Έντυπη Έκδοση

Ο μεγάλος πόλεμος στη μεγάλη οθόνη

Εξυπηρέτησαν λόγους ιστορικής καταγραφής, προπαγάνδας, δακρύβρεχτου λυρισμού, διασύνδεσης με γεγονότα της επικαιρότητας ή εξορκισμού ενός συγκαιρινού-επαπειλούμενου πολέμου, αλλά πρωτίστως -και ανεξάρτητα από το χρονικό τους στίγμα- αποτέλεσαν σπουδαία έργα τέχνης με έντονο ουμανιστικό περιεχόμενο.

Τα μεγάλα πολεμικά μέτωπα ασκούσαν ανέκαθεν έντονη έλξη στον κινηματογραφικό φακό. Από τα επίκαιρα, που εμφανίζονταν εν είδει ειδήσεων πριν από τις κινηματογραφικές προβολές, μέχρι τα φιλμ μυθοπλασίας, όπου η δράση και η ένταση των γεγονότων απορροφούνταν με το πέρασμα των χρόνων στις ψυχές των ηρώων. Εσωτερικότητα και δράση. Η μαγική συνταγή για κάθε αφηγηματική τέχνη.

Εκατό χρόνια μετά την έκρηξη του Α' Παγκοσμίου Πολέμου, το Πανόραμα Ευρωπαϊκού Κινηματογράφου «ανθολογεί» 11 από τις σημαντικότερες στιγμές της 7ης Τέχνης που αντλούν τη θεματική τους από τον πιο φονικό πόλεμο στην Ιστορία της ανθρωπότητας.

Ταινίες που καλύπτουν ένα ευρύ χρονικό πλαίσιο και ποικίλα κινηματογραφικά είδη. Αντιπολεμικά δράματα, κωμωδίες, καθώς και φιλμ που φλερτάρουν έντονα με την τεκμηρίωση, μιας και απέχουν χρονικά ελάχιστα από την κατάπαυση του πυρός. Πασίγνωστα αριστουργήματα, αλλά και ορισμένα λιγότερο γνωστά, που αναμένουν τους φανατικούς σινεφίλ να τα ανακαλύψουν.

* Επτά χρόνια προτού ο Κιούμπρικ σκηνοθετήσει το «Dr Strangelove» (1964) και αποδώσει με κωμικότητα το ψυχροπολεμικό κλίμα μεταξύ Αμερικής και Ρωσίας, καταπιανόταν με τον Α' Παγκόσμιο Πόλεμο μέσα από την ταινία «Σταυροί στο μέτωπο» *, που παρ' ότι δεν γνώρισε την επιτυχία των υπόλοιπων ταινιών του, συγκαταλέγεται στα σημαντικότερα αντιπολεμικά αριστουργήματα. Η ταινία λογοκρίθηκε σε πολλές χώρες και σε ορισμένες μάλιστα απαγορεύτηκε (Ισπανία, Γαλλία, Γερμανία). Χωρίς να υποκύπτει στους συνήθεις υπερβολικούς λυρικούς τόνους που χαρακτηρίζουν το είδος, ο περφεξιονιστής δημιουργός αποδίδει τον παραλογισμό του πολέμου και την υπολογιστική αντιμετώπισή του από τους ανώτερους αξιωματικούς, για τους οποίους οι στρατιώτες δεν είναι τίποτα περισσότερο από αναλώσιμα υλικά.

* Στο φιλμ αντίστοιχα «Ουδέν νεώτερον από το δυτικό μέτωπο» **καταγράφεται μία ιστορική συνθήκη του Α' Παγκοσμίου Πολέμου και ειδικότερα η άγνοια όσων μετέβαιναν στα μεγάλα μέτωπα. Οι φαύλες ηρωικές εικόνες που μετατράπηκαν σε ζοφερές εκατόμβες νεκρών. Αμνοί και ερίφια που στάλθηκαν συνειδητά από τους στρατιωτικούς ηγήτορές τους σε πεδία σφαγής.

* Δύο από τους πλέον πολιτικοποιημένους σκηνοθέτες -θύματα αμφότεροι του Μακαρθισμού-, ο Ντάλτον Τράμπο και ο Τζόζεφ Λόουζι, εστίασαν στον πόλεμο με τις ταινίες «Ο Τζόνι πήρε το όπλο του» (1971) και «Σταυροί στα χαρακώματα» * (1964). Ειδικότερα η πρώτη και σαφώς γνωστότερη ταινία αποτελεί και ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα της αναδρομής των δημιουργών σε έναν προγενέστερο πόλεμο για να ασκήσουν κριτική σε έναν που πραγματοποιείται σε παρόντα χρόνο, που στην προκειμένη περίπτωση δεν είναι άλλος από τον πόλεμο του Βιετνάμ.

* Στις δύο κωμωδίες του αφιερώματος βρίσκουμε τον Τσάρλι Τσάπλιν με τον «Σαρλό στρατιώτη» **(1918) και τον «Μεγάλο πόλεμο» **(1959) του Μονιτσέλι, με την ταινία του Ιταλού δημιουργού να αναγεννά ώς ένα μεγάλο βαθμό ολόκληρο το είδος της ιταλικής κωμωδίας.

* Παράλληλα με τα πασίγνωστα αριστουργήματα του Ζαν Ρενουάρ «Η μεγάλη χίμαιρα» (1937) και του Μίκαελ Χάνεκε «Η λευκή κορδέλα» (2009), που απέσπασε το Χρυσό Φοίνικα στο Φεστιβάλ των Κανών, στο Πανόραμα Ευρωπαϊκού Κινηματογράφου βρίσκουμε και λιγότερο προβεβλημένες ταινίες, όπως «Ο Λοχίας Γιορκ» **(1942) του μεγάλου Αμερικανού σκηνοθέτη Χάουαρντ Χοκς, ο οποίος καταπιάστηκε στην καριέρα του σχεδόν με όλα τα κινηματογραφικά είδη, από κωμωδίες και γουέστερν, μέχρι γκανγκστερικές ταινίες και μεγάλα δράματα. Στο «Λοχία Γιορκ» μάλιστα μεταξύ των πρωταγωνιστών βρίσκουμε και τον Γκάρι Κούπερ.

* Στο ίδιο πλαίσιο των σπάνια προβεβλημένων ταινιών, οι σινεφίλ θα έχουν την ευκαιρία να δουν το φιλμ του Φρανκ Μπόρζατζ «Αποχαιρετισμός στα όπλα» (1932) *, μεταφορά του ομώνυμου ημιαυτοβιογραφικού βιβλίου του Ερνεστ Χέμινγουεϊ, καθώς και το φιλμ «Στο δυτικό μέτωπο» (1930) * του μεγάλου Αυστριακού σκηνοθέτη Γκέοργκ Βίλχελμ Παμπστ, όπου τέσσερις Γερμανοί στρατιώτες του πεζικού ζουν τις ζωές τους στα χαρακώματα της Γαλλίας κατά τη διάρκεια των τελευταίων μηνών του πολέμου, βιώνουν την αγάπη, την απιστία, την παραφροσύνη και, τελικά, το θάνατο.

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Τέχνες & Πολιτισμός
Με λέξεις-κλειδιά
Κινηματογράφος
Πανόραμα Ευρωπαϊκού Κινηματογράφου
Ιστορία/Ιστορικά Γεγονότα