Έντυπη Έκδοση

Μνήμες και φαντασία

Βρετανία της δεκαετίας του '50, των πρώτων μεταπολεμικών χρόνων, των αλλαγών, της περιόδου του πολέμου της Κορέας και του Ψυχρού Πολέμου, είναι στο φόντο της ταινίας «Queen and Country» («Για τη βασίλισσα και την πατρίδα») του Τζον Μπούρμαν («Point Blank», «Οταν ξέσπασε βία»), με την οποία κάνει επίσημη έναρξη την Πέμπτη το 27ο Πανόραμα Ευρωπαϊκού Κινηματογράφου.

Από την ταινία «Queen and Country» Από την ταινία «Queen and Country» Ημιαυτοβιογραφικό έργο, «συνέχεια» της ταινίας «Ελπίδα και δόξα» που κατέγραφε τα παιδικά χρόνια του σκηνοθέτη στο Λονδίνο στη διάρκεια του Β' Παγκοσμίου Πολέμου, η νέα αυτή ταινία παρουσιάζει τη ζωή και τις περιπέτειες του 18άχρονου ήρωά του (το alter ego του σκηνοθέτη) στη διάρκεια της θητείας του, στην περίοδο του πολέμου της Κορέας. Ταινία δοσμένη με ζωντάνια, λυρισμό και πολύ χιούμορ.

Συναντήσαμε το σκηνοθέτη στο Φεστιβάλ των Κανών, όπου είχε προβληθεί η ταινία του, και συζητήσαμε μαζί του τις μνήμες του που στάθηκαν πηγή για το σενάριο της ταινίας, καθώς και τις απόψεις του για το επάγγελμά του.

* Τι σας έκανε να στραφείτε σ' αυτή την περίοδο της ιστορίας;

- Γνωρίζεις ότι γύρισα την ταινία «Ελπίδα και δόξα» που αναφερόταν στην παιδική μου ηλικία στη διάρκεια του blitz (των γερμανικών βομβαρδισμών) του Λονδίνου. Εννιά χρόνια μετά, ήρθε η σειρά μου να κάνω τη θητεία μου στο στρατό. Και σκεφτόμουν, για αρκετό διάστημα, να φτιάξω αυτή την ταινία, γιατί η δεκαετία του '50 ήταν περίοδος αλλαγών, η Αγγλία δεν είχε ακόμη συνέλθει από το Β' Παγκόσμιο Πόλεμο, ήταν θλιβεροί καιροί, η διατροφή γινόταν ακόμη με κουπόνια και η παλιότερη γενιά κρεμόταν ακόμη από τις ιδέες της βρετανικής αυτοκρατορίας, ενώ εμείς, οι νέοι, βλέπαμε πως ερχόταν η αλλαγή και πως η Βρετανία θα ήταν πολύ διαφορετική. Υπήρχε, δηλαδή, μια νέα γενιά της αλλαγής.

Τζον Μπούρμαν Τζον Μπούρμαν * Δείχνετε επίσης τον παππού, που ανήκει σε μια ακόμη παλιότερη γενιά, να είναι, σε αντίθεση με τους συντηρητικούς γονείς, αντικαθεστωτικός...

- Ναι. Αυτό που συνέβη τότε ήταν ότι το Εργατικό Κόμμα, που μετά τον πόλεμο ήρθε στην εξουσία, έκανε πολλές μεταρρυθμίσεις, όπως ο εκπαιδευτικός νόμος, όπου όλα τα παιδιά μπορούσαν να πάνε στο σχολείο και να διδαχθούν τη μουσική, τη ζωγραφική, και μέσα από αυτό ακολούθησε η δεκαετία του '60 με τους Beatles και τους Rolling Stones και την κίνηση στην τέχνη. Ο ταξικός διαχωρισμός άρχισε να εξαφανίζεται, αν και προσωπικά δεν μου αρέσει που δεν κατήργησαν σχολεία όπως αυτό του Eaton, που εξακολουθεί να υπάρχει και να διαιωνίζει τον ταξικό διαχωρισμό.

* Βρίσκετε ομοιότητες με τη σημερινή κοινωνία;

- Είναι κρίμα που εξακολουθεί να υπάρχει αυτός ο ταξικός διαχωρισμός, αν και σήμερα δεν είναι σε τέτοιο μεγάλο βαθμό, όπως τότε στην ταινία, στη σχέση που παρουσιάζω ανάμεσα στο αγόρι, τον Μπιλ, και την Οφήλια.

* Πόσο μεγάλο ρόλο παίζουν οι μνήμες σας στην ιστορία;

- Ολα στην ταινία είναι βασισμένα σε χαρακτήρες και καταστάσεις που γνώρισα. Η σχέση ανάμεσα στη μνήμη και τη φαντασία είναι πολύ μυστηριώδης. Μερικές φορές η φαντασία βρίσκεται πολύ κοντά στην αλήθεια. Θυμάμαι όταν έγραφα το σενάριο της ταινίας «Ελπίδα και δόξα», το έδειξα στη μητέρα μου και τη μεγαλύτερη αδερφή μου -γιατί και οι δύο παίζουν μεγάλο ρόλο στην ταινία- και έμειναν έκπληκτες, γιατί πράγματα που νόμιζα πως είχα επινοήσει είχαν στην πραγματικότητα συμβεί και που κανονικά δεν μπορούσα να γνωρίζω. Ισως κάτι παρόμοιο να συμβαίνει και σ' αυτή την ταινία. Πολλά από αυτά που έχω επινοήσει να είναι πιο κοντά στην αλήθεια από τις μνήμες.

* Ηταν δύσκολη η σύνδεση αυτή της μνήμης με την αλήθεια και τη φαντασία;

- Οχι. Είμαι πολύ δεμένος με την ταινία, τόσο όταν τη γράφω όσο και όταν τη γυρίζω. Ο μόνος χαρακτήρας που με ανησυχούσε ήταν εκείνος του Μπράντλι, που τον ερμηνεύει ο Ντέιβιντ Τιούλις. Αυτό το τέρας, που κάθε φορά που ερχόταν στο πλατό, πάγωνα. Είναι αλήθεια, γιατί ο Ντέιβιντ Τιούλις είναι ένας τόσο θαυμάσιος και ευγενικός άνθρωπος, με τέτοια εξαιρετική υποκριτική, που μπορεί να μεταμορφωθεί σε οποιοδήποτε χαρακτήρα με εκπληκτικό αποτέλεσμα.

* Παρ' όλο που η εποχή εκείνη είναι πολύ ζοφερή, με τον πόλεμο της Κορέας, τον Ψυχρό Πόλεμο, τον κίνδυνο ενός πυρηνικού πολέμου, επιλέξατε να δώσετε μια χιουμοριστική πλευρά στην ταινία σας...

- Το χιούμορ βγαίνει από μια αίσθηση απελπισίας, τόσο καταπιεστικής που μόνο με το χιούμορ μπορείς να επιβιώσεις στο στράτευμα.

* Γνωρίζω ότι θαυμάζετε το «Ρασομόν» του Κουροσάβα. Εργαστήκατε με τον ηθοποιό του, Τοσίρο Μιφούνε, στο «Δυο λιοντάρια στον Ειρηνικό» και θα ήθελα να μου πείτε ποια ήταν η εμπειρία σας από αυτή τη συνεργασία.

-Με τον Μιφούνε δεν τα πήγαμε και πολύ καλά. Είχε μια δική του ιδέα για το χαρακτήρα και προσπαθούσα να τον διορθώσω κάπως, αλλά με τους Ιάπωνες δεν πρέπει να δημιουργήσεις την εντύπωση ότι χάνει κάποιος την υπόληψή του. Αυτό καθυστερούσε το γύρισμα. Οταν κάποια στιγμή είχα ένα ατύχημα, το γύρισμα σταμάτησε, και οι παραγωγοί, που είδαν ότι δεν τα πηγαίναμε καλά με τον Μιφούνε, πήγαν και του είπαν πως θα με αντικαταστήσουν. Και εκείνος τους είπε: Οχι. Μα αφού δεν τα πάτε καλά, του είπαν. Είναι ζήτημα τιμής, ήταν η απάντησή του.

* Είπατε κάποτε πως προτιμάτε να κάνετε μια ταινία ζωντανή παρά αληθινή;

- Οχι, αυτό το είπε ο Μπέργκμαν, παρουσία μου.

* Εσείς τι πιστεύετε;

- Είναι θέμα στοιχείων. Υπάρχει πάντα ένα στοιχείο που δίνει ζωή σε μια σκηνή, που την κάνει κινηματογραφική και όχι απλά φωτογραφημένη. Κι αυτό προέρχεται από κάπου. Από ένα χώρο, από τους ηθοποιούς, από κάτι το ξεχωριστό. Να σου αναφέρω ένα παράδειγμα. Οταν γυρίζαμε το «Point Blank» με τον Λι Μάρβιν, υπάρχει μια σκηνή όπου αυτός εισβάλλει βίαια στο penthouse ενός γκάνγκστερ, ο οποίος είναι ξαπλωμένος στο κρεβάτι. Συζητούσαμε το πώς πρέπει να αντιδράσει αυτός ο γκάνγκστερ. Του είπα να λιποθυμήσει. Ηταν κάτι που αρχικά δεν ήθελε να κάνει, αλλά το έκανε και τελικά η σκηνή λειτούργησε.

* Αυτό έγινε αυτοσχέδια;

- Ναι. Αυτό συμβαίνει συχνά στα γυρίσματα. Ενώ γυρίζεις μια σκηνή, ανακαλύπτεις πως κάτι λείπει. Και βρίσκεις κάτι εκείνη τη στιγμή που κάνει τη σκηνή να λειτουργήσει. 7

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Τέχνες & Πολιτισμός
Με λέξεις-κλειδιά
Σκηνοθέτες/Παραγωγοί
Συνεντεύξεις
Κινηματογράφος