα δάπεδο -ψηφιδωτό 8Χ8 σαν σκακιέρα, από μάρμαρο και χώμα, με μοτίβα που σχηματίζουν κυματιστά μονοπάτια. Προς στιγμήν, σκύβουν κι επιθεωρούν το «δημιούργημα». Δεν τολμούν να πατήσουν πάνω του. Τελικά, κάνουν το πρώτο βήμα. Και από την μια άκρη, ακολουθώντας το μονοπάτι προσεκτικά που διακλαδίζεται απ' τα νήματα, βγαίνουν στην αντίπερη όχθη.

Πίσω τους βρίσκεται η Στοά του Αττάλου. Ακριβώς μπροστά το Θησείο. Και στο φόντο ο βράχος της Ακρόπολης. Ενα κορίτσι τριών ετών που έκανε... «ανασκαφές» πριν με κουταλάκι, αποδεικνύεται πιο θαρραλέο. Εισβάλλει σαν σίφουνας στο έργο και ψηλαφεί τις χορδές-νήματα. Τις τεντώνει σαν να παίζει άρπα ή να τραβάει σφενδόνα. Χάνεται σε ένα παλμικό πεδίο ανοικτό σε αναγνώσεις αλλά και χρήσεις.

«Καθένας βιώνει το έργο διαφορετικά», σχολιάζει η δημιουργός των site specific «Παλμικών πεδίων» Αιμιλία Παπαφιλίππου, αντικρίζοντας τις αυθόρμητες αντιδράσεις του κοινού της Αρχαίας Αγοράς σε μια εγκατάσταση που συνδέει παρελθόν και παρόν, και εκπέμπει μια τεράστια γκάμα από «μηνύματα». Συμπληρώνεται δε από ένα ζωντανό βίντεο, που συνομιλεί απόλυτα με τη Στοά του Αττάλου. Και τα δύο είναι έργα αναθέσεις του ΝΕΟΝ και φιλοτεχνήθηκαν ειδικά για τον αρχαιολογικό χώρο, σε μια προσπάθεια ενεργοποίησης του ιστορικού κέντρου της πόλης και των πολιτών.

«Ο κόσμος αναρωτιέται αν μπορεί να πατήσει μέσα στο έργο. Αν όμως δεν πάρεις θέση, αν δεν ρισκάρεις, χάνεις. Με άλλα λόγια, το ζητούμενο είναι η εμπλοκή μας με τα πράγματα», τονίζει η καλλιτέχνιδα, για την οποία «καθετί είναι παλμός, σαν τα κύματα της θάλασσας, όπως και του κινητού τηλεφώνου μας. Πάλλονται, αλλάζουν και συνδέονται, σαν με κλωστή, σε δίκτυο συνεκτικό, πεδίο και πλέγμα, αφανές και άυλο αλλά απολύτως υπαρκτό», λέει περιγράφοντας στο ακέραιο την αίσθηση που αναδίδει το έργο της. Δεν κρύβει ότι επιθυμεί να λειτουργεί και ως «μια υπενθύμιση ότι όλα τα πράγματα είναι άυλα. Είναι παλμοί που άξαφνα προκύπτουν δίπλα μας και εξίσου ξαφνικά σβήνουν και χάνονται».

Η εγκατάσταση που εγκαινιάστηκε χθες, και είναι βασισμένη στην έννοια του Σκακιστικού Συνεχούς, που αποτελεί θεμέλιο της δουλειάς της Παπαφιλίππου, απαρτίζεται, όπως υπογραμμίζει η διευθύντρια του ΝΕΟΝ Ελίνα Κοντούρη «από εξήντα τέσσερις μαρμάρινες πλάκες που η εικαστικός ενθέτει με κάθε επιμέλεια στο τοπίο, υπερμεγέθεις καρφίτσες από ανοξείδωτο ατσάλι και εκατοντάδες μέτρα βαμβακερού νήματος. Αποτελώντας μια πόλη εντός της πόλης. Εκφραστική γλώσσα και έργο ταυτίζονται: πρόκειται για ένα έργο "εν δράσει", για ένα σύνολο δράσεων και συνδέσεων που παράγουν αυτό το νέο επίπεδο χωροχρονικής εμπειρίας εντός της Αρχαίας Αγοράς».

«Η τέχνη δεν είναι παρά εργαλείο έκφρασης αλλά και μεταβολής της αντίληψής μας για τον εαυτό μας και τον Κόσμο», πρεσβεύει η ίδια η εικαστικός, που συνεχίζει με συνέπεια τη δουλειά που είχε πρωτοξεκινήσει το 1991 στην Sao Paolo Biennale, με επιμελήτρια τη Μαρία Μαραγκού. «Υφαίνεται, ξυφαίνεται, λοιπόν, το μέλλον, από όλους μας και από τον καθένα ξεχωριστά, και αυτή η αντίληψη έχει γενέθλιο τόπο την Αρχαία Αγορά των Αθηνών».

Ενα έργο «ανοικτό», για να το περπατήσουν και να το αγγίξουν ακόμα και τα παιδιά Ενα έργο «ανοικτό», για να το περπατήσουν και να το αγγίξουν ακόμα και τα παιδιά Βλέποντας μάλιστα ότι «μέσω Διαδικτύου εγείρεται δικτυακή συνείδηση» και ότι «το διφυές του φωτός διδάσκει το αλληλένδετο συμπληρωματικών αντιθέτων», ευελπιστεί να «αντιληφθούμε ότι ο σεβασμός δεν είναι μόνο υπόθεση ηθικής τάξης αλλά φυσικός νόμος». Και στο συγκεκριμένο έργο της τα πάντα αλληλοσυμπληρώνονται μέσα από πλέγματα διττά, ακόμα και μέσω της πρωταρχικής ύλης, του μαρμάρου: Το λευκό μάρμαρο της Θάσου συμπλέκεται με το φλεβωτό της Καλιφόρνιας κι αυτά ως ένα σώμα συνομιλούν από κοινού με το χώμα.

Την ενδιέφερε εξάλλου η περιγραφή του πολιτισμού μέσα από την έννοια του μαρμάρου που «οδηγεί απευθείας στο παρελθόν».

«Τα παλμικά πεδία είναι ένα έργο που βασίζεται σε αντιστίξεις και "τρέφεται" από αυτές: οριζόντια γλυπτικά στοιχεία με κάθετες συνδέσεις και αναπαραστάσεις», προσθέτει η Ελίνα Κοντούρη. «Η γλυπτική φόρμα είναι ρευστή και στέρεη, σύγχρονη και αρχαία. Το στοιχείο της δυαδικότητας που αναδύεται από τη σχέση σύγχρονης εποχής και αρχαιότητας αφυπνίζει την ιστορική συνείδηση και, εν συνεχεία, μπολιάζει τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε την έννοια της προόδου».

Από χώμα, μάρμαρο και νήμα συντίθενται τα «Παλμικά Πεδία» που συνομιλούν απ' ευθείας με το αρχαιολογικό περιβάλλον Από χώμα, μάρμαρο και νήμα συντίθενται τα «Παλμικά Πεδία» που συνομιλούν απ' ευθείας με το αρχαιολογικό περιβάλλον Αποτελούσε μεγάλη και παλιά επιθυμία της Παπαφιλίππου να μπει με το έργο της σε αρχαιολογικό χώρο. «Οι φίλοι μου με απέτρεπαν», αποκαλύπτει. Ωσπου προσέγγισε το ΝΕΟΝ. «Το προσέγγισα στην κυριολεξία με τα νήματα στα χέρια». Στην πορεία, «προέκυψε αυτό το μαγικό τυχαίο», λέει, δείχνοντας το ενταγμένο στο εξίσου... μαγικό περιβάλλον του έργο της, που περικυκλώνουν τα κινούμενα στίφη των τουριστών. Είναι σημαντικό το ότι «πάντοτε ήθελα να δουλέψω ειδικά στην Αρχαία Αγορά. Πρόθεσή μου εντέλει είναι να μιλήσω για τον πολιτισμό». Και το συνεχές του...

Κάτι που επιβεβαιώνει και το βίντεό της που προβάλλεται πάνω στη Στοά Αττάλου (τα βράδια του Σαββάτου) και είναι ορατό στους περαστικούς στην Αδριανού. Μέσω του βίντεο, που έχει το συριστικό θόρυβο της αποσυντονισμένης τηλεόρασης, εξετάζεται η έννοια του δικτύου που διατρέχει τον προβληματισμό και της κύριας εγκατάστασης. «Οι εικόνες αυτές δημιουργούν μια παραλληλία, όπου οι κιονοστοιχίες πάλλονται ανακαλώντας την κίνηση των κυμάτων, αλλά και την εικόνα του barcode, ενός οπτικού συστήματος από κάθετες γραμμές που αντιστοιχούν σε ταυτοποίηση δεδομένων». Η καλλιτέχνιδα τράβηξε δεκάδες ασπρόμαυρες φωτογραφίες από τη Στοά του Αττάλου, την ώρα που οι φωτοσκιάσεις δημιουργούν μια εικόνα που πραγματικά θυμίζει barcode. Και τα δύο έργα της βγαίνουν «μέσα από μια συνείδηση διαδικτυακή. Ολα είναι συνδεδεμένα ακόμα και αφανώς». Ούτως ή άλλως, σκοπός της Παπαφιλίππου είναι να συνειδητοποιήσουμε τα πάντα «σαν παλμικές συνέχειες που εμείς όμως ορίζουμε με τη δική μας πραγματικότητα».

«Οι σκιερές κιονοστοιχίες που κάποτε στέγασαν ιδανικά το διάλογο, αυτά τα μονοπάτια της διαπραγμάτευσης και των ιδεών, γίνονται σήμερα σκηνή που φιλοξενεί ένα σύνολο εικόνων, μέσω της μετάδοσης των οποίων φαίνεται καθαρότερα πώς λειτουργεί στο έργο της η έννοια του δικτύου», καταλήγει η Ελίνα Κοντούρη.

i info

Διάρκεια έκθεσης: 8 Οκτωβρίου - 30 Νοεμβρίου. Καθημερινά 8.00-19.00 (ενδέχεται το ωράριο των αρχαιολογικών χώρων να τροποποιηθεί). Βιντεοπροβολή: κάθε Σάββατο (πλην της 15.11). Η είσοδος στον αρχαιολογικό χώρο της Αρχαίας Αγοράς των Αθηνών αντιστοιχεί σε 4 ευρώ/άτομο. Κάθε πρώτη Κυριακή του μήνα είναι ελεύθερη η πρόσβαση.

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Τέχνες & Πολιτισμός
Με λέξεις-κλειδιά
Εκθέσεις
Εικαστικά