Έντυπη Έκδοση

Από τους σφουγγαράδες, στο Διάστημα

Αν οι νέες έρευνες στο αρχαίο ναυάγιο των Αντικυθήρων παίρνουν το χώρο τους στο χρόνο της επικαιρότητας, κλέβοντας στιγμές από την πρωτοκαθεδρία του αινιγματικού τύμβου της Αμφίπολης, αυτό που έκανε αίσθηση στις ενάλιες ανασκαφές είναι το τεχνολογικό επίτευγμα «exosuit».

Αυτό το πολυμηχάνημα αξίας 1,5 εκατ. ευρώ που, εκτός των πολλών δυνατοτήτων του, έχει ακόμα ένα μεγάλο πλεονέκτημα. Παρέχει στους επιστήμονες-δύτες που το χρησιμοποιούν την ικανότητα να παραμείνουν (μ' αυτή τη «στολή» βάρους εκατόν σαράντα κιλών, η οποία παραπέμπει σε διαστημικό εξοπλισμό) για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα κάτω από το νερό σε μεγάλα βάθη χωρίς να περάσουν από τη διαδικασία της αποσυμπίεσης. Που σημαίνει ότι τους προστατεύει από τη «δημιουργία-παρουσία φυσαλίδων στο κυκλοφορικό τους σύστημα ως συνέπεια της νόσου αποσυμπίεσης». Η ανάπτυξη φυσαλίδων αφορά ειδικότητες εργαζομένων που λειτουργούν «υπό συνθήκες» όπως οι αστροναύτες, ακόμα οι ανθρακωρύχοι και οι χειριστές-εργαζόμενοι του Μετρό κατά τη διάρκεια διάνοιξης των σηράγγων. Το «exosuit», όμως, δεν είναι μία «στολή» προσιτή για τα εκατομμύρια των δυτών, αλλά μια πανάκριβη ιστορία, ένα μικρό ρομποτικό βαθυσκάφος που απαιτεί ειδική τεχνογνωσία. Δεν απευθύνεται δηλαδή εμπορικά στο πλήθος των, ερασιτεχνών και επαγγελματιών, καταδυτών ή στο εξειδικευμένο προσωπικό που εργάζεται για λογαριασμό μεγάλων εταιρειών κατασκευής υποθαλάσσιων αγωγών (φυσικού αερίου), ή στην επίβλεψη-κατασκευή ειδικών εγκαταστάσεων κ.λπ.

Ωστόσο, υπάρχουν καινοτόμες προσπάθειες (εδώ και περίπου μία δεκαετία ασχολείται επιστημονική ομάδα στο ΑΠΘ, η οποία έχει ανακοινώσει τα ερευνητικά της αποτελέσματα) προς την κατεύθυνση διερεύνησης-ανίχνευσης που απαντούν στο πρόβλημα της νόσου αποσυμπίεσης (Decompression Sickness). «Πρόκειται για ένα κλινικό σύνδρομο, το οποίο προκαλείται από τη ραγδαία μείωση της περιβαλλοντικής πίεσης, με αποτέλεσμα να οδηγεί στο σχηματισμό φυσαλίδων μέσα στους ανθρώπινους ιστούς. Αυτό συμβαίνει διότι η μείωση της πίεσης ελαττώνει τη διαλυτότητα των αερίων στα υγρά. Η εμφάνιση των φυσαλίδων στον οργανισμό ενδέχεται να προκαλέσει συμπτώματα της νόσου, η σοβαρότητα των οποίων ποικίλλει από πόνο στις αρθρώσεις και στους μυς, κνησμό και μυρμηγκίαση, μέχρι τον ίλιγγο και την απώλεια των αισθήσεων. Και σε σοβαρότερες περιπτώσεις τον πνιγμό, την κατάρρευση του κυκλοφορικού συστήματος και την παραπληγία».

Από το 2005, η Ομάδα Πολυφασικής Δυναμικής (Multiphase Dynamics Group) του τμήματος Χημείας του Αριστοτελείου, σε συνεργασία με τη Μονάδα Υπερβαρικής Ιατρικής του Γενικού Νοσοκομείου Αγίου Παύλου Θεσσαλονίκης, εργάζεται για την τελειοποίηση μιας φορητής μικροσυσκευής που συμβάλλει στην έγκαιρη διάγνωση της νόσου, όπως μας είπε ο επικεφαλής Θεόδωρος Καραπάντσιος, αναπληρωτής καθηγητής Χημείας στο πανεπιστήμιο. «Με την έρευνά μας, που χρηματοδοτείται από τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Διαστήματος (ESA), δημιουργήσαμε αυτή τη συσκευή μέσω της οποίας μπορούμε να ανιχνεύσουμε φυσαλίδες στον ανθρώπινο οργανισμό ως σύμπτωμα της νόσου».

Διευκρινίζεται ότι η νόσος αποσυμπίεσης «διακρίνεται στην υπερβαρική (έκθεση σε πίεση υψηλότερη της περιβαλλοντικής που μπορεί να συμβεί κατά την απότομη αποσυμπίεση σε υπερβαρικούς θαλάμους και σε καταδύσεις) και στην υποβαρική (έκθεση σε πίεση χαμηλότερη της περιβαλλοντικής κατά την αποσυμπίεση στη διάρκεια μιας πτήσης ή στο διάστημα κατά τη διάρκεια εργασιών που εκτελούν οι αστροναύτες εκτός του διαστημικού σκάφους)», μας αναφέρει ο δρ Σωτήρης Ευγενίδης, μηχανικός και μέλος της Ομάδας. Επίσης, «όταν γίνονται εργασίες στη διάνοιξη του Μετρό κάτω από το επίπεδο της θάλασσας, οπότε μπορεί να έχουμε εισροή υδάτων αν δεν έχουμε ικανή πίεση που δημιουργείται τεχνητά για να αποκλείσουμε αυτό το ενδεχόμενο» εξηγεί ο επικεφαλής καθηγητής, «με αποτέλεσμα να υπόκεινται οι εργαζόμενοι το χρόνο αυτό σε συνθήκες υψηλότερης πίεσης» (ανάλογα προβλήματα παρουσιάζονται και σε εργαζόμενους των ανθρακωρυχείων). Για το λόγο αυτό «υπάρχουν ειδικοί θάλαμοι αποσυμπίεσης κατά τη διάνοιξη του Μετρό».

Να θυμίσουμε ότι «κατά την είσοδο της χώρας μας στο ΝΑΤΟ και τη δημιουργία ομάδας αμφίβιων αναγνωρίσεων του Πολεμικού Ναυτικού προμηθευτήκαμε (περί τα τέλη της δεκαετίας του '50) τον πρώτο θάλαμο αποσυμπίεσης στο ναυαγοσωστικό πλοίο «Σωτήρ».

Ηκαινοτόμος συσκευή της ομάδας του ΑΠΘ, στην οποία συμμετέχει και ο δρ Κώστας Ζαχαρίας, ηλεκτρολόγος, έχει περάσει από τρεις φάσεις μελέτης με τη συμβολή του Θεόδωρου Μεσημέρη, διευθυντή της Μονάδας Υπερβαρικής Ιατρικής του Νοσοκομείου Αγίου Παύλου. Κατά την ολοκλήρωση της τελευταίας φάσης, πραγματοποιήθηκαν πειράματα ξηρής κατάδυσης και οι μετρήσεις έγιναν σε εθελοντές καταδύτες της Ενωσης Καταδυτών Θεσσαλονίκης. Κατά την πρώτη φάση, χρησιμοποιήθηκαν μικροί χοίροι για την ανίχνευση ροής φυσαλίδων (εφαρμόστηκαν και ηλεκτρόδια καρδιογραφήματος πάνω από το δέρμα τους).

Ο καθηγητής Καραπάντσιος εκτιμά ότι τα μέχρι τώρα αποτελέσματα είναι ενθαρρυντικά, ώστε στο άμεσο μέλλον η έγκαιρη διάγνωση της νόσου να επεκταθεί και σε άλλους κλάδους, όπως στους εργάτες του Μετρό. Το κύριο σύμπτωμα της νόσου εμφανίζεται από μισή έως και μερικές ώρες μετά την ανάδυση με πόνους στην κοιλιακή χώρα και στις αρθρώσεις. Πόσοι και πόσοι Καλύμνιοι και νησιώτες σφουγγαράδες δεν χάθηκαν από αυτή τη νόσο. «Από το 1866 έως το 1915 έχουν σημειωθεί περίπου 10.000 θανατηφόρα περιστατικά με χρήση σκάφανδρου και 20.000 με αναπηρίες-παραλύσεις, στα νησιά σπογγαλιείας στο Αιγαίο».

Ο πρώτος επιστήμονας που κατάφερε να απαντήσει μερικώς για τη φυσιοπαθολογία της νόσου ήταν ο Γάλλος γιατρός Paul Bert, που αναφέρεται και ως «πατέρας» της υπερβαρικής φυσιολογίας.

Η ερευνητική ελληνική ομάδα έχει ανοίξει τους επιστημονικούς ορίζοντες για την εφαρμογή της τεχνικής έγκαιρης διάγνωσης και για τη στεφανιαία νόσο.

Απαιτείται έγκαιρη ανίχνευση στις κυβερνητικές «μπουρμπουλήθρες!»

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Επιστήμη & Τεχνολογία
Στη στήλη
Σφαίρα είναι και γυρίζει